چهره ملكوتى يوسف عليه السلام-جلسه پانزدھم (متن کامل +عناوین)

جسم و جان يوسف عليه السلام‏

جنبه بشرى و انسانى يوسف عليه السلام‏

تهران، حسينيه همدانى‏ها

رمضان 1385

الحمدلله رب العالمين و صلّى الله على جميع الانبياء والمرسلين‏

و صلّ على محمد و آله الطاهرين.

وجود مبارك حضرت يوسف عليه السلام ظرف ارزش‏هاى ملكوتى و انسانى بود و به خاطر اين ارزش‏ها، درهاى فيوضات الهى به روى او باز بود. بخشى از فيوضات عنايت شده به او، در سوره‏اى كه با نام خود آن حضرت است، مطرح شده است.

بدن فقط قدرت جذب مواد خوراكى زمين را دارد، كار ديگرى از دستش برنمى‏آيد. زليخا نيز بدن بود. ميلياردها سال است كه شيوه زندگى حيوانات هيچ فرقى نكرده، امتيازى به دست نياورده، رفعت و منزلتى پيدا نكرده‏اند؛ چون بدن نمى‏تواند با اين امور ارتباطى برقرار كند.

لذا وقتى قرآن مجيد انسان را از ناحيه بدن نگاه مى‏كند، با كلمه‏ «بَشِّرِ»* از او ياد مى‏كند، نه با كلمه «آدم» و «انسان». بشر يعنى همين بدن مادى كه تمام عناصر ساختمانى آن با بدن همه حيوانات يكى است. همان طور كه حيوانات نيروى جاذبه‏اى براى جذب فيوضات خاص ربّانى، آسمانى و ملكوتى ندارند، بدن انسان نيز اين نيرو را ندارد.

حكماى الهى از بدن به شترى تعبير مى‏كنند كه روح الهى انسان را بر اين شتر سوار كردند تا اگر آن روح، جلوه‏گاه انوار الهى شود، اين مركب او را تا:

«جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ» «1»*

هدايت كند و اگر روح خاموش باشد و زير پرده‏هاى ظلمت هوس‏ها، شهوات و غرائز پنهان بماند و تمام درهاى فعاليت‏هاى متناسب با خود را به روى خود ببندد، به تعبير قرآن مجيد: مرده ميان قبرِ بدن مى‏شود كه اين قبر متحرك، آن مرده را با خودش تا دوزخ مى‏برد. از آنجا به بعد نيز ديگر جاى برگشت به دنيا نيست. «2»

تصوير دو حقيقت در يوسف و زليخا

حكايت حضرت يوسف عليه السلام و زليخا، حكايت اين دو حقيقت است. روح جاذبه‏دارى كه بر اساس تربيت الهى، فيوضات پروردگار را جذب مى‏كرد و كارگردان بدن بوده است. آن روح با عظمت كه جلوه‏گاه انوار حق بود، بدن و همه ابزار او را در تصرّف خود داشت و چون آن روح، جلوه‏گاه انوار بود، تمام اعضاى بدن نيز كار نورانى، ملكوتى و الهى مى‏كرد.

بدنى كه لقمه كامل حتى يك حيوان نيست، اين همه بها دادن به اين بدن و غرائز و شهوات آن به طور نامعقول و نامشروع براى چيست؟ اين همه نوكرى كردن براى بدن، آن هم در تمام طول عمر، كه عده‏اى در اين زمان حتى يكبار به جان، باطن و روح خود نگاه نمى‏كنند.

البته اين ساختمان بدن نيز اين طور كه تجربه تاريخ ثابت كرده است، از چهل سالگى به بعد شروع به فروريختن مى‏كند. «3» اما فروريختن بدن به قدرى كند است‏

______________________________
(1)- بقره (2): 25؛ «بهشت‏هايى ويژه آنان است كه از زيرِ [درختانِ‏] آن نهرها جارى است.»

(2)- اشاره به آيات 99- 100 سوره مومنون؛ «حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ رَبِّ ارْجِعُونِ* لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها وَ مِنْ وَرائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلى‏ يَوْمِ يُبْعَثُونَ‏»

