روزه‏هاى دشوار

منابع مقالہ : کتاب جلوه‏هاى رحمت الهى      نوشتہ : حضرت آیت اللہ حسین انصاریان

بديهى است روزه انواعى دارد: واجب و مستحب، روزه در روزهاى طولانى و گرم، روزه در روزهاى كوتاه و خنك و مسلم است كه روزه‏هاى دشوار، ارزشمندتر و پرثواب‏تر است، هر كه بامش بيش برفش بيشتر.

پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد:

«أفضَلُ الأعمَالِ أحمَزُهَا» «1».

برترين كارها دشوارترين آنهاست.

حضرت امام صادق عليه السلام مى‏فرمايد:

«أفضَلُ الجِهَادِ الصَّومُ فِى الحَرِّ» «2».

برترين جهاد و كوشش، روزه‏دارى در هواى گرم است.

تفضل و لطف پروردگار تا آنجاست كه هم خودش توفيق عبادت مى‏دهد و هم به بهترين صورت نوازش مى‏نمايد و هم بيشترين پاداش‏ها را مى‏بخشد.

در روايتى بسيار دل‏نشين و تشويق كننده از حضرت صادق عليه السلام مى‏خوانيم:

«مَن صَامَ للَّهِ عَزَّوَجَلَّ يَوماً فِى شِدَّةِ الحَرِّ فَأصَابَهُ ظَمأٌ وَكَّلَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ بِهِ ألفَ مَلَكٍ يَمسَحُونَ وَجهَهُ وَيُبَشِّرُونَهُ، حَتّى‏ إذَا أفطَرَ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ: مَا أطيَبَ رِيحَكَ وَرَوحَكَ، مَلَائِكَتِى اشَهدُوا أنّى قَد غَفَرتُ لَهُ» «3».

هر كه در روز بسيار گرم براى خداى عزيز و جليل روزه بگيرد و دچار تشنگى شود خداى عزيز و جليل بر او هزار فرشته بگمارد كه بر چهره‏اش دست نوازش كشند و بشارت و مژده‏اش دهند تا هنگامى كه افطار كند، خدا مى‏فرمايد: چه خوش است بوى تو و روح تو، اى فرشتگان من! گواه باشيد كه او را آمرزيدم.

در عصر جاهليت هنگام ورود به خانه يا اطاق يا هر مكان ديگر، اگر سقف درگاه به اندازه لازم بلند نبود، آن چنان اسير نخوت و تكبر بودند كه حاضر نمى‏شدند اندكى سرفرود آورند تا بتوانند عبور كنند، ولى در سايه توفيق حق و نبوت پيامبر صلى الله عليه و آله با همين ورزش‏هاى عبادى و همين روزه و نماز چنان خود ساخته و ملكوتى و متواضع شدند كه هنگام حفر خندق براى پيشگيرى از هجوم احزاب با زبان روزه سنگ بر شكم مى‏بستند تا گرسنگى و تشنگى راحت‏تر تحمل شود و با تلاشى شگفت به كندن خندق مى‏پرداختند.

هر چه عبادت دشوارتر باشد تأثيرش در ايجاد روحيه انقياد و تسليم و تعبد و بندگى در برابر پروردگار بيشتر است.

محبوبيت روزه داران‏

برترين مرحله سعادت و عالى‏ترين مرتبه خوشبختى براى عبد مؤمن آن است كه حضرت حق او را بپذيرد و مورد محبت قرار دهد. روزه روزنه‏اى است به حصنِ حصين محبوبان حق كه در آن حصن روزه‏داران بهره‏مند از عنايات ويژه حق‏اند.

پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد:

«إنَّ اللَّهَ تَعالى‏ وَكَّلَ مَلَائِكَةً بِالدُّعَاءِ لِلصّائِمينَ» «4».

بى‏ترديد خداى تعالى فرشتگانى را به كار دعا براى روزه‏داران گماشته است.

از طرف ديگر آن حضرت مى‏فرمايد:

جبرئيل از پروردگار خبر داد كه حضرت حق مى‏فرمايد: چنين نيست كه فرشتگانم را به دعا براى كسى مأمور كنم ولى دعايشان را در حق آن عبد مستجاب نگردانم‏ «5».

و نيز پيامبر حق صلى الله عليه و آله با سوگند و تأكيد مى‏فرمايد:

«وَالَّذى نَفسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَخُلُوفُ فَمِ الصّائِمِ عِنْدَ اللَّهِ أطيَبُ مِن رِيحِ‏ المِسكِ» «6».

به آن خدايى كه جان محمد صلى الله عليه و آله به دست اوست سوگند، تغيير بوى دهان روزه‏دار نزد خدا از بوى مشك خوشبوتر است.

آيه شريفه صوم در قرآن مجيد «7» روزه را سبب پيدايش روح تقوا مى‏داند و از طرف ديگر مى‏فرمايد:

... فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ‏ «8».

پس بى‏ترديد خدا پرهيزكاران را دوست دارد.

پاداش روزه مستحبى‏

در ماه مبارك رمضان واجب است همه مكلفان و عباد حق روزه بگيرند، ولى اين برنامه سازنده منحصر به ماه رمضان نيست، بلكه در غير ماه رمضان هم روزه‏اش سازنده روح و مؤدّب كننده انسان به آداب الهى است و از ثواب و پاداش فراوان نصيب دارد.

روزه‏هاى ماه رجب و شعبان و اول و سط و آخر هر ماه كه مؤمنان به آن دعوت شده‏اند هم چون روزه ماه رمضان داراى آثار پرارزش دنيايى‏ و آخرتى است.

رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد:

«مَن صَامَ يَوماً تَطَوُّعاً فَلَو أُعطِىَ مِل‏ءَ الأَرضِ ذَهَباً مَا وُفِّىَ أجرُهُ دُونَ يَوْمِ الحِسَابِ» «9».

هر كه داوطلبانه يك روزه مستحبى بگيرد، اگر به اندازه پر بودن زمين، طلا به او داده شود، پاداشش را كامل دريافت نكرده است و فقط در روز حساب پاداش كاملش را دريافت مى‏كند.

امام صادق عليه السلام فرمود:

«إيَّاكُم وَالكَسَلَ إنَّ رَبَّكَ رَحيمٌ يَشكُرُ القَلِيلَ، إنَّ الرَّجُلَ ... لَيَصُومُ اليَومَ تَطَوُّعاً يُرِيدُ بِهِ وَجهَ اللَّهِ تَعَالى فَيُدْخِلُهُ بِهِ الجَنَّةَ» «10».

از كاهلى و تنبلى دورى كنيد، زيرا پروردگار شما مهربان است، او به عمل اندك پاداش بسيار مى‏دهد، آدمى ... يك روز براى رضاى خداى تعالى دوطلبانه روزه مى‏گيرد و خدا به سبب آن او را به بهشت مى‏برد.

امور مستحبه در مقايسه با واجبات اين امتياز را دارد كه خالصانه‏تر و فقط براى خوشنودى خدا و انجام شكرگذارى است نه به طمع بهشت و ترس از دوزخ، زيرا عبد مى‏داند كه ترك عبادت مستحب عذاب و عقابى ندارد.

پی نوشت ھا:

______________________________
(1)- مفتاح الفلاح: 45؛ بحار الأنوار: 67/ 191، باب 53.

(2)- بحار الأنوار: 93/ 256، باب 30، حديث 38؛ المستدرك: 7/ 504، باب 2، حديث 8754.

(3)- الكافى: 4/ 65، باب ما جاء فى فضل الصوم، حديث 17؛ وسائل الشيعة: 10/ 409، باب 3، حديث 13719.

(4)- الكافى: 4/ 64، باب ما جاء فى فصل الصوم، حديث 11؛ المحاسن: 1/ 72، باب 122 حديث 149؛ بحار الأنوار: 93/ 253، باب 30، حديث 26.

(5)- محجة البيضاء: 2/ 123.

(6)- من لا يحضره الفقيه: 2/ 75، باب فضل الصائم، حديث 1773؛ وسائل الشيعة: 10/ 400، باب 1، حديث 13688.

(7)- «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» بقره (2): 183.

(8)- آل عمران (3): 76.

(9)- معانى الأخبار: 409، حديث 91؛ بحار الأنوار: 93/ 252، باب 30، حديث 18.

(10)- ثواب الأعمال: 39؛ وسائل الشيعة: 1/ 115، باب 28، حديث 289.