دشمنان سه گانه انسان‏

 در معارف اسلامى فرموده‏اند: «أعداء الانسان ثلاثة: دنياه و شيطانه و نفسه»  دشمنان اسلام سه دسته هستند: نفس، شيطان و دنيا.
براساس آيات و روايات منظور از نفس، مجموعه خواسته‏هاى بى‏مهار انسان است. خواسته‏هايى كه با خواسته‏هاى پروردگار ضدّ و ناهماهنگ است و اين خواسته‏ها در خيمه حيات انسان رخ نشان مى‏دهد تا انسان را به گناه، معصيت و برنامه‏هايى كه خدا نمى‏پسندد، بكشاند.
دشمن اوّل: نفس‏
رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‏فرمايند: «أعدى‏ عدوّك نفسك التى بين جنبيك»  پيغمبر صلى الله عليه و آله مى‏خواهند بفرمايند: اين خواسته‏هاى بى‏مهار، در كشش‏هاى مادّى و شهوات انسان ريشه دارد كه از اين مجموعه به دشمن‏ترين دشمنان تعبير كردند. اين خواسته‏ها دائم جولان مى‏دهند و فقط مى‏گويند: مى‏خواهيم. تابع هيچ قانون، حلال و حرام خدا و قوانين شريعت نيستند. مال را مى‏خواهند، از هر كجا كه مى‏خواهد باشد؛ ربا، رشوه، غصب، دزدى، خوردن حقّ مردم. مقام را مى‏خواهد، از هر راه و هر ناحيه‏اى كه باشد. كارى به اين ندارد كه انسان لايق و شايسته اين مقام هست يا نه؟ فقط مقام و رياست را مى‏خواهد.
 معناى خواسته‏هاى بى‏مهار
يكى از افراد اهل دل مى‏گويد: من معناى‏  «أعدى عدوّك نفسك التى بين جنبيك» را نمى‏فهميدم، تا شبى در مجلسى ديدم اهل خدايى حرف مى‏زند. در ضمن صحبت خود گفت: هر گرسنه‏اى را كه غذا بدهى، سير مى‏شود، هر دشمنى آرام مى‏شود، الّا اين خواسته‏هاى بى‏مهار كه هر چه تغذيه شوند، گرسنه‏تر مى‏شوند. هر چه به حرف آنها بيشتر گوش دهى، درّنده‏تر مى‏شوند. آن شب فهميدم كه معناى فرمايش پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله در مورد دشمن‏ترين دشمنان و خواسته‏هاى بى‏مهار چيست.
تمام فتنه‏ها و فسادهايى كه در جهان هست، محصول همين خواسته‏هاى بى‏مهار است كه گاهى در وجود فرد خودنمايى مى‏كند، گاهى در وجود خانواده، دولت، حزب، يا ملّت.وقتى خواسته‏هاى بى‏مهار، ميدان دار زندگى باشند، درخت زندگى جز ميوه تلخِ فتنه، فساد، ناامنى، بى‏ادبى، غارت‏گرى و پايمال كردن حقوق خود و ديگران نخواهد داشت و اين طبيعى است. اين يك دشمن.
دشمن دوّم: شيطان‏
دشمن دوم شيطان است. شيطان كيست؟ از نظر قرآن مجيد، شيطان موجود متكبّر، متمرّد و عصيان‏گر بى‏دينى است كه هدفى جز ضربه زدن به ارزش‏ها، دين، دنيا و آخرت انسان ندارد.
قرآن مجيد شياطين را بر دو دسته تقسيم مى‏كند: «مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ»
شياطينى هستند كه نامرئى و بعضى قابل رؤيت هستند. آن شياطين قابل رؤيت، انسان‏هاى ضالّ، گمراه، متمرّد و عصيان‏گر هستند كه مخترع هر نوع فتنه و فساد هستند. ابزارهاى امروز شياطين نيز ابزار نويى است؛ ماهواره‏ها، سينماها، رسانه‏ها، چنانكه در دنياى زمان ما درصد بالايى از ماهواره‏ها، خانه‏هاى فيلم و رسانه‏هاى گروهى در اختيار صهيونيسم بين الملل است. اين‏ها شياطين زمان ما هستند. به فرموده امام زين العابدين عليه السلام: شياطين، خاموش شدن چراغ دين شما را مى‏خواهند. شياطين نمى‏خواهند فرهنگ خدا و اهل‏بيت عليهم السلام در زندگى شما حاكم باشد. نمى‏خواهند كه شما در صراط مستقيم خدا و مرتبط با عالمان ربّانى و واجد شرايط باشيد. شياطين نمى‏خواهند قانون زندگى شما طبق قرآن باشد.
دشمن سوّم: دنيا
اما دشمن سوم: دنياست. دنيا نه به معناى خورشيد، ماه، ستارگان، زمين و آسمان. دنيا در زبان قرآن و روايات به معناى ابزارها، ثروت‏ها و امور مادى بيرون از فضاى حلال پروردگار است.