(3)- جامع الأخبار: 120؛ مستدرك‏الوسائل: 12/ 157، باب 96، حديث 13771؛ «قَالَ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله أَبْنَاءَ الْأَرْبَعِينَ زَرْعٌ قَدْ دَنَا حَصَادُهُ وَ أَبْنَاءَ الْخَمْسِينَ مَا ذَا قَدَّمْتُمْ وَ مَا ذَا أَخَّرْتُمْ أَبْنَاءَ السِّتِّينَ هَلُمُّوا إِلَى الْحِسَابِ لَاعُذْرَ لَكُمْ أَبْنَاءَ السَّبْعِينَ عُدُّوا أَنْفُسَكُمْ مِنَ الْمَوْتَى.»

كه انسان نمى‏فهمد، ولى از چهل به بالا گاهى چنان اين فرو رفتن سرعت مى‏گيرد كه در يك لحظه قلب بسته مى‏شود و باز نمى‏شود. نفس مى‏رود و ديگر بيرون نمى‏آيد.

يا نفس بيرون مى‏آيد، ديگر برنمى‏گردد.

اى كاش مردم عالم بدن را عاقلانه مورد توجه قرار مى‏دادند و عاقلانه به پرونده اين بدن رسيدگى مى‏كردند، تا به اين نتيجه برسند كه همه چيز را فداى اين بدن كردن براى چيست؟

لقمان روح، خسته از هر گناه‏

در اين شعر، اين حكيم الهى قرن هفتم مى‏گويد:

لقمان را در روح تو آفريدند، اما تو با چند لقمه چه زهرى در اين پنجاه سال به كام او مى‏ريزى و او را نابود مى‏كنى؟ چه مى‏شود كه از لقمان بودن فرار مى‏كنى و اسير لقمه مى‏شوى؟ لقمه‏اى كه زلفش به هزار فريب، مكر، حيله و دروغ به عباد خدا گره مى‏خورد. لقمه‏اى كه اگر باطن آن لقمه را براى خوك نشان بدهند، نمى‏خورد.

زيرا طبق قرآن مجيد، اين لقمه‏ها مانند آتش است. محال است كه خوك دهان خود را باز كند و آتش بخورد. آيه‏اش اين است:

«إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى‏ ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً» «2»

______________________________
(1)- مولوى.

(2)- نساء (4): 10؛ «بى‏ترديد كسانى كه اموال يتيمان را به ستم مى‏خورند، فقط در شكم‏هاى خود آتش مى‏خورند.»

البته چند آيه است كه مى‏گويند: «1» لقمه ناپاك، حرام، از ستم، ظلم، فريب، غصب، رشوه و ارث به ناحق مانند آتش است. اين صريح قرآن است. اگر همه باور داشتند، هيچ لقمه‏اى حرام نمى‏شد. اين همه لقمه حرام به خاطر ديرباورى مردم است. عده‏اى عمرى از آنها گذشته است. اما هنوز به كلام خدا اعتماد ندارند. اين‏ها چقدر بدبخت هستند. «2»

______________________________
(1)- آيات زير از اين موارد است:

سوره بقره: 147؛ «إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ الْكِتابِ وَ يَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَناً قَلِيلًا أُولئِكَ ما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ إِلَّا النَّارَ»

سوره بقره: 275؛ «الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبا لا يَقُومُونَ إِلَّا كَما يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِّ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبا وَ أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَ حَرَّمَ الرِّبا فَمَنْ جاءَهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهى‏ فَلَهُ ما سَلَفَ وَ أَمْرُهُ إِلَى اللَّهِ وَ مَنْ عادَ فَأُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ‏»

سوره نساء: 10؛ «وَ الَّذِينَ كَفَرُوا يَتَمَتَّعُونَ وَ يَأْكُلُونَ كَما تَأْكُلُ الْأَنْعامُ وَ النَّارُ مَثْوىً لَهُمْ‏»

(2)- وزر و وبال لقمه حرام در روايات:

