پایگاه اطلاع رسانی

استاد حسین انصاریان

ورود خاضعانه و متواضعانه‏

ورود خاضعانه و متواضعانه‏

شايد بتوان گفت: بسيارى از مفسران فريقين منظور از باب را كه به معناى در يا دروازه است، دروازه ورودى شهر يا در آن گرفته‏اند، در، يا دروازه‏اى كه از آن به شهر اريحا يا به شهر بيت‏المقدس وارد مى‏شدند، و چون كوتاه بود و بايد كوه كبر متكبران با ورود از آن به حال سجده و نهايت تواضع و فروتنى متلاشى‏ مى‏شد فرمان يافتند كه از آن دروازه وارد شوند وَ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً و اندكى از مفسران باب را به معناى حوزه توحيد و نبوت و ولايت و خلاصه فرهنگ الهى و راه و روش حق گرفته‏اند كه دروازه ورود انسان به تربيت و رشد و كمال و سعادت دنيا و آخرت است، كه اگر انسان نسبت به آن تواضع و فروتنى كند و به عبارت ديگر خاضعانه و خاشعانه آن را بپذيرد و فروتنانه به اجراى آن كه رعايت عملى حقوق حق و حقوق خلق است اقدام نمايد هماى سعادت بر سر او نشيند، و دنيا و آخرتش آباد گردد، و منبعى از خير و شرف و صدق و صداقت و صفا و وفا شود، و اگر نسبت به آن كبر ورزد و گردن‏كشى كند و از قبول آن و عمل به حقايقش امتناع ورزد هم‏چون ابليس كه سر از سجده يعنى تواضع در برابر فرمان حق باز زد به عذاب الهى دچار شود، و دنيا و آخرتش بر باد رود و مهر شقاوت و ذلت و مسكنت بر پيشانى‏اش ثبت گردد و به افتضاح و رسوائى و دردهاى غير قابل علاج گرفتار آيد.

باب به اين معنا در روايات و دعاها و معارف اسلامى زياد آمده است.

از جابربن‏عبدالله انصارى روايت شده است:

«رأيت رسول الله آخذا بيد على بن ابيطالب و هو يقول:

هذا امير البرره، و قاتل الفجره، منصور من نصره، مخذول من خذله ثم رفع بها صوته: انا مدينة الحكمة و على بابها فمن اراد الحكمة فليات الباب:»

رسول خدا را ديدم دست على‏بن‏ابى‏طالب را گرفته بود و مى‏فرمود: اين امير نيكوكاران است، و قاتل بدكاران است، پيروز است كسى كه او را يارى دهد، شكست خورده و منكوب است كسى كه او را رها كند، سپس صدايش را به اين حقيقت بلند كرد: من شهر حكمتم و على باب آن شهر است، كسى كه حكمت بخواهد بايد از طريق باب آن على وارد شود.

حضرت رضا از پدرانش عليهم السلام روايت مى‏كند كه پيامبر (عليهما السلام) فرمود:

«انا مدينة العلم و على بابها:»

من شهر دانشم و على باب آن شهر است.

شيخ مفيد كه از اعاظم علماى شيعه و مورد توجه دانشمندان فريقين است در كتاب با ارزش ارشاد روايت مى‏كند كه پيامبر فرمود:

«انا مدينة العلم و على بابها فمن اراد العلم فليقتبه من على:»

من شهر دانشم و على دروازه آن شهر است پس كسى كه دانش مى‏خواهد از على بياموزد.

صدوق كه روايات بى‏سندش را هم چون روايات با سند پذيرفته‏اند در روايت بسيار مهمى كه داراى سند قابل توجهى است از سعيد بن جبير از ابن عباس از پيامبر روايت فوق‏العاده با ارزشى را نقل مى‏كند كه در آن به خسران و زيان و بدبختى متكبران نسبت به باب علم پيامبر تصريح شده است، پيامبر خطاب به على (ع) فرمود:

