علل هلاكت‏

قرآن مجيد در بسيارى از آيات از هلاكت امت‏ها، به وسيله‏ى عذابهاى گوناگون و علل هلاكتشان سخن به ميان آورده.

توجه به آن آيات كه در اكثر سوره‏هاى قرآن آمده، عالى‏ترين زمينه‏ى رشد و تربيت و دورى از علل هلاكت را به انسان مى‏دهد.

قرآن مجيد ظلم به خود، ظلم به ديگران، اسراف، كفر و انكار حق، فسق، طغيان، و غفلت و جرم را از علل هلاكت امت‏هاى گذشته بيان مى‏كند .

پيامبر اسلام فرمودند:

امَّا الْمُهْلِكاتُ: فَشُحٌّ مُطاعٌ، وَهَوىً مُتَّبِعٌ، وَاعْجابُ الْمَرْءِ بِنَفْسِهِ‏ .

اما هلاك كننده‏ها: بخلى است كه دنبال شود، و هواى نفسى است كه پيروى گردد، و نيز خودبينى انسان است.

و نيز فرمودند:

انَّ الدّينارَ وَالدِّرْهَمَ اهْلَكا مَنْ كانَ قَبْلَكُم وَهُما مُهْلِكاكُمْ‏ .

دينار و درهم و مال و ثروت، گذشتگان شما را هلاك كرد، و هلاك كننده‏ى شما هم هست.

حضرت على عليه السلام فرمودند:

مَنِ اسْتَبَدَّ بِرَأْيِهِ هَلَكَ‏ .

كسى كه در رأى و نظرش استبداد به خرج داد، و از قواعد الهى و مردم عاقل نظرخواهى نكرد هلاك شد.

امام صادق عليه السلام فرمودند:

هَلَكَ مَنْ لَمْ يَعْرِفْ قَدْرَهُ‏ .

كسى كه قدر و اندازه‏ى خود را نشناخت و به موقعيت و موقف خود آگاه نشد به هلاكت رسيد.

امام صادق عليه السلام فرمودند:

يُهْلِكُ اللَّهُ سِتّاً بِسِتٍّ: الْامَراءَ بِالْجَوْرِ، وَالْعَرَبَ بِالْعَصَبِيَّةِ، وَالدَّهاقِينَ بِالْكِبْرِ، وَالتُّجارَ بِالْخِيانَةِ، وَاهْلَ الرُّسْتاقِ بِالْجَهْلِ، وَالْفُقَهاءَ بِالْحَسَدِ «3».

خداوند شش طايفه را به شش چيز هلاك مى‏كند: حكمرانان را به ستم، عرب را به تعصب، رؤسا را به تكبر، تاجران را به خيانت، روستاييان را به نادانى و فقيهان را به حسد.