بحار الانوار: 63/ 314، باب 2، حديث 6؛ روضة الواعظين: 2/ 457؛ «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله مَنْ أَكَلَ الْحَلَالَ قَامَ عَلَى رَأْسِهِ مَلَكٌ يَسْتَغْفِرُ لَهُ حَتَّى يَفْرُغَ مِنْ أَكْلِهِ وَ قَالَ إِذَا وَقَعَتِ اللُّقْمَةُ مِنْ حَرَامٍ فِي جَوْفِ الْعَبْدِ لَعَنَهُ كُلُّ مَلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَا دَامَتِ اللُّقْمَةُ فِي جَوْفِهِ لَايَنْظُرُ اللَّهُ إِلَيْهِ وَ مَنْ أَكَلَ اللُّقْمَةَ مِنَ الْحَرَامِ فَقَدْ باءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ فَإِنْ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ إِنْ مَاتَ فَالنَّارُ أَوْلَى بِهِ.»

بحار الانوار: 100/ 12، باب 1، حديث 52؛ الدعوات: 25، حديث 37؛ «قَالَ عليه السلام إِذَا وَقَعَتِ اللُّقْمَةُ مِنْ حَرَامٍ فِي جَوْفِ الْعَبْدِ لَعَنَهُ كُلُّ مَلَكٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَ فِي الْأَرْضِ.»

الأمالي‏للطوسي: 680، حديث 1447؛ بحار الانوار: 96/ 125، باب 21، حديث 2؛ «عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عليه السلام أَنَّهُ ذُكِرَ عِنْدَهُ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّ الرَّجُلَ إِذَا أَصَابَ مَالًا مِنْ حَرَامٍ لَمْ يُقْبَلْ مِنْهُ حَجٌّ وَ لَاعُمْرَةٌ وَ لَاصِلَةُ رَحِمٍ حَتَّى أَنَّهُ يَفْسُدُ فِيهِ الْفَرْجُ.»

تبديل شدن موساى چوپان به كليم اللّه‏

اگر انسان چند دقيقه درباره كلام خدا فكر كند، متوجه مى‏شود شخصى گليم به دوش و بيابانگرد ده ساله رابه كليم الله تبديل كرد. مگر قبل از كليم اللهى چه كسى بود؟ ايشان شخصى فرارى از مصر بود كه به دنبالش مى‏گشتند تا او را اعدام كنند.

البته اعدام به ناحق.

خدا در قرآن مى‏فرمايد:

«خائِفاً يَتَرَقَّبُ» «1»

با اضطراب و ترس از جانش فرار كرد. علت ترسيدن او نيز اين بود كه نبايد كشته مى‏شد، ولى به دنبالش بودند كه او را بكشند.

از ابن عباس نقل شده: «2» بين مصر و مدين حتى لقمه‏اى نان خشك نداشت، علف بيابان مى‏خورد كه بعد از مدتى گويا سبزى علف از شكم ايشان خود را نشان مى‏داد.

در مدين به انسان والايى برخورد كرد به نام شعيب پيغمبر عليه السلام كه گلّه دار بود. با

______________________________
(1)- قصص (28): 18؛ «با حالت بيم و نگرانى صبح كرد، در حالى كه [آثار و عواقب حادثه اتفاق افتاده را] انتظار مى‏كشيد.»

(2)- بحار الانوار: 13/ 58، باب 2؛ قصص الأنبياء للجزائري: 229؛ «عن ابن عباس أنه خرج من مصر إلى مدين و بينهما مسيرة ثمان ليال و يقال نحو من كوفة إلى البصرة و لم يكن له طعام إلا ورق الشجر فما وصل إليها حتى وقع خف قدميه و إن خضرة البقل تتراءى من بطنه قالت العلماء لما انتهى موسى إلى أرض مدين في ثمان ليال نزل في أصل شجرة و إذا تحتها بئر و هي التي قال الله تعالى (قصص: 23) «وَ لَمَّا وَرَدَ ماءَ مَدْيَنَ وَجَدَ عَلَيْهِ أُمَّةً مِنَ النَّاسِ يَسْقُونَ وَ وَجَدَ مِنْ دُونِهِمُ امْرَأَتَيْنِ تَذُودانِ‏ أي‏تحبسان أغنامهما فقال لهما ما خَطْبُكُما قالَتا لا نَسْقِي حَتَّى يُصْدِرَ الرِّعاءُ لأنا امرأتان ضعيفتان لا نقدر على مزاحمة الرعاء فإذا سقوا مواشيهم سقينا أغنامنا من فضول حياضهم‏ وَ أَبُونا شَيْخٌ كَبِيرٌ» تعنيان شعيبا.»

