آشنایی با مركز علمی تحقیقاتی دارالعرفان الشیعی

معرفی علمی و نهادی مؤسسه فرهنگی دارالعرفان الشیعی

درباره مؤسسه

«مؤسسه فرهنگی دارالعرفان الشیعی» در سال ۱۳۷۷ هجری شمسی فعالیت خود را با هدف پژوهش، تدوین، نشر و گسترش معارف اسلامی، به‌ویژه آموزه‌های مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام، تحت اشراف علمی «استاد حسین انصاریان» آغاز کرد.

این مؤسسه از آغاز فعالیت خود کوشیده است میان «میراث علمی و معنوی اسلام شیعی، پژوهش‌های نظام‌مند معاصر، نشر مکتوب و دیجیتال، آموزش عمومی معارف دینی و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین اطلاع‌رسانی» پیوندی مؤثر برقرار کند.

طی بیش از دو دهه فعالیت، دارالعرفان مجموعه‌ای گسترده از فعالیت‌های علمی، پژوهشی، انتشاراتی و رسانه‌ای را سامان داده و در حوزه‌هایی همچون قرآن و معارف قرآنی، حدیث و اخلاق اسلامی، عرفان اهل‌بیت علیهم‌السلام، دعاپژوهی، صحیفه سجادیه، سیره و تاریخ اسلام، فرهنگ عاشورا، پاسخ‌گویی به مسائل اعتقادی و تولید و انتشار محتوای دینی در فضای دیجیتال فعالیت کرده است.

یکی از محورهای اصلی فعالیت مؤسسه، **حفظ، تحقیق، تدوین، مستندسازی و انتشار میراث علمی استاد حسین انصاریان** است؛ میراثی که حاصل چندین دهه تدریس، تألیف، پژوهش و سخنرانی در حوزه‌های مختلف علوم و معارف اسلامی است.

مأموریت علمی و فرهنگی

مؤسسه فرهنگی دارالعرفان الشیعی مأموریت خود را در چند محور اساسی دنبال می‌کند:

«حفظ و احیای میراث علمی اسلامی و شیعی»

شناسایی، تصحیح، تدوین و انتشار آثار علمی و فرهنگی ارزشمند، اعم از آثار معاصر و میراث مکتوب اندیشمندان گذشته.

«توسعه پژوهش‌های موضوع‌محور در معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام» 

طراحی و اجرای پروژه‌های علمی در حوزه‌هایی همچون اخلاق، عرفان، دعا، صحیفه سجادیه، سیره اهل‌بیت، قرآن و فرهنگ عاشورا.

«تبدیل میراث شفاهی به منابع علمی قابل استفاده»

استخراج، موضوع‌بندی، تحقیق، مستندسازی و انتشار محتوای چندین هزار ساعت سخنرانی و درس علمی و تبدیل آن به منابع مکتوب و دیجیتال.

«گسترش دسترسی عمومی و دانشگاهی به منابع اسلامی»

استفاده از بسترهای دیجیتال، پایگاه‌های اینترنتی، نرم‌افزارها و شبکه‌های اجتماعی به‌منظور تسهیل دسترسی پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان به منابع اسلامی.

«تقویت گفت‌وگوی علمی و پاسخ‌گویی به پرسش‌های معاصر»

پاسخ به پرسش‌های دینی، اعتقادی و اخلاقی و فراهم ساختن زمینه‌ای برای مواجهه علمی با مسائل و شبهات مطرح در جامعه معاصر.

حوزه‌های اصلی فعالیت مؤسسه

۱. تألیف و نشر آثار علمی استاد حسین انصاریان

یکی از مهم‌ترین حوزه‌های فعالیت علمی و انتشاراتی مؤسسه فرهنگی دارالعرفان، «سامان‌دهی، تحقیق، آماده‌سازی و انتشار آثار تألیفی استاد حسین انصاریان» است.

