على، عليه السلام، در دوران خلافت‏

مدت خلافت امير المؤمنين كمتر از پنج سال بود. ايشان حقوقى براى اين كار برنداشت و زندگى خود را از راه فروش محصول چند درخت خرما كه به دست خود در مدينه كاشته بود اداره مى‏كرد. چون حضرت در كوفه زندگى مى‏كرد، عده‏اى خرماى اين درخت‏ها را مى‏فروختند و پولش را در كيسه‏اى مى‏ريختند و به كوفه مى‏فرستادند. حضرت، در حقيقت، خرج سال خود را با اين مبلغ تنظيم مى‏كرد و مثلا مى‏ديد تا آخر سال تنها دوبار مى‏تواند پيراهن بخرد يا گوشت تهيه كند. خرج زندگى را با اين پول ميزان مى‏كرد تا بدهكار هم نشود.

اصلا، يعنى چه كه انسان بدهكار باشد؟ نمى‏دانم برخى افراد چگونه‏ فكر مى‏كنند يا چه مى‏كنند كه به همه عالم بدهكار مى‏شوند: به اداره ماليات، به شهربانى، به بازار، به بانك، به شركتى در بندر عباس يا خرمشهر؟ مگر چه خبر است كه خودشان را با زنجير به همه جا بسته‏اند و خود را اين‏طور اسير كرده‏اند؟