خوف

  خوفى كه در آيات قرآن و روايات مطرح است ، محصول ايمان به حقايق و باور كردن قرآن و به ويژه يقين به قيامت و حوادث آن است . انسان وقتى به حق بودن قرآن و نبوت و امامت اعتماد كند ـ كه البته با فراوان بودن دلايل و براهين ثابت كننده حق بودن اين سه منبع بايد اعتماد نمايد و آيات قرآن و فرهنگ پاك نبوت و امامت را باور كند و به يقين برسد كه همه خوبى‏ها در قيامت داراى پاداش و همه زشتى‏ها در قيامت داراى تعذاب و عقاب و جريمه سنگين است ـ بى‏ترديد از سرزمين قلبش نهال خوف مى‏رويد و با ازدياد باور و يقين تبديل به درخت ريشه‏دار و ثابت و استوار مى‏گردد و با كمك اين خوف ، از هر گناه و معصيتى كناره مى‏گيرد و به شدت مى‏ترسد كه وارد فسق و فجور شود و حضرت حق را از خود ناراضى و متنفر نمايد .
حضرت امام صادق عليه السلام در توضيح آيه شريفه : وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى * فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِىَ الْمَأْوَى.
و اما كسى كه از مقام و منزلت پروردگارش ترسيده و نفس را از هوا و هوس بازداشته است ؛ * پس بى‏ترديد جايگاهش بهشت است . مى‏فرمايد :
« مَنْ عَلِمَ أنَّ اللّه‏َ يَرَاهُ وَيَسْمَعُ مَا يَقُولُ وَيَعْلَمُ مَا يَعمَلُهُ مِنْ خَيرٍ أو شَرٍّ فَيَحجُزُهُ ذَلِكَ عَنِ القَبِيحِ مِنَ الاْءَعْمَالِ فَذَلِكَ الَّذِى خَافَ مَقَامَ رَبَّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الهَوى ».
كسيكه بداند و يقين داشته باشد خدا او را مى‏بيند و آنچه را مى‏گويد مى‏شنود و آنچه از خوبى و بدى انجام دهد آگاه است و در نهايت اين توجه و يقين او را از اعمال زشت باز دارد از كسانى است كه از مقام پروردگارش [ كه دادگاه قيامت يا عذاب دوزخ يا عدل الهى است ] ترسيده و خود را از اجابت خواسته‏هاى بى‏محاسبه باز داشته است .  اميرالمؤمنين عليه السلام مى‏فرمايد :  « مَنْ خَافَ رَبَّهُ كَفَّ ظُلْمَهُ ». كسيكه از پروردگارش بترسد ، از ظلم و ستمش نسبت به ديگران جلوگيرى مى‏كند .
خائف در حقيقت خوفش او را از افتادن در ورطه هلاكت و دچار شدن به عذاب قيامت حفظ مى‏كند و نهايتاً خائف ، از طريق خوفش به خود مهر مى‏ورزد و با جلوگيرى از ستمش به ديگران رحم مى‏كند .
خائف گرچه بر اثر خوفش وارد گناه و معصيت نمى‏شود ولى به همين مقدار كه يقين دارد براى مجرمان عذاب شديد و سختى آماده شد ، به گريه مى‏افتد و خوف از عذاب حق روز به روز بر گريه‏اش مى‏افزايد و محصول و ميوه اين خوف و به ويژه گريه و ناله ، رقت قلب و تصفيه دل و ظهور عشق به نجات از عذاب و مايه تحقق مهرورزى به خود و ديگران است .