استاد حسین انصاریان در طول چندین دهه فعالیت علمی و پژوهشی، «بیش از ۳۵۰ عنوان تألیف مستقل» در حوزه‌های گوناگون علوم و معارف اسلامی پدید آورده‌اند.

این آثار طیف وسیعی از موضوعات را شامل می‌شود؛ از جمله:

- تفسیر و معارف قرآن کریم؛

- حدیث و روایات اسلامی؛

- اخلاق و تربیت اسلامی؛

- عرفان و معنویت در مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام؛

- دعا و مناجات؛

- سیره پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله و اهل‌بیت علیهم‌السلام؛

- فرهنگ و معارف عاشورا؛

- تاریخ اسلام؛

- مسائل اعتقادی و کلامی؛

- انسان‌شناسی دینی؛

- سبک زندگی اسلامی؛

- اخلاق فردی و اجتماعی؛

- و مسائل فرهنگی و اجتماعی معاصر.

بخش مهمی از فعالیت مؤسسه به «تحقیق منابع، مستندسازی آیات و روایات، بررسی تاریخی، ویرایش علمی، مقابله و تصحیح، تنظیم ساختار آثار و آماده‌سازی نهایی آنها برای انتشار» اختصاص دارد.

این مجموعه گسترده از تألیفات، از مهم‌ترین سرمایه‌های علمی مؤسسه به شمار می‌آید و ظرفیت قابل توجهی برای مطالعات مرتبط با اندیشه دینی معاصر، مطالعات شیعه، اخلاق اسلامی، عرفان اسلامی و فرهنگ دینی در ایران معاصر فراهم می‌کند.

۲. مجموعه «سیری در معارف»؛ تدوین پژوهشی میراث سخنرانی‌های استاد حسین انصاریان

یکی دیگر از پروژه‌های گسترده مؤسسه فرهنگی دارالعرفان، تبدیل میراث شفاهی و سخنرانی‌های علمی استاد حسین انصاریان به منابع مکتوب و پژوهش‌پذیر است.

استاد انصاریان طی چندین دهه فعالیت علمی و تبلیغی، هزاران جلسه سخنرانی در موضوعات گوناگون قرآنی، اخلاقی، تاریخی، اعتقادی، اجتماعی و فرهنگی داشته‌اند.

مؤسسه دارالعرفان با هدف حفظ این میراث و تبدیل آن به منابع قابل استفاده برای نسل‌های آینده، طرحی گسترده برای «پیاده‌سازی، تحقیق، مستندسازی، تنظیم و انتشار این سخنرانی‌ها» اجرا کرده است.

حاصل این فعالیت تاکنون انتشار «حدود ۶۰۰ جلد کتاب» از مجموعه سخنرانی‌های استاد حسین انصاریان با عنوان کلی «سیری در معارف» بوده است.

این مجموعه صرفاً متن پیاده‌شده سخنرانی‌ها نیست؛ بلکه در فرایند آماده‌سازی آن، فعالیت‌هایی همچون:

- پیاده‌سازی و بازخوانی دقیق سخنرانی‌ها؛

- تنظیم و ساختاردهی مطالب؛

- استخراج و تطبیق آیات قرآن کریم؛

- شناسایی و مستندسازی روایات؛

- بررسی منابع تاریخی؛

- تکمیل ارجاعات علمی؛

- تحقیق درباره اعلام، اشخاص، مکان‌ها و حوادث تاریخی؛

- ویرایش علمی و ادبی؛

- و آماده‌سازی برای انتشار مکتوب

انجام می‌شود.

مجموعه «سیری در معارف» از این جهت دارای اهمیت ویژه است که بخش قابل توجهی از میراث شفاهی یک عالم و خطیب معاصر شیعی را به مجموعه‌ای مکتوب، طبقه‌بندی‌شده و قابل استناد تبدیل کرده است.

این پروژه همچنین می‌تواند برای پژوهش‌های دانشگاهی در حوزه‌هایی مانند «مطالعات خطابه دینی، تاریخ شفاهی تشیع معاصر، مطالعات گفتمان دینی، اخلاق اسلامی، جامعه‌شناسی دین و تحول شیوه‌های انتقال دانش دینی» مورد توجه قرار گیرد.