هم قرارداد بستند. خدا در قرآن مى‏فرمايد: به او گفت: مهريه دختر من اين است كه هشت سال حيوانات مرا به بيابان مى‏برى، مى‏چرانى و برمى‏گردانى، بعد از هشت سال، دخترم را به ازدواج تو مى‏دهم.

هشت سال گاو و گوسفند به بيابان مى‏برد و برمى‏گرداند. آن وقت اين چوپان گليم پوش، با آن چوب دستى بى‏ارزش چوپانى خود، وقتى از پدر زن خود خداحافظى مى‏كند كه با خانواده‏اش به مصر بيايد، در مسير، هوا سرد بود، به آنها مى‏گويد: آتشى را در بيابان مى‏بينم، شما اينجا بنشينيد، من بروم براى شما آتش بياورم، بعد چوب‏ها و خارهاى بيابان را جمع كنم و آتش روشن كنم:

«إِنِّي آنَسْتُ ناراً لَعَلِّي آتِيكُمْ مِنْها بِخَبَرٍ أَوْ جَذْوَةٍ مِنَ النَّارِ لَعَلَّكُمْ تَصْطَلُونَ» «1»

بعثت چوپان ژنده پوش به پيامبرى‏

به دنبال آتش رفت، ولى آن دل و آن روح چه بود كه بدن به دنبال آتش رفت، اما دل و جان او وقتى نزديك آنجا رسيد، اين صدا را شنيد:

«إِنِّي أَنَا رَبُّكَ فَاخْلَعْ نَعْلَيْكَ إِنَّكَ بِالْوادِ الْمُقَدَّسِ طُوىً* وَ أَنَا اخْتَرْتُكَ فَاسْتَمِعْ لِما يُوحى‏* إِنَّنِي أَنَا اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدْنِي وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي* إِنَّ السَّاعَةَ آتِيَةٌ أَكادُ أُخْفِيها لِتُجْزى‏ كُلُّ نَفْسٍ بِما تَسْعى‏» «2»

______________________________
(1)- قصص (28): 29؛ «من آتشى ديدم، [مى‏روم‏] شايد خبرى از آن براى شما بياورم يا پاره‏اى از آتش را مى‏آورم تا گرم شويد.»

(2)- طه (20): 12- 15؛ «به يقين اين منم پروردگار تو، پس كفش خود را از پايت بيفكن؛ زيرا تو در وادى مقدس طوى هستى.* و من تو را [به پيامبرى‏] برگزيدم، پس به آنچه وحى مى‏شود، گوش فرا دار.* همانا! من خدايم كه جز من معبودى نيست، پس مرا بپرست و نماز را براى ياد من برپا دار.* بى‏ترديد قيامت كه مى‏خواهم زمان وقوعش را پنهان بدارم، آمدنى است، تا هر كس را برابر تلاش و كوششى كه مى‏كند، پاداش دهند.»

من خداى تو هستم كه با تو حرف مى‏زنم. اين آتش نيست، بلكه جلوه‏اى از نور من است. من تو را به پيغمبرى انتخاب كردم، اما فعلًا وظيفه تو اين است كه مرا عبادت كنى و اگر مى‏خواهى در ياد من باشى، نماز بپادار و بدان كه من قيامت را حتماً برپا مى‏كنم.

«تُجْزى‏ كُلُّ نَفْسٍ» «1»

براى اين كه هر كسى را به پاداش اعمالش برسانم. از اين ژنده پوش و گليم پاره چوپان، كليم الله بيرون آمد. بعد خدا به او گفت:

«وَ ما تِلْكَ بِيَمِينِكَ يا مُوسى‏» «2»

در دست تو چيست؟ عرض كرد:

«قالَ هِيَ عَصايَ أَتَوَكَّؤُا عَلَيْها وَ أَهُشُّ بِها عَلى‏ غَنَمِي وَ لِيَ فِيها مَآرِبُ أُخْرى‏» «3»

چوبدسى و عصا است، به آن تكيه مى‏دهم و گوسفندهايم را با آن مى‏رانم و براى اين حيوان‏ها برگ درخت مى‏ريزم. خطاب رسيد:

______________________________
(1)- غافر (40): 17؛ «امروز هر كس را در برابر آنچه انجام داده است، پاداش مى‏دهند.»

(2)- طه (20): 17؛ «و اى موسى! اين [قطعه چوب‏] در دست راستت چيست؟»

(3)- طه (20): 18؛ «گفت: اين عصاى من است، بر آن تكيه مى‏زنم، و با آن برگ درختان را براى گوسفندانم فرو مى‏ريزم و مرا در آن نيازهاى ديگرى هم هست.»

