وجود مبارك امير المؤمنين، عليه السلام، درباره انديشه و تفكر حقايق بسيارى را بيان داشتهاند. ايشان چون خودشان عقل محض بودند، ارزش انديشه و تفكر را بيش از هركسى مىدانستند و دوست داشتند تمام مردم به انديشه و فكر محض تبديل شوند و از ظاهربينى و خطا بر كنار باشند.
يكى از سفارشات بسيار باارزش حضرت كه درباره آن سخن گفتيم بيدار كردن قلب به وسيله تفكر بود: «نبّه بالفكر قلبك». دليل اين راهنمايى اين است كه قرآن مجيد خواب قلب را كه آئينه انعكاس همه حقايق است سبب شقاوت دنيا و آخرت مىداند.
غفلت قلب از حقيقت عالم و مسئوليتى كه انسان در اين زندگى چند روزه دنيايى دارد سبب مىشود انسان به جاى تلاش براى كسب رستگارى حب شهوات را در خود پرورش دهد و از دنيا به شهواترانى با زنان، علاقه به فرزند و زروسيم و خانه و ماشين و ... بسنده كند.
كتاب خدا براى بيدار كردن انسان از اين خواب غفلت به صراحت هشدار مىدهد كه در روز قيامت نه داشتن مال سود مىبخشد و نه كثرت فرزندان:
«يوم لا ينفع مال و لا بنون الّا من اتى اللّه بقلب سليم».
روزى كه هيچ مال و اولادى سود نمىدهد، مگر كسىكه دلى سالم از رذايل و خبائث به پيشگاه خدا بياورد.