۳. حفظ، سامان‌دهی و انتشار میراث صوتی و تصویری

یکی از سرمایه‌های علمی مؤسسه، آرشیو گسترده سخنرانی‌ها و جلسات علمی استاد حسین انصاریان است.

مؤسسه تاکنون «بیش از ۱۶ هزار ساعت محتوای سخنرانی» را در موضوعات مختلف دینی، اخلاقی، قرآنی، تاریخی و اجتماعی گردآوری و سامان‌دهی کرده است.

بخش مهمی از این مجموعه بر اساس موضوع، مناسبت و محتوای علمی طبقه‌بندی شده و در قالب‌های گوناگون صوتی، تصویری و دیجیتال در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.

این آرشیو، افزون بر کارکرد عمومی و آموزشی، زیربنای تولید مجموعه‌هایی همچون «سیری در معارف» و سایر محصولات پژوهشی و چندرسانه‌ای مؤسسه نیز به شمار می‌آید.

این مجموعه می‌تواند در آینده زمینه‌ای برای شکل‌گیری یک «بانک داده پژوهشی در زمینه خطابه دینی معاصر شیعه، مطالعات اخلاقی، فرهنگ عمومی دینی و تاریخ شفاهی تبلیغ اسلامی» فراهم کند.

۴. فعالیت در حوزه علوم انسانی دیجیتال و فضای مجازی

دارالعرفان از سال‌های نخست گسترش اینترنت فارسی، بخشی از فعالیت‌های خود را به انتشار دیجیتال منابع اسلامی اختصاص داده است.

پایگاه اینترنتی Erfan.ir یکی از مهم‌ترین بسترهای انتشار محتوای مؤسسه است و مجموعه‌ای از:

- آثار مکتوب؛

- مقالات؛

- پرسش و پاسخ‌های دینی؛

- سخنرانی‌های صوتی و تصویری؛

- محتوای مناسبتی؛

- اخبار و گزارش‌ها؛

- و منابع مرتبط با مطالعات اسلامی

را در اختیار کاربران قرار می‌دهد.

مؤسسه همچنین از شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های بومی و بین‌المللی برای گسترش دسترسی مخاطبان به منابع خود بهره می‌گیرد.

فعالیت مؤسسه در فضای دیجیتال صرفاً به بازنشر محتوا محدود نیست، بلکه سامان‌دهی منابع، آرشیو دیجیتال، تولید قالب‌های چندرسانه‌ای و تسهیل دسترسی عمومی به میراث علمی نیز از اهداف آن به شمار می‌رود.

۵. احیای میراث مکتوب و آثار پژوهشگران معاصر

از دیگر حوزه‌های فعالیت دارالعرفان، شناسایی و احیای آثار علمی و فرهنگی شخصیت‌هایی است که بخشی از آثار آنان نیازمند بازخوانی، تصحیح، تنظیم یا انتشار مجدد است.

از جمله این پروژه‌ها می‌توان به فعالیت‌های مرتبط با:

«آیت‌الله حاج میرزا خلیل کمره‌ای» و «مرحوم دکتر ابراهیم آیتی» اشاره کرد.

در حوزه فرهنگ عاشورا نیز توجه به آثار علمی و تاریخی پژوهشگرانی چون دکتر ابراهیم آیتی، بخشی از رویکرد مؤسسه برای احیای منابع معتبر و قابل استفاده برای نسل جدید است.

این فعالیت‌ها با هدف حفظ پیوستگی میان نسل‌های مختلف پژوهشگران اسلامی و جلوگیری از فراموش شدن آثار ارزشمند علمی صورت می‌گیرد.

۶. پروژه پژوهشی «عرفان اهل‌بیت علیهم‌السلام»

یکی از زمینه‌های مورد توجه مؤسسه، مطالعه و تبیین مفهوم عرفان در مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام است.