«يا على انا مدينةالحكمة و انت بابها و لن توتى المدينه الا من قبل الباب، و كذب من زعم انه يحبنى و يبغضك لانك منى و انا منك، لحمك من لحمى، و دمك من دمى، و روحك من روحى، و سريرتك سريرتى، و علانيتك علانيتى، و انت امام امتى، و خليفتى عليها من بعدى، سعد من اطاعك، و شقى من عصاك، و ربح من تولاك و خسر من عاداك، و فاز من لزمك، و هلك من فارقك، مثلك و مثل الائمة من ولدك بعدى مثل سفينة نوح من ركبها نجا و من تخلف عنها غرق، و مثلكم مثل النجوم كلما غاب نجم طلع نجمه الى يوم القيامة:» «3»

يا على من شهر حكمتم و تو باب و دروازه آن شهرى، هرگز به مدينه درآيند جز از طرف دروازه، و دروغ مى‏گويد كسى كه گمان مى‏كند مرا دوست دارد و دشمن تست، زيرا تو از منى و من از تو، گوشت تو از گوشت من است، و خون تو از خون من است، و روح تو از روح من است، و پنهان تو از پنهان من‏ است، و آشكار تو از آشكار من است. و تو امام و پيشواى امت و پس از من جانشين و خليفه من در ميان آنان هستى، سعادتمند است كسى كه از تو اطاعت كند، و بدبخت و شقى است كسى كه نسبت به تو عصيان ورزد، سود برده كسى كه تو را دوست دارد، و سرمايه وجودى خود را تباه نموده آن كه با تو دشمن است، ملازم تو كامياب و جداى از تو هلاك و نابود است، مثل تو و مثل امامان از فرزندانت پس از من مثل كشتى نوح است كه همراه آن اهل نجات و متخلف از آن غرق شده در درياى بدبختى است، و مثل شما مانند ستارگان است هر گاه ستاره‏اى غروب كند ستاره‏اى تا روز قيامت طلوع مى‏كند.

از اميرالمؤمنين (ع) روايت شده است:

«نحن الشعار و الخزنة و الابواب لا تؤتى البيوت الا من ابوابها فمن اتاها من غير ابوابها سمى سارقاً:»

ما اهل بيت نشانه و علامت هدايت، و خزانه و درهاى دانشيم، به خانه‏ها جز از درهاى آن نيايند، كسى كه از غير درهاى خانه‏ها وارد شود دزد نام گذارى شده.

از اميرالمؤمنين و حضرت باقر (ع) روايت شده:

«نحن باب الله و بيوته التى يؤتى منه، فمن تابعنا و اقر بولايتنا فقد اتى البيوت من ابوابها و من خالفنا و فضل علينا غيرنا فقد اتى البيوت من ظهورها:»

ما اهل بيت باب خدا و بيوتى هستيم كه از آن به عرصه حق و سعادت درآيند، پس كسى كه تابع ما باشد و به رهبرى و امامت و ولايت ما اقرار كند از در خانه‏ها به خانه‏ها درآمده، و كسى كه با ما مخالفت كند و غير ما را بر ما برترى دهد از غير درها وارد خانه‏ها شده و به مقصود نمى‏رسد.

در دعاى ندبه آمده:

«اين باب الله الذى منه يؤتى؟»

كجاست باب خدا كه از آن به سوى خدا مى‏آيند.

در زيارت جامعه آمده:

«و باب المبتلى به الناس:»

شما اى اهل بيت بابى هستيد كه مردم به وسيله آن از جانب خدا آزمايش مى‏شوند، هر كه در معالم دينش و آموختن احكام از شماتابع شما شد از آزمايش سرافراز بيرون آمده و اهل نجات است، و هر كس با شما مخالفت كرد و دين و احكام را از غير شما گرفت به حوزه دين در نيامده و در آزمايش سرافراز نگشته و شكست خورده است.

با توجه به اين روايات و دعاها و زيارت و معارف الهيه كه كلمه باب را در نبوت و ولايت و معالم دين به كار گرفته‏اند شايد بتواند گفت منظور از باب در آيه مورد بحث‏ وَ ادْخُلُوا الْبابَ سُجَّداً دين خدا باشد كه خدا به بنى‏اسرائيل فرمان داده متواضعانه و فروتنانه وارد دين شويد و آن را با جان و دل بپذيريد و عاشقانه به آن عمل كنيد، و گرنه با يك سجده فيزيكى به هنگام ورود به يك دروازه مادى و ظاهرى سعادت دنيا و آخرت انسان تأمين نمى‏شود، و به رشد و كمال و تربيت مورد نظر خدا نمى‏رسد

منبع
  • پایگاه عرفان