انديشه در نفس‏

 انديشه در طبيعت با قدم عقل، براى رسيدن به خدا، انديشه در پيغمبر صلى الله عليه و آله براى رسيدن به فرهنگ جامع و پاك الهى و انديشه در نفس خود: «وَ فِى أَنفُسِكُمْ أَفَلَا تُبْصِرُونَ»  تا از درون خود، خدا را بيابيد. چرا؟ چون خدا از شما دور، جدا و بيرون نيست، البته به آن معنايى كه در خطبه اول «نهج البلاغه» وارد شده است.  «وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ» من از رگ گردن به شما نزديك‏تر هستم؛ يعنى از جان شما. به نظر مى‏آيد كه ما نزديك تر از جان به خودمان چيزى نداريم، اما خدا مى‏فرمايد: نه، جان شما ذره‏اى از شما دورتر است و نزديك‏تر از جان شما، من هستم، ولى درك اين مطلب نياز به انديشه دارد. اين كار، يكى از كارها و برنامه‏هاى ابوذر بود.
 رؤيت جمال الهى در آيينه طبيعت‏
خداى متعال از طريق تفكر و تعقل در عالم طبيعت، خود را به ما نشان مى‏دهد كه آينه‏اى براى ديدن من در اختيار شما است. «هُوَ الَّذِى أَنزَلَ مِنَ السَّمَآءِ مَآءً لَّكُم» اوست كه از آسمان براى شما و به نفع شما آب را نازل مى‏كند. اين چه كتابى است! مسأله آب‏ها با تابش آفتاب به اقيانوس‏ها، به اندازه گرم كردن آب، بخار بالا رفتن، ميل بالا رفتن بخار، بعد در هواى سرد به ابر تبديل و بارور شدن، آمدن باد و راندن ابرها، در محل‏هاى لازم بارش آن را خالى كردن و بعد از خالى شدن، اين بار «منه شراب» بخشى از اين آبى كه از بالا براى شما فرستادم، آب آشاميدنى شماست؛ تلخ، شور و غيرقابل شرب نيست، املاح بيش از اندازه ندارد، براى بدن مضر نيست، رفع تشنگى است، تركيبى از اكسيژن و هيدروژن است كه يكى مى‏سوزاند و يكى مى‏سوزد، ولى براى شما خنك، زياد و قابل دسترسى است، مانند طلا نيست كه استخراجى باشد، بلكه به صورت اقيانوس، رود، قنات، چشمه، دريا و درياچه در اختيار شماست. «وَ مِنْهُ شَجَرٌ فِيهِ تُسِيمُونَ»  كار بخشى از اين آب نيز اين است كه در آغوش خود، انواع روييدنى‏ها را پرورانده، به شما تحويل بدهد تا براى دام‏ها و منافع ديگر خود استفاده كنيد: «يُنبِتُ لَكُم بِهِ الزَّرْعَ وَ الزَّيْتُونَ وَ النَّخِيلَ وَ الْأَعْنبَ وَ مِن كُلّ الَّثمَرَتِ»  اين آبى كه نازل مى‏كنم، براى شما زراعت مى‏روياند، زيتون مى‏سازد، خرما به وجود مى‏آورد و انواع انگورها را به شما تحويل مى‏دهد: «إِنَّ فِى ذَ لِكَ لَأَيَةً لّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ»  و هر ميوه‏اى كافى است تا شما انديشه كنيد و بفهميد كه اين‏ها آثار قدرت، رحمت، حكمت و علم كسى به نام «الله» است. يا نه، انديشه نمى‏كنيد و چشم عقل خود را مى‏بنديد، مى‏خوريد، چاق مى‏شويد، مى‏ميريد و خوراك مورچه‏ها و كرم‏ها مى‏شويد. پروردگار متعال مى‏فرمايد:
در مورد روييدنى‏ها مانند زيتون، خرما، انواع انگور فكر كنيد، بفهميد كه «من الله» است و نعمتى است كه به شما داده و اين كه براى چه به شما داده شده است؟ لقمه را از فكر و عقل خود عبور بدهيد كه نورانى و خدايى شود، بعد بخوريد.