در این چارچوب، طرحی پژوهشی برای بررسی ماهیت، مبانی، منابع و ویژگی‌های عرفان اهل‌بیت در دست پیگیری است.

این پروژه می‌کوشد با مراجعه نظام‌مند به قرآن کریم، روایات، ادعیه و متون معتبر اسلامی، مؤلفه‌های اصلی معنویت و سلوک در سنت اهل‌بیت را بررسی کند.

از جمله موضوعات قابل مطالعه در این حوزه می‌توان به:

- رابطه معرفت و عبادت؛

- مفهوم توحید در حیات معنوی؛

- جایگاه محبت الهی؛

- اخلاق و خودسازی؛

- دعا و مناجات؛

- مسئولیت اجتماعی انسان مؤمن؛

- رابطه عرفان، شریعت و اخلاق؛

- و نسبت سنت عرفانی اهل‌بیت با دیگر جریان‌های عرفانی اسلامی

اشاره کرد.

۷. مطالعات صحیفه سجادیه و امام سجاد علیه‌السلام

یکی از حوزه‌های تخصصی مؤسسه به پژوهش درباره امام سجاد علیه‌السلام، صحیفه سجادیه و مطالعات دعا اختصاص یافته است.

در این واحد، موضوعات گوناگون علمی و انسانی با استفاده از ظرفیت‌های معرفتی صحیفه سجادیه بررسی می‌شود.

صحیفه سجادیه تنها به‌عنوان یک متن عبادی مورد توجه نیست، بلکه به مثابه منبعی برای مطالعه موضوعاتی چون:

- الهیات و خداشناسی؛

- انسان‌شناسی؛

- اخلاق؛

- معنویت؛

- مسئولیت اجتماعی؛

- روابط انسانی؛

- مفهوم عدالت؛

- تعلیم و تربیت؛

- امید و اضطراب؛

- رابطه انسان و طبیعت؛

- خانواده؛

- و فرهنگ دعا

مطالعه می‌شود.

هدف این بخش، فراهم آوردن بستری تخصصی برای صحیفه‌پژوهی و دعاپژوهی و ایجاد زمینه همکاری با پژوهشگران و مراکز علمی مرتبط در داخل و خارج از ایران است.

۸. پاسخ‌گویی علمی به پرسش‌های دینی و اعتقادی

یکی دیگر از خدمات مؤسسه، پاسخ‌گویی به پرسش‌های کاربران در زمینه‌های مختلف دینی است.

این فعالیت حوزه‌هایی همچون:

- اعتقادات و کلام اسلامی؛

- قرآن و حدیث؛

- اخلاق و معنویت؛

- احکام و مسائل دینی؛

- تاریخ اسلام؛

- سیره اهل‌بیت علیهم‌السلام؛

- مسائل اجتماعی و خانوادگی؛

- و شبهات رایج درباره اسلام و تشیع

را شامل می‌شود.

هدف اصلی از این فعالیت، ارائه پاسخ‌هایی قابل فهم، مستند و متناسب با نیازهای مخاطب معاصر است.

در کنار پاسخ‌های دینی، بخشی از خدمات مؤسسه نیز به مشاوره خانواده و مسائل فرهنگی و اجتماعی اختصاص یافته است.

نشر و دسترس‌پذیری دانش

دارالعرفان تلاش کرده است محصولات علمی خود را محدود به قالب سنتی کتاب نکند.

به همین دلیل، محتوای تولیدشده در قالب‌های مختلفی از جمله:

- کتاب چاپی؛

- کتاب دیجیتال؛

- مقاله؛

- مجموعه‌های پژوهشی؛

- صوت؛

- ویدئو؛

- نرم‌افزار؛

- پایگاه اینترنتی؛

- شبکه‌های اجتماعی؛

- و محصولات چندرسانه‌ای

در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.

این رویکرد امکان استفاده از یک محتوای علمی در سطوح و قالب‌های متفاوت را فراهم کرده و سبب شده است بخشی از میراث دینی و علمی مؤسسه برای طیف وسیع‌تری از مخاطبان قابل دسترسی باشد.

