نقش عناصر در شكوفايى فطرت‏

تعداد آنان در تاريخ كم نيست. از خودشان نقل شده است كه در ظاهر افراد خمود، مرده، كسل و سستى بودند و از آن استعدادهاى عظيم نهفته در وجود خودشان خبر نداشتند. معنويت آن مكان‏ها آنها را خبردار كرد و از خواب بيدارشان نمود. بيمارى خمودى و كسالت را در آنها علاج كرد و تبديل به چهره‏هاى بسيار موفقى شدند.

از مكان‏هاى مقدس، مراكز علمى است. مراكز علمى كه در ايران و شهرهاى بزرگ، از قرن‏هاى گذشته پايه‏گذارى شده است، گاهى افرادى در سن بالا، در كمال بى‏سوادى و خمودى و خواب باطن، وارد شدند، فضا و چهره‏هاى رحمانى افرادِ آن فضا، در آنها اثر گذاشت و در آنجا مقيم شدند، كه از توقّف و سكون، خمودى و بى‏حركتى درآمدند و رهايى پيدا كردند. سپس اين‏ها منشأ آثار عظيم شدند و چهره‏هاى برجسته‏اى را در اين عالم تربيت كردند.

عنصر كتاب هم اين گونه است. زياد اتفاق افتاده است كه افرادى خواب رفته، گمنام، بى‏نام و نشان، به كتابى علاقه پيدا كردند كه كتاب را بخوانند و خواندند و آن خواب باطنى، خمودى و كسالت از بين رفت و استعدادها ظهور كرد و به مقامى كه مورد علاقه آنها بود، رسيدند؛ مقامات معنوى، ظاهرى، علمى و عملى.