بشارات حق بر وجود محمّد صلى الله عليه و آله‏

منابع مقاله:

کتاب : تفسير و شرح صحيفه سجاديه جلد دوم

نوشته: حضرت آیت الله حسین انصاریان

خداوند مهربان به وسيله كتب آسمانى و انبياى بزرگوارش، ظهور حضرت ختمى مرتبت را به تمام امّت‏ها بشارت داد.

نقل تمام آن بشارات بدون شك چند مجلّد مى‏شود، بناى اين كتاب بر اين است كه براى نشان دادن هر حقيقتى راه اختصار بپيمايد، از اين جهت در اين زمينه به آياتى از قرآن و پاره‏اى از معارف اشاره مى‏شود.

تقاضاى ظهور محمد صلى الله عليه و آله‏

ابراهيم و اسماعيل عليهما السلام پس از بناى كعبه كه معنوى‏ترين بنا در آفرينش است درخواست‏هايى از حضرت ربّ الأرباب داشتند، از جمله آنها، ظهور جمال و جلال محمّد صلى الله عليه و آله در حيات انسانى بود:

رَبَّنَا وَابْعَثْ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُزَكِّيهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ» «1»

پروردگارا! در ميان آنان پيامبرى از خودشان برانگيز، كه آيات تو را بر آنان بخواند و آنان را كتاب و حكمت بياموزد و [از آلودگى‏هاى ظاهرى و باطنى‏] پاكشان كند؛ زيرا تو تواناى شكست‏ناپذير و حكيمى.

اين درخواست آن قهرمان توحيد و فرزندش در حقّ پيامبر بود؛ لذا از آن حضرت روايت مى‏كنند كه فرمود:

أنَا دَعْوَةُ إبْراهيمَ. «2»

من دعاى ابراهيمم.

هدف از بعثت پيامبر صلى الله عليه و آله‏

«در آيه فوق پس از آن كه ابراهيم و اسماعيل تقاضاى ظهور پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله را مى‏كنند سه هدف براى بعثت او بيان مى‏دارند:

نخست تلاوت آيات خدا بر مردم؛ اين جمله اشاره به بيدار ساختن انديشه‏ها در پرتو آيات گيرا و جذّاب و كوبنده‏اى است كه از مجراى وحى بر قلب پيامبر صلى الله عليه و آله نازل مى‏شود و او به وسيله آن، ارواح خفته را بيدار مى‏كند.

«يتلو» از ماده تلاوت، در لغت به معنى پى در پى آوردن چيزى است و هنگامى كه عباراتى را پشت سر هم و روى نظام صحيحى بخوانند، عرب از آن تعبير به تلاوت مى‏كند؛ بنابر اين تلاوت منظّم و پى در پى مقدّمه‏اى است براى بيدارى و ايجاد آمادگى براى تعليم و تربيت.

سپس تعليم كتاب و حكمت را هدف دوّم مى‏شمرد، چرا كه تا آگاهى حاصل نشود تربيت كه مرحله سوّم است صورت نمى‏گيرد.

تفاوت كتاب و حكمت ممكن است در اين جهت باشد كه كتاب اشاره به كتب آسمانى است و امّا حكمتْ علوم و دانش‏ها و اسرار و علل و نتايج احكام است كه از طرف پيامبر تعليم مى‏شود.

سپس آخرين هدف را كه مسأله تزكيه است بيان مى‏دارد. تزكيه در لغت هم به معنى نموّ دادن و هم به معنى پاكسازى آمده است و به اين ترتيب تكامل وجود انسان در جنبه‏هاى علمى و عملى به عنوان هدف نهايى بعثت پيامبر معرّفى شده است.

اين نكته قابل توجّه است كه علوم بشر محدود است و آميخته با هزاران نقطه ابهام وخطاهاى فراوان و از اين گذشته نسبت به آنچه مى‏داند گاهى نمى‏تواند دقيقاً اميدوار باشد چرا كه خطاهاى خود وديگران را ديده است!

اينجاست كه بايد پيامبران باعلوم راستين وخالى از هر گونه خطاكه از مبدأ وحى گرفته‏اند به ميان مردم بيايند، خطاهايشان را برطرف سازند، آنچه را كه نمى‏دانند به آنها بياموزند و آنچه را كه مى‏دانند به آنها اطمينان خاطر دهند.

موضوع ديگرى كه در اين رابطه لازم به ياد آورى است اين است كه نيمى از شخصيّت ما را عقل و خرد تشكيل مى‏دهد و نيمى را غرايز و اميال؛ به همين دليل ما به همان اندازه كه نياز به تعليم داريم نياز به تربيت هم داريم. هم خرد ما بايد تكامل يابد و هم غرايز درونى ما به سوى هدف صحيحى رهبرى شوند. لذا پيامبران هم معلّمند، هم مربّى، هم آموزش دهنده‏اند و هم پرورش دهنده.» «3»

پيامبر در تورات و انجيل‏

«الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوباً عِندَهُمْ فِي التَّورَاةِ وَالإِنْجِيلِ» «4»

همان كسانى كه از اين رسول و پيامبر «ناخوانده درس» كه او را نزد خود [با همه نشانه‏ها و اوصافش‏] در تورات وانجيل نگاشته مى‏يابند، پيروى‏ مى‏كنند.

از اين كه رسول خدا صلى الله عليه و آله را اسم نبرده و با سه وصف رسول و نبى و امّى ياد كرده و از اين كه دنباله‏اش فرموده:

الَّذى يَجِدُونَهُ مَكْتُوباً عِنْدَهُمْ فِى التَّوْراةِ وَاْلإنْجيلِ‏

به خوبى به دست مى‏آيد كه آن جناب در تورات و انجيل هم به همين سه وصف معرّفى شده بود.

وَإِذْ قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ يَابَنِي إِسْرَائِيلَ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُم مُصَدِّقاً لِمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَمُبَشِّرَاً بِرَسُولٍ يَأْتِي مِن بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ فَلَمَّا جَاءَهُم بِالْبَيِّنَاتِ قَالُوا هذَا سِحْرٌ مُبِينٌ» «5»

و [ياد كن‏] هنگامى را كه عيسى پسر مريم گفت: اى بنى‏اسرائيل! به يقين من فرستاده خدا به سوى شمايم، تورات را كه پيش از من بوده، تصديق مى‏كنم و به پيامبرى كه بعد از من مى‏آيد و نامش «احمد» است، مژده مى‏دهم. پس هنگامى كه [احمد] دلايل روشن براى آنان آورد، گفتند: اين جادويى است آشكار!!

ببينيد درباره آن انسان بى‏نظيرى كه خداوند به توسّط كتب آسمانى و انبياى بزرگوارش، ظهورش را براى تأمين سعادت دنيا و آخرت مردم بشارت مى‏دهد، محرومان از فيوضات ربّانيّه و مهجوران از عقل و خرد، چه قضاوت احمقانه و نظر نابخردانه دارند!

پی نوشت ها:

______________________________

(1)- بقره (2): 129.

(2)- بحار الأنوار: 38/ 62، باب 59؛ المناقب، ابن شهر آشوب: 1/ 232؛ تفسير الميزان: 1/ 396.

(3)- تفسير نمونه: 1/ 456، ذيل آيه 129 سوره بقره.

(4)- اعراف (7): 157.

(5)- صف (61): 6.