«قالَ أَلْقِها يا مُوسى‏* فَأَلْقاها فَإِذا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعى‏» «1»

چوبدستى خود را رها كن. وقتى چوب روى زمين افتاد، به اژدها تبديل شد كه نظيرش را نديده بود. آمد فرار كند، خطاب رسيد: در محضر من، بندگان من به من پشت نمى‏كنند.

برگرد و اين اژدها را بگير. دستش را به طرف اژدها برد، همان چوبدستى شد.

خطاب رسيد: اين اسلحه تو است، برو فرعون و فرعونيان و مردم خواب زده مصر را بيدار كن.

قدرت روح در تصرّف جسم‏

كلّ اين نيرو و مقام را وجود مقدس حضرت يار در روح ما گذاشته است، نه در بدن ما. بدن، ابزار روح و جان است و براى گرفتن فيوضات ربّانيه جاذبه نداردو نمى‏تواند داشته باشد. بدن كاره‏اى نيست، بلكه مانند شتر، مركب جان است، مگر اين شتر چقدر قيمت دارد كه عمرى همه نعمت‏ها از كانال گناه، مكر و حيله خرج اين بدن شود؟

بدن انبيا و ائمه عليهم السلام بر اثر تصرّفات الهى، روح شده بود. حكماى الهى بدن آنها را روح مجسّم مى‏گويند، يعنى ديگر بدن نبود. جان ظاهر، همراه جان باطن بود، آن بدن‏ها را استثنا كنيد، اما وقتى روح را از بدن بگيرند، به همه مى‏گويند:

بدن را رها كن، با اشاره ملك الموت كه حتى يك نفر هم در اين عالم با او نمى‏تواند مقابله كند، اين صداها و غرورهاى مستانه اهل دنيا همه قلابى است و

______________________________
(1)- طه (20): 19- 20؛ «خدا فرمود: اى موسى! آن را بيفكن.* پس آن را افكند، ناگهان مارى عظيم شد كه به سرعت مى‏شتافت.»

واقعى نمى‏باشد. همه پوچ و بى‏ارزش است. اين صداها، صداى بدن است.

صداى الهى و حيوانى‏

هر حيوانى نوعى صدا دارد، شير نعره مى‏كشد، اسب شيهه مى‏كشد، شتر طرز ديگرى صدا مى‏دهد، خروس شكل ديگرى مى‏خواند و هر حيوانى صدائى خاص دارد. اين صداها كه در اين دنيا است، فرياد براى پول، زن، شهوت، زمين، كارخانه و مقام، صدايى مساوى با صداى خران است:

«إِنَّ أَنْكَرَ الْأَصْواتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ» «1»

اين صداها بى‏ارزش و توخالى است.

اگر صدا مى‏خواهيد، از حلقوم اميرالمؤمنين عليه السلام بشنويد:

«اسْئَلُكَ بِحَقِّكَ وَ قُدْسِكَ وَ أَعْظَمِ صِفاتِكَ وَ اسْمائِكَ أَنْ تَجْعَلَ أَوْقاتِى مِنَ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ بِذِكْرِكَ مَعْمُورَةِ وَ بِخِدْمَتِكَ مَوْصُولَةِ وَ أَعْمالى‏ عِنْدَكَ مَقْبُولَةٌ حَتّى يَكُونَ أَعْمالِى وَ أَوْرادِى كُلُّها وِرداً واحداً»

صداها و خواسته‏ها و اورادم هماهنگ، همسو و همواره باشد.

اين صداى جان است. بدن اين چنين حال، ارزش و ثقل ندارد. چون مشتى پوست و گوشت و استخوان است كه خون نجس در آن جريان دارد.