ظرفیت همکاری‌های دانشگاهی و پژوهشی

مؤسسه فرهنگی دارالعرفان الشیعی از گسترش همکاری علمی با دانشگاه‌ها، مؤسسات پژوهشی، مراکز مطالعات اسلامی و پژوهشگران مستقل استقبال می‌کند.

زمینه‌های بالقوه همکاری می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

- مطالعات شیعه و تشیع معاصر؛

- قرآن و حدیث؛

- مطالعات امام سجاد علیه‌السلام و صحیفه سجادیه؛

- مطالعات دعا و نیایش در اسلام؛

- عرفان و معنویت اسلامی؛

- اخلاق اسلامی؛

- تاریخ اندیشه اسلامی؛

- فرهنگ و تاریخ عاشورا؛

- مطالعات تطبیقی ادیان و معنویت؛

- مطالعات خطابه و تبلیغ دینی؛

- تاریخ شفاهی تشیع معاصر؛

- میراث مکتوب شیعه؛

- نسخه‌شناسی و تصحیح متون؛

- آرشیوهای دیجیتال؛

- علوم انسانی دیجیتال؛

- ترجمه متون اسلامی؛

- و پروژه‌های مشترک انتشاراتی و پژوهشی.

وجود «بیش از ۳۵۰ عنوان تألیف مستقل، حدود ۶۰۰ جلد از مجموعه «سیری در معارف»، و بیش از ۱۶ هزار ساعت آرشیو سخنرانی، ظرفیت قابل توجهی برای طراحی پروژه‌های مشترک علمی و دانشگاهی فراهم ساخته است.

چشم‌انداز

چشم‌انداز مؤسسه فرهنگی دارالعرفان الشیعی، حرکت به سوی ایجاد یک مرجع علمی و دیجیتال قابل دسترس برای مطالعات مرتبط با معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام و گسترش ارتباط سازمان‌یافته با مراکز علمی و پژوهشی در سطح بین‌المللی است.

در این مسیر، توسعه پایگاه‌های تخصصی، استانداردسازی آرشیوها، گسترش ترجمه آثار، تدوین داده‌های پژوهشی، توسعه همکاری‌های دانشگاهی و فراهم‌کردن دسترسی پژوهشگران به منابع علمی از اولویت‌های مؤسسه به شمار می‌رود.

دارالعرفان همچنین درصدد است با بهره‌گیری از ظرفیت پژوهشگران دانشگاهی و حوزوی، زمینه مطالعات میان‌رشته‌ای میان الهیات، اخلاق، مطالعات اسلامی، تاریخ، جامعه‌شناسی دین، مطالعات خطابه، ادبیات دینی و علوم انسانی دیجیتال را بیش از گذشته فراهم سازد.

ارتباط با مؤسسه

پژوهشگران، دانشگاه‌ها، مراکز علمی و علاقه‌مندان می‌توانند برای دریافت اطلاعات بیشتر، دسترسی به آثار، پیشنهاد همکاری‌های علمی و پژوهشی، تهیه آثار استاد حسین انصاریان یا ارتباط با مؤسسه از راه‌های زیر اقدام کنند.

نشانی پستی:

ایران، قم، خیابان ۱۵ خرداد، خیابان فراشاهی، انتهای خیابان، سمت راست، خیابان شعبانیان، بین کوچه ۹ و ۱۱ ، کدپستی 3714884211

تلفن:

982533550700+

پست الکترونیکی:

info@erfan.ir

پایگاه اینترنتی:

www.Erfan.ir

آپارات:

www.aparat.com/ansarian

Instagram:

www.instagram.com/ansarian_ir

Telegram:

www.telegram.com/ansarian_ir

Bale:

www.bale.ir/ansarian_ir

Eitaa:

www.eitaa.ir/ansarian_ir

Soroush:

www.soroushplus.ir/ansarian_ir

rubika:

www.rubika.ir/ansarian_ir