شناخت راه‏

قرآن كريم در سه آيه زير اين راه را به ما نشان مى‏دهد. نخست، آيه 172 سوره بقره است كه خداوند در ابتداى آن مى‏فرمايد:

«يا أيها الّذين آمنوا»

اى اهل ايمان.

يعنى براى شروع اين راه بايد ايمان داشت، پروردگار را دوست داشت و به حرف‏هايش گوش كرد. پس، خطاب اين آيه با ماست كه اهل ايمانيم نه آن‏ها كه سخن پروردگارشان را گوش نمى‏كنند. در حقيقت، پروردگار عالم طلف كرده و در اين آيه با ما به صورت مستقيم حرف مى‏زند.

«كلوا من طيّبات ما رزقناكم»

از انواع ميوه‏ها و خوردنى‏هاى پاكيزه كه روزى شما كرده‏ايم بخوريد.

از نعمت‏هاى من استفاده كنيد. نوش‏جان و گواراى وجودتان! چون وقتى از اين نعمت‏ها استفاده مى‏كنيد. انرژى و قدرت مى‏گيريد و نشاط و شوق پيدا مى‏كنيد، زيرا تمام اين آثار در نعمت‏ها قرار دارد و هر كدام حالت مثبتى در انسان پديد مى‏آورند. حالا بايد اين توان و قدرت و انرژى را در راهى مصرف بكنيد. ادامه آيه عهده‏دار پاسخ به اين سوال است كه انرژى‏هايمان را در چه راهى مصرف كنيم؟

«و اشكروا للّه».

و خدا را سپاس گزاريد.

شكر خدا، چنانچه از آيات و روايات استفاده مى‏شود، در اين است كه انسان تمام اين قدرت و نيرو را به هر شكل ممكن در راه خدا هزينه كند. به عبارت ساده‏تر، خداوند مى‏خواهد بگويد از نعمت‏هاى من بخوريد و قدرت بيابيد تا بتوانيد در راه من و براى من كار كنيد و براى من شويد. همه اين نعمت‏ها متعلق به من است، خودتان هم از آن من هستيد، پس اين نعمت‏ها را مصرف كنيد تا توانمند شويد و توانتان را خرج من كنيد و گمان هم نكنيد خير كارهايتان به من مى‏رسد:

«ان أحسنتم أحسنتم لأنفسكم».

اگر نيكى كنيد، به خود نيكى كرده‏ايد.

اگر يوسف يوسف شد، سودى براى من نداشت. براى خودش و دنيايش و برادرانش و خانواده‏اش سود داشت. او در سفر اول برادرانش به مصر، كيل آنان را پر كرد و عوض و قيمتش را هم نگرفت؛ «در سفر سوم، وقتى برادرانش او را شناختند، گذشته ناپاك آنان را به رخشان نكشيد و در عوض گفت زن و بچه و پدر و مادر و نوه‏ها و بقيه بستگانتان را هم بياوريد كنار هم با نشاط زندگى كنيم.  يوسف با آن ديدگاه و رفتارش همه‏جانبه سود كرد و سود رساند، ولى خدا نيازى به‏ سود او نداشت. يوسف در راه خدا و براى خدا بود و خدا هم سود دنيا و آخرت را به او ارزانى داشت.

آيه دوم (نحل، 114):

«فكلوا ممّا رقكم اللّه حلالا طيّبا و اشكروا نعمت اللّه»

از نعمت‏هايى كه خدا روزى شما كرده است حلال و پاكيزه بخوريد و نعمت خدا را پساس گزاريد.

در آيه اول، سخن از شكر خدا بود و در اين آيه سخن از شكر نعمت‏هاى اوست. خداوند در اين آيه مى‏خواهد بگويد آنچه را كه براى شما نعمت قرار دادم بى‏جا و در راه باطل مصرف نكنيد، در راه شيطان و هواى نفس استفاده نكنيد، بلكه نعمت خدا را در راه مثبت هزينه كنيد تا شكر آنرا به‏جا آورده باشيد.

اما آيه سوم (سبأ، 15):

«كلوا من رزق ربّكم و اشكروا له».

از رزق و روزى پروردگارتان بخوريد و براى او سپاس‏گزارى كنيد.

اين رزق رزق پروردگار شماست و دست محبت و رحمت او در ساخت اين نعمت‏ها در كار بوده است. پس، اين نعمت‏ها را تبديل به نجاست‏هاى فكرى و عملى و اخلاقى نكنيد.

اگر يوسف يوسف شد، به دليل گوش سپردن و عمل كردن به فرمان خدا بود. او عقلش را با نعمت‏هاى خدا فعال كرد، روحش را با نعمت‏هاى خدا پرنور كرد و از بالاترين نعمت خدا در زندگى‏اش، يعنى نبوت يعقوب و اسحاق و ابراهيم، خيلى خوب استفاده كرد و شكر آن‏ها را به‏جا آورد و براى هميشه اسطوره پاكى و سلامت شد.