بايد توجه داشت كه شرايط اجراى حدّ در گناهان ، مختلف است و تحقق آن بسيار مشكل است . مثلاً يكى از راههاى اثبات گناه بسيار زشت زنا شهادت چهار شاهد با شرايط خاص نسبت به كيفيت وقوع گناه است4 و يا نسبت به گناه شرمآور لواط با چهار بار اقرار بر آن محقق مىشود5 و حال آن كه در صورتى كه گناهكارى توبه نمايد و اقرار بر گناه نيز ننمايد حدّ از او ساقط خواهد شد . در بعضى از روايات ـ كه قبلاً نيز اشارهاى شده ـ ائمه هدى قدس سرهما سفارش أكيد مىفرمودند كه گناهكار در خلوت خود به درگاه الهى توبه نمايد و از گناه خود در پيشگاه با عظمت ربوبى شرمنده باشد و در صدد جبران معصيت با اعمال صالح و توجه به واجبات و ترك محرمات برآيد كه غسل در آب توبه و اشك بر معصيت و گناه و اقرار به گناه در درگاه حضرت حق بسيار ارزشمندتر از اقرار به گناه در مقابل خلق جهت اجراى حدود الهى است .
در روايتى بسيار شگفت از حضرت امام صادق عليه السلام به اين مضمون آمده است :
حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام در جمع اصحاب خود بودند كه مردى آمد و عرض كرد : يا اميرالمؤمنين ! من با پسرى مرتكب گناه شدهام مرا پاك ساز . حضرت فرمودند : « اى مرد به خانهات برگرد ، شايد چيزى بر تو گذشته كه تو را تحريك كرده است » .
روز بعد آن مرد خدمت اميرالمؤمنين عليه السلام رسيد و گفته خود در روز قبل را تكرار كرد و حضرت همان جواب را دادند . اين عمل تا چهار بار صورت گرفت ، هنگامى كه مرد چهار مرتبه بر گناه خود اقرار نمود حضرت فرمودند : پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله در مورد شخصى مانند تو به سه شيوه حكم فرمود هر كدام را كه مىخواهى انتخاب نما . عرض كرد : آن سه شيوه كدام است ؟ فرمود : اين كه گردنت با شمشير زده شود يا با دست و پاى بسته از كوهى به پايين پرتاب شدن و يا سوزاندن در آتش . گناهكار عرض كرد : يا اميرالمؤمنين كدام يك بر من سختتر است ؟ حضرت فرمودند : سوزاندن در آتش . عرض كرد : يا اميرالمؤمنين ! من سوزاندن در آتش را انتخاب كردم . پس فرمود : « گفت : خود را براى آن آماده كن ، گفت : آرى [ آماده مىكنم ] »
پس ايستاد و دو ركعت نماز خواند و بعد از نماز چنين دعا كرد كه :
« اللَّهُمَّ إِنِّى قَدْ أَتَيْتُ مِنَ الذَّنْبِ مَا قَدْ عَلِمْتَهُ وَإِنِّى تَخَوَّفْتُ مِنْ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ إِلَى وَصِىِّ رَسُولِكَ وَابْنِ عَمِّ نَبِيِّكَ فَسَأَلْتُهُ أَنْ يُطَهِّرَنِى فَخَيَّرَنِى ثَلاَثَةَ أَصْنَافٍ مِنَ الْعَذَابِ اللَّهُمَّ فَإِنِّى اخْتَرْتُ أَشَدَّهُنَّ اللَّهُمَّ فَإِنِّى أَسْأَلُكَ أَنْ تَجْعَلَ ذَلِكَ كَفَّارَةً لِذُنُوبِى وَأَنْ لاَ تُحْرِقَنِى بِنَارِكَ فِى آخِرَتِى » .
خدايا ! من از گناهى كه مىدانم به سوى تو آمدم و من از آن گناه ترسيدم پس به سوى جانشين فرستادهات و پسر عموى پيامبرت آمدم و از او خواستم كه مرا پاك كند پس مرا در سه شيوه از عذاب مختار ساخت . خدايا ! من سختترين آنها را انتخاب نمودم . خدايا ! من از تو مىخواهم كه اين عذاب را كفّاره گناهان من قرار دهى و در آخرت مرا به آتش نسوزانى . سپس در حالى كه گريه مىكرد بلند شد و داخل گودالى كه حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام براى او كنده بود شد در حالى كه مىديد آتش در اطراف او زبانه مىكشد .
حضرت اميرالمؤمنين با ديدن اين صحنه گريه كردند و همه اصحاب نيز گريه كردند و حضرت به او فرمودند : « قُمْ يَا هَذَا فَقَدْ أَبْكَيْتَ مَلاَئِكَةَ السَّمَاءِ وَمَلاَئِكَةَ الاْءَرْضِ فَإِنَّ اللّهَ قَدْ تَابَ عَلَيْكَ فَقُمْ وَلاَ تُعَاوِدَنَّ شَيْئاً مِمَّا فَعَلْتَ » .
فلانى بلند شو كه ملائكه آسمان و زمين گريه كردند پس خداوند توبه تو را پذيرفت پس بلند شو و گناهى را كه مرتكب شدى تكرار نكن