مقام و عظمت انسان‏

حال تواضع از با ارزش‏ترين و زيباترين حالات براى انسان است، انسان متواضع خود را با همه ملائكه الهى، انبياء، ائمه طاهرين عليهم السلام و با همه موجودات عالم همراه و هماهنگ كرده است. در آيات قرآن كريم ملاحظه كرديد كه تمام فرشتگان بعد از اينكه دعوت شدند نسبت به خليفة الله حضرت آدم احترام، فروتنى و خاكسارى كنند، امر پروردگار عالم را اطاعت كردند، علت سجده آنها بر آدم، فزونى معرفت آدم بر آنها بود. اين مسأله صريحاً در آيات قرآن مطرح است. هر انسانى هم كه در برابر خواسته‏هاى خدا نرمى، سهولت و تواضع كند، و آن خواسته را بپذيرد و به اجرا بگذارد، صد در صد اجراى آن خواسته‏ها به نفع مجرى است، همرنگ ملائكه مى‏شود، اما وقتى ابليس نرمى و سهولت نشان نداد، تكبّر ورزيد، سوره مباركه اعراف را ملاحظه كرديد، خطاب‏ «اخْرُجْ» به او رسيد؛ يعنى از اين جايگاه با عظمت و مقامى كه دارى.

اميرالمؤمنين عليه السلام در «نهج البلاغه» مى‏فرمايد: شيطان از ارزش شش هزار ساله‏اى كه داشت، عريان شد. همه از دستش گرفته شد و بعد هم دو عنوان را خدا در حقش به كار برد، «مَذْؤُماً مَدْحُوراً» و بعد هم او را دچار لعنت خودش كرد،

«عَلَيْكَ لَعْنَتِي إِلى‏ يَوْمِ الدِّينِ»

و نهايتاً هم به او فرمود: من در قيامت دوزخ را از تو و «مِمَّنْ تَبِعَكَ» يعنى هر متكبرى، پر مى‏كنم. هر متكبرى كه در مقابل من بايستد.

در آيات قرآن حدود پانصد آيه درباره انبياى خدا نازل شده است، اگر بخواهيم در مجموع اين پانصد آيه دقت كامل كنيم كه محور اصلى حرف خدا راجع به انبيا چيست؟ اين آيه را در سوره انبيا بايد مورد توجه قرار بدهيم. آيه زيبايى است. كه پروردگار عزيز عالم در حقّ آنها مى‏فرمايد:

«جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا»

همين براى ما كافى است كه تواضع انبياى الهى را ببينيم، اوامر خدا را اطاعت كردند:

«وَ أَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ»

من از آنها انجام هر خيرى را- بى‏استثنا- خواستم. كمترين خيرى از انبيا فوت نشد. به امر حق، به عنوان عبادت حق،

«وَ إِقامَ الصَّلاةِ وَ إِيتاءَ الزَّكاةِ»

كسى كه عمرى را صورت درِ خانه خدا روى خاك بگذارد، «إِقامَ الصَّلاةِ» معلوم است در كمال تواضع است، «وَ إِيتاءَ الزَّكاةِ» در عين اينكه محبت به پول، براى انسان طبيعى است ولى به امر الله دل از اين محبت مى‏كند، براى حلّ مشكلات مردم دست به جيب مى‏شود، معلوم است كه در كمال تواضع است، «وَ كانُوا لَنا عابِدِينَ» انبيا من، بنده، فرمان بردار و مطيع من بودند. انسان متواضع غير از ملائكه خودش را همرنگ انبيا مى‏كرد.