به ذلت كشيده شدن برادران يوسف‏

آن ده نفر مى‏گفتند:

«نَحْنُ عُصْبَةٌ»

ما نيرومند و قدرتمند هستيم. يوسف و يعقوب كيستند؟ در قرآن مجيد آمده است كه آنها در پرده كبر، به حضرت يعقوب پيغمبر عليه السلام مى‏گفتند: عقلش كم است.

در حالى كه بايد افتخار مى‏كردند كه پدر ما پيغمبر و عالم ربّانى است.

آن روزى كه در سفر سوم حضرت يعقوب عليه السلام به آن ده نفر فرمود:

«يا بَنِيَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِنْ يُوسُفَ وَ أَخِيهِ وَ لا تَيْأَسُوا مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِنَّهُ لا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكافِرُونَ» «2»

آنها گفتند: نگفتيم اين پدر ما عقلش را از دست داده است! اى بيچاره! سى سال قبل فرزندت در چاه عميق افتاده و همانجا از بين رفته است، حال تو مى‏گويى:

برويد به دنبال يوسف بگرديد؟

اما اكنون آنهايى كه مى‏گفتند: قدرت و نيروى ما چنين و چنان است، با گدايى دست دراز كرده‏اند و گردن كج آمده‏اند، مى‏گويند:

«يا أَيُّهَا الْعَزِيزُ مَسَّنا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ وَ جِئْنا بِبِضاعَةٍ مُزْجاةٍ»

به ما و خانواده ما صدمه فقر خورده و براى لقمه‏اى نان نزد تو آمديم. در مقابل قيمت واقعى، با ما طورى حساب كن كه‏ «تَصَدَّقْ عَلَيْنا» صدقه به حساب بياور. تو عزيز مصر هستى و در حق ما مى‏دانى كه چه كار بايد بكنى؟ ببينيد چگونه خدا دشمن را ذليل كرد؟

گرفتارى يونس عليه السلام در شكم ماهى‏

حضرت يونس عليه السلام در شكم ماهى افتاد، هر نوع ماهيى بود، مى‏گويند: نهنگى عظيم بوده است. بايد معده‏اى داشته باشد كه حضرت يونس عليه السلام را جا بدهد.

نهنگ درون دريا رفت. بعد قرآن مى‏فرمايد: نهنگ در جايى بود كه نور به آنجا نمى‏رفت، لذا دلِ نهنگ تاريك شد.

حال چه كسى مى‏توانست حضرت يونس عليه السلام را پيدا كند و او را نجات بدهد؟

هيچ كس. يعنى نجات حضرت به اين بود كه نهنگ را پيدا كنند، بعد از تاريكى دريا بيرون بياورند، بعد آن را به تور بياندازند و بعد به ساحل بياورند، شخصى متخصص بيايد، طورى شكم نهنگ را پاره كند كه حضرت يونس عليه السلام صدمه نبيند.

اصلًا كسى به فكرش نمى‏رسيد كه حضرت زنده باشد.

اما خدا حضرت يونس عليه السلام را دوست داشت. يار او بود و نبايد بندگان خود را رها كند. اگر رها كرد، براى جريمه كردن او بود. جريمه‏اش اين بود كه در شكم نهنگ برود. كسى فكر نمى‏كرد كه او در معده نهنگ زنده بماند.