بخل از خرج كردن نعمت‏

من زشتى بخل و خوددارى از پرداخت اضافه نعمت را به اهل استحقاق، از زبان و گفتار ساده‏ى يك كشاورز بى‏سواد دريافتم.

در يكى از مناطق كشاورزى براى تبليغ و وعظ و موعظه رفته بودم، پس از پايان جلسه‏ى سخنرانى، مردى سالخورده كه آثار زحمات شبانه روزى‏اش در چهره‏ى شكسته و دستهاى پينه بسته‏اش پيدا بود به من گفت: كريمى از راه مى‏رسد و زمينى مستعد همراه با انواع دانه‏هاى نباتى و سهمى از آب به انسان مى‏بخشد، چون زمان برداشت محصول مى‏رسد، كريم به كنار زمين حاصل داده مى‏آيد و به زارعى كه زمين و دانه و آب به او واگذار شده و از آفتاب و هوا و باران و برف به طور مجانى استفاده كرده، مى‏گويد: درصد بالاى تمام محصولات مخصوص به تو باشد و من از آن نصيبى نمى‏خواهم، درصد مختصرى از آن را به چند نفرى كه من معرفى مى‏كنم هديه كن، زيرا خود من هيچ نيازى حتى به يك دانه از محصول تو ندارم. اگر اين كشاورز از اين همه محصولى كه از جانب آن كريم به او رسيده، نصيبى مختصر به آنان كه كريم معرفى مى‏كند نپردازد،كمال پستى را نشان داده، و دست به كارى بسيار زشت زده و قلب خود را به مانند سنگى سخت و خارا معرفى نموده، و حق آن كريم است كه از او روى برگرداند، و بر اخلاق زشت او خشم گيرد، و وى را به جريمه‏اى سخت دچار سازد. سپس گفت: منظورم از كريم، خداوند كريم است كه اين زمين‏هاى مستعد و نهرهاى جارى، و چشمه‏هاى پرآب، و برف و باران، و نور خورشيد و ماه را در اختيار ما گذاشته و با اين وسايل، اين همه محصولات رنگارنگ به ما عنايت فرموده كه در حقيقت همه‏ى آنها براى ما مفت و مجانى تمام شده، آنگاه از ما خواسته زكات و خمس و صدقه، به اقوام ناتوان و مردم از كار افتاده و فقير بپردازيم، اگر ما از پرداخت حقوق مالى بخل ورزيم حق اوست كه بر ما غضب كند، و ما را به جريمه‏ى اين جرم سنگين برساند.

قرآن مجيد در اين زمينه مى‏فرمايد:

«وَ لا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْراً لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ سَيُطَوَّقُونَ ما بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ لِلَّهِ مِيراثُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ».

آنان كه از آنچه خداوند از فضلش به آنان عنايت كرده، از پرداخت به اهلش بخل ورزند، گمان نكنند اين بخل‏ورزى به سود آنان است، بلكه براى آنان زيان آور است، در قيامت آنچه را از آن بخل ورزيدند طوق آتشين گردنشان گردد، وارث آسمانها و زمين فقط خداوند است و خداوند به آنچه انجام مى‏دهيد آگاه است.