بى‏ارزشى هدايت اجبارى‏

در رابطه با هدايت جامعه انسانى نيز پروردگار عالم در آيه شريفه‏ «لو» به كار گرفته است:

«فَلَوْ شَآءَ لَهَدَيكُمْ أَجْمَعِينَ‏»  اگر مى‏خواستم، تمام انسان‏ها را در مدار هدايت قرار مى‏دادم، آن وقت در كره زمين، غير از خير، درستى و سلامت نفس، هيچ چيز ديگرى پيدا نمى‏شد. اگر ميليون‏ها سال نيز چراغ برمى‏داشتيد و سرگردان به دنبال يك گناه صغيره مى‏گشتيد، پيدا نمى‏كرديد.

اما چرا خدا اين كار را نكرد؟ چون اگر خود خدا براى هدايت بندگان وارد ميدان شود، اين هدايت، اجبارى مى‏شود و هدايت اجبارى، نه قبول مى‏شود و نه به كار گرفتنش، جنبه عبادت دارد و چون جنبه عبادت ندارد، ارزشى نخواهد داشت.

پس پاداش نيز ندارد.

آن وقت ديگر نيازى به زندگى دوم- آخرت- نداشتيم، چون ديگر پاداشى در كار نبود، آن وقت ما مانند همه حيوانات زنده روى زمين، عمر محدودى داشتيم، مى‏خورديم و مى‏خوابيديم و مى‏مرديم، بعد نابود مى‏شديم، اما منِ خدا زندگى شما را اين گونه طراحى نكردم.

نمى‏خواستم بندگانم مانند حيوانات باشند. من از اول اراده كردم كه براى شما دو زندگى قرار بدهم؛ حيات دنيا و حيات آخرت. از اول اراده كردم كه يك طرف حيات شما را مانند خودم، ابدى قرار بدهم و مى‏خواستم به خودم وصل باشيد.

من اين گونه طرح وجود شما را اراده كردم. اگر كسى از اين طرح من ناراضى است، خداى ديگر و طرح ديگرى را انتخاب كند، چون من از رأى و طرحم برنمى‏گردم. اين مطلب ريشه دار و مسأله مهم و دقيق، از طريق آيات قرآن بيشتر روشن مى‏شود.

بنابراين اگر هدايت اجبارى بود، آنچه كه اكنون مقرر است، ديگر مقرر نبود و ما حيوان منظمى مى‏شديم، بعد مى‏مرديم و تمام مى‏شد. روز قيامت، بهشت، بعثت انبيا، فعاليت عقل، علم و تمدن، هيچ چيزى نبود.

اگر اين گونه بود كه خيلى از ارزش‏ها خلق نمى‏شد. اما اراده ما بر اين تعلق گرفت كه پذيرفتن هدايت را به صورت اختيارى قرار دهيم تا با اين اختيار و انتخاب هدايت به دست خودتان، اين هدايت داراى ارزش و اجر داشته باشد و به دنبالش برزخ نورانى و قيامت آباد و به دنبال آن نيز

«عِيشَهٍ راضيَهٍ‏» و به دنبال آن عمر ابدى داشته باشد. اين‏ها محصول هدايت اختيارى است.