معناى تواضع‏

تواضع؛ يعنى يك حالت بسيار آسان در وجود انسان كه حق با همه شئون خود، به انسان رو مى‏كند، حق مى‏بيند كه در وجود انسان مى‏تواند قرار بگيرد و طلوع كند. به تعبير قرآن مجيد، مرحله نهايى تواضع، «خشوع» است كه در سوره مباركه‏

بقره آمده است،

«وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ»

از روزه و نماز كمك بگيريد،

«وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ»

كسانى كه در وجود خود سنگينى كنند، كبر دارند، پذيرفتن روزه و نماز، براى آنها بسيار سنگين است، بنابراين بين آنها و روزه و نماز آشتى برقرار نمى‏شود. «إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ» ولى كسانى كه از نرمى و تواضع بالايى برخوردار هستند، با نماز و روزه يك آشتى دائمى و رابطه هميشگى برقرار مى‏كنند. ممكن است كه اين دو حالت، از هنگامى كه انسان به دنيا مى‏آيد، مايه‏اش در وجود انسان وجود داشته باشد، بر پدران و مادران، معلمان و اساتيد داشگاه و كسانى كه عهده دار تربيت مردم و جامعه هستند، سنگينى را از روح انسان‏ها علاج كنند، و آسانى، سبكى و راحت بودن در مقابل ارزش‏ها را در روح انسان تقويت كنند، كه وقتى بچه به تكليف رسيد، قبول تكاليف الهيه براى او سنگين نباشد، يا وقتى وارد جامعه شد، قبول ارزش‏ها و عمل به قوانين براى او سنگين نباشد؛ زيرا قبول نكردن ارزش‏ها و تكاليف بنا به آيات قرآن كريم و روايات، دليل بر بيمارى باطنى و روگردانان از حقّ و ارزش‏ها است.