«وَ حالِى فِى خِدْمَتِكَ سَرْمَداً»

و حالم در خدمت تو پاينده گردد.

اين صدايى است كه تمام فرشتگان را مى‏لرزاند و آسمان‏ها را تكان مى‏دهد. اين صدايى است كه وقتى در مى‏آمد، تمام فرشتگان مى‏شنيدند كه پروردگار مى‏گويد:

لبيك اى على من!

______________________________
(1)- لقمان (31): 19؛ «كه بى‏ترديد ناپسندترين صداها صداى خران است.»

«يا سَيّدى يا مَنْ إليه مُعَوَّلى وَ يا مَنْ اليهِ شَكْوتُ احْوالى» «1» اى سرور من، اى آن كه بر او تكيه دارم، اى آن كه شكوه و شكايت حالم را تنها به سوى او برم.

صداى حقيقى كه در روح اثر مى‏كند اين صدا است. صداهاى ديگر فقط گوش را كر مى‏كند و به قول قرآن مانند صداى خران و نكره‏تر از آن است كه گاهى نوارهايش را در ماشين‏ها مى‏گذارند كه هر چه اين صدا بيشتر مى‏شود بر انحراف و بدبختى فرد افزوده مى‏شود و اين بيچارگان را تو خالى‏تر مى‏كند.

اما اگر صداى باارزش مى‏خواهيد، ناله و صداى حضرت از دعاى كميل است كه از نظر مال و تأثير و دگرگونى در عالم نظير ندارد. اگر مانند اين صدا را در ميان ارزش‏دارترين صداها پيدا كرديد؟ اين صدا، صداى خاصى است، چون جايگاه و موقعيت آن خاص است. بايد همه مقدمات و مؤخّرات كار را تحليل كنيم، بعد صدا را بشنويم و بفهميم.

ارزش صداهاى الهى‏

اهل دل و افراد متخصص اين صداها را مى‏فهمند و مى‏شناسند كه چه صدايى است. به خدا قسم! من شرمنده‏ام كه مى‏خواهم با زبانم اين صدا را بخوانم:

البته عمق و مفهوم اين صدا را بايد گرفت، بعد ببينيد اگر تمام فرشتگان توانستند حقيقت اين صدا را بفهمند؟ فهمش كار آنها نبوده و نيست.

______________________________
(1)- اقبال الأعمال: 709؛ مصباح المتهجد: 849.

بين هفتاد و يك بدن قطعه قطعه و هشتاد و چهار ناله، در كمال آرامش، به معشوق مى‏گويد:

«صَبراً عَلَى قَضائِك» «1» اين طبل‏هاى توخالى چيست كه براى شما مى‏زنند؟ به شما يقين بدهم كه ما اين صدا را به كيفيتى ديگر در قيامت مى‏شنويم. همه گوش‏ها را نمى‏گذارند كه در آنجا اين صدا را بشنوند. اين صدا از گلوى خدا است.

لياقت شنيدن صداهاى الهى‏

مگر در قرآن، در سوره بقره نمى‏فرمايد:

«وَ لا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ» «2»

من صدايم را در قيامت به همه گوش‏ها نمى‏رسانم. گوشى بايد باشد كه صداى منِ خدا را بشنود.

«صَبراً عَلَى قَضائِك»

با على اكبر، قمر بنى‏هاشم و يارانم، در اوج سوختن دل، با على اصغر جان داده در آغوشم مرا امتحان مى‏كنى؟ صبر مى‏كنم. از تو رو بر نمى‏گردانم، مى‏ايستم و لذت مى‏برم.

«وَ لامَعْبُودَ سِواكَ»

محبوب من! ديگر چه مى‏خواهى؟ اين ديگر اوج آن صداى جان است. جان‏

______________________________
(1)- ينابيع المودة: 3/ 82 (مقتل الحسين عليه السلام).

(2)- بقره (2): 174؛ «و خدا روز قيامت با آنان سخن نمى‏گويد.»

همه كليدها در اين جا جمع است، به دنبال چه كليدى مى‏گردى؟

«يا غياث المستغيثين»

 والسلام عليكم و رحمة الله و بركاته‏