شيوه تفكر پيامبر

از امام صادق، عليه السلام، پرسيدند: يابن رسول اللّه، رسول خدا چگونه فكر مى‏كرد؟ حضرت فرمود: پيامبر خدا وقتى از كنار خانه ويرانه‏اى‏ مى‏گذشت كه ديوارها يا سقفش ريخته بود، مى‏ايستاد و خطاب به آن خانه مى‏فرمود:

«اين بانوك»

معمارها و بناهايى كه تو را ساختند و كسانى‏كه در ساخت تو به آنان كمك كردند كجايند؟ آن دست‏هايى كه نقشه تو را كشيدند، آن‏ها كه ديوارهايت را چيدند و طاقت را زدند كجا رفتند؟ همگى مردند و زير خاك رفتند و فراموش شدند، ولى تو هنوز مانده‏اى و عمر تو خانه خشت و گلى از چهار پنج نسل بشر بيشتر بوده است.

«اين ساكنوك».

آن‏ها كه در تو زندگى كردند، عروسى گرفتند و بچه‏دار شدند كجايند؟

آيا آن عروس هنوز جوانى و شادابى هجده سالگى‏اش را دارد؟ آن داماد هنوز طراوت و قدرتش را دارد؟ آن‏ها همه رفتند و تو هنوز باقى هستى!؟

به راستى، ما انسان‏ها با اين عمرهاى كوتاه بى‏اعتبار در اين دنيا چه مى‏گوييم و در رهگذر اين دنياى فانى در پس همه اين نزاع‏ها و حق‏كشى‏ها و جنگ‏ها و نامردى‏ها در پى چه هستيم؟

امام در ادامه فرمودند: پيامبر با ديدن خانه‏اى مخروب اين‏طور به فكر فرو مى‏رفت. حال، از روى اين نمونه قياس كنيد كه پيغمبر درباره هر موضوعى چگونه فكر مى‏كرده است.

البته، گمان نبايد كرد كه اين نگاه پيامبر به سبب نبوت ايشان بوده است، زيرا به شهادت تاريخ، ايشان سال‏ها قبل از بعثت نيز اهل تفكر بوده و در انديشه به سر مى‏برده‏اند. به سبب همين تفكر نيز بود كه به نبوت انتخاب شدند و قلب مباركش ظرف نزول قرآن واقع گرديد.

آرى، وقتى نگاه انسان نگاه انديشمندانه باشد، قلب بيدار مى‏شود و در هر پديده‏اى و رويدادى عبرتى مى‏بيند و درسى مى‏آموزد. اين عبرت‏ها و درس‏ها قلب آدمى را بيدار مى‏كند و وقتى قلب بيدار شد، اين بيدارى در اعمال و اخلاق و منش و روش آدمى اثر مى‏گذارد و او را از بيهوده زيستن نجات مى‏دهد.