حكمت از زبان امام على عليه السلام‏

در «نهج البلاغة»، به عالى‏ترين وجه ممكن، حضرت مولى الموحدين، امام العاشقين، محبوب العارفين، اميرالمؤمنين عليه السلام، اولياى حق را معرفى كرده كه در ميان تمام حكمت‏هاى حكيمان، اين حكمت از همه پرارزش‏تر و بهتر است، در اين زمينه به ترجمه خطبه «نهج البلاغة» قناعت مى‏شود، امام عارفان در اين خطبه عرفانى سى و سه علامت براى اوليا و عباد واقعى حق بيان مى‏كند:

1- از محبوب‏ترين عباد حق، آن انسانى است كه خداوند او را در شناختن خويشتن و ساختن آن يارى فرموده است.

2- لباس انسانى كه محبوب خدا بوده و به شناخت و ساخت خويشتن توفيق يافته است، از اندوه و پوشاكى از بيم به خود پوشيده است.

3- نتيجه شناخت و ساخت خويشتن كه انسان را به مقام والاى محبوبيت خداوندى نائل مى‏سازد، ظهور فروغ تابناك هدايت در درون اوست.

4- اين محبوب خدا آماده قرار گرفتن در پيشگاه خدا در آن روز با عظمت است‏ كه قطعاً فرا خواهد رسيد.

5- واقعياتى را كه براى او دور مى‏نمايد، بخود نزديك مى‏سازد.

6- شدائد رنگارنگ روزگاران را براى خود آسان ساخته است.

7- در اين دنيا با بينايى نافذ مى‏نگرد.

8- به طور بسيار فراوان در ذكر خداوندى به سر مى‏برد.

9- از آب حيات حق و حقيقت كه گواراى جان است سيراب مى‏شود.

10- مدخل‏هاى ورود به آن آب حيات را بر خود هموار نموده است.

11- با اولين جرعه‏ها از آن آب حيات‏بخش، راه روشن و هموار را پيش مى‏گيرد.

12- لباس‏هاى گوناگون شهوات را از پيكره وجود خود مى‏كند.

13- و از هر گونه همّ و غم رها شده، جز يك هم و نگرانى مقدس كه براى خود به تنهايى انتخاب نموده است.

14- او از صفت مهلك نابينايى نجات يافته است.

15- در حيات خود شركتى با هواپرستان ندارد.

16- اين محبوب خدا كليد گشاينده درهاى هدايت و قفل درهاى ضلالت و هلاكت است.

17- راهى را كه بايد سپرى كند، با بينايى شايسته تشخيص داده، مشعل‏هاى فروزان الهى را كه سر راهش نصب شده است، شناخته و ناهموارى‏ها و فرو رفتن در فراز و نشيب‏هاى راهش را پشت سر مى‏گذارد.

18- اين انسان رهرو كمال به محكم‏ترين وسايل صعود به ارزش‏هاى انسانى و الهى چنگ زده است.

19- يقينى كه درون او به وجود آمده است مانند نور خورشيد است كه به هر چيزى بتابد آن را روشن مى‏سازد.

20- نفس خويشتن را در با اهميت‏ترين امور، فقط براى خدا گمارده و در نتيجه عمل وى، در هر حادثه‏اى كه با او ارتباط برقرار مى‏كند و به او وارد مى‏گردد، انعكاس‏كننده كمال او مى‏باشد و هر فرعى كه براى او پيش آيد با بهترين وجه به اصل آن برمى‏گرداند و بر آن تطبيق مى‏نمايد.

21- اين محبوب خدا چراغى است فروزان در ظلمتكده‏هاى دنيا و بازكننده مشتبهات و تاريكى‏ها.

22- او كليدى است براى گشودن مشكلات.

23- راهنماى كاروانيان حيات است در زندگى.

24- سخنى كه مى‏گويد آن را مى‏فهماند.

25- و در آن هنگام كه موقعيت مقتضى سكوت است، ساكت مى‏شود و سالم مى‏ماند.

26- اخلاص به مقام ربوبى مى‏ورزد و به درجه رفيعه مخلصان نائل مى‏گردد.

27- اين محبوب خدا يكى از معادن دين الهى است.

28- او از عوامل نگهدارنده ارزش‏هاى انسانى در روى زمين است.

29- حق و حقيقت را توصيف مى‏نمايد و خود به آن عمل مى‏كند.

30- عدالت را بر نفس خود الزام نموده و اولين عدل و دادگرى او منتفى ساختن هوا و هوس‏هاى پليد از نفس خويشتن است.

31- هيچ‏گونه غايت و نهايتى براى خير و كمال را رها نمى‏سازد، مگر اين كه وصول به آن را قصد كند.

32- چنان در جاذبه حق قرار گرفته است كه به مجرد گمان و احتمال براى وصول به آن حركت مى‏نمايد.

33- مهار وجود خود را به كتاب خدا سپرده و آن كتاب الهى را براى خود رهبر و راهنما مى‏داند .

اى خداوندى كه به تمام موجودات مهربانى! اى بنده نوازى كه سائلى از دربارت محروم نشده! اى توانايى كه به يك طرفة العين آنچه اراده كنى انجام دهى! به اين خاك‏نشينان عنايتى كن، تا از ذلت جهل و گناه و عصيان و خطاكارى برهند.