عناصرى كه در رشد و ظهور استعدادها و به فعليت درآوردن استعدادها، تاكنون بيشترين اثر را در انسان داشته است؛ عنصر مكان، كتاب، حادثه، پيشامد، عنصر انسانى و زمانى است. چه بسيار انسانهايى كه استعدادهاى نهفته آنها در برخورد به يك مكان مقدس شكوفا شد، كه آن مكان تأثير سازندهاى در شكوفايى استعدادهاى آنها ايفا كرده و از وجود آنها چهرههاى بسيار باارزشى از خدمت، عبادت و علم ساخته است. مكانهاى مقدسى مانند كعبه، مشاهد مشرفه، حرمهاى ائمه طاهرين و اولياى الهى عليهم السلام كه اثرگذارى خاصى دارند.