گمراهى اختيارى شيطان

 اميرالمؤمنين عليه السلام در خطبه قاصعه مى‏فرمايد :

 شش هزار سال كه ما نمى‏دانيم آيا از سال‏هاى دنيا بوده يا نه ، ابليس خدا را عبادت كرد . چون تفاوت سال در عالم هست ، بچه‏اى كه در كره زمين به دنيا مى‏آيد ، هشتاد و سه ساله شود ، معادل همين بچه اگر بچه‏اى در سياره پلوتون به دنيا آيد ، تازه يك ساله مى‏شود .

 چون زمين در هر سال ، يك دور ، دور خورشيد مى‏گردد ، اما پلوتون در هر هشتاد و سه سالِ زمين ، يك دور ، دور خورشيد مى‏گردد ، پس يك سال آنجا ، مطابق با هشتاد و سه سال اينجاست . و هر روز قيامت ، مطابق با پنجاه هزار سال كره زمين است .

 طلوع و غروب و افق‏ها نيز فرق مى‏كند ، بستگى به گردش ، طول و عرض‏ها دارد . مثلاً خورشيد در ماه كه طلوع مى‏كند ، يك هفته طