اثر معرفت به پروردگار

افرادى كه از معرفت به پروردگار برخوردار مى‏شوند، حتى خواب آنها نيز خير و بلكه بالاتر از خير، يعنى عبادت است. در روايات داريم كه پيغمبر صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد:«نَوْمُ العالِمِ عِبادة» 

خواب اهل معرفت، با اين كه در عالَم خواب، تكليف ندارند، عبادت است.

كسى كه به خواب مى‏رود، بعد بيدار مى‏شود، مى‏بيند اذان افطار را گفته‏اند، اما او نماز ظهر و عصر خود را نخوانده است گناهى بر او نيست؛ چون خواب بوده و آن وقتى كه خواب بوده، بر او تكليفى نيست.

اما خواب اهل معرفت نزد پروردگار به قيمت بيدارى و تكليف است و خواب او را به عنوان عبادت مى‏نويسند. اين معرفت بايد باشد. عشق از اين معرفت ظهور مى‏كند كه بعد از شناخت مى‏گويد: عجب محبوبى، وجود مقدسش جامع تمام كمالات است و همه جهان براى توليد خير ابزار او هستند و هر خيرى از اين اتصال از او مى‏رسد و بعد اين خير را پخش مى‏كند.

به اين همه خوبى‏ها و زيبايى‏ها عاشق مى‏شود. عاشق، هميشه داراى وجدان بيدار است، اين عشق و آن وجدان بيدار چه مى‏كند؟

عشق سه طرف دارد: يكى خودش است كه نوعى حال است، دوم معشوق است كه موضوع و متعلّق عشق است كه اگر معشوق نباشد، عشق به وجود نمى‏آيد و سوم عاشق است.

واقعاً اگر معشوق را نشناسد، عشق به وجود نمى‏آيد.

عشق از معشوق اول سر زند تا به عاشق جلوه ديگر كند

اين يك حقيقت است. طرف اصلى، حقيقى، واقعى، سازنده و به وجود آورنده‏ و ظهور دهنده عشق، معشوق است.

تا كه از جانب معشوق نباشد كششى‏ كوشش عاشق بيچاره به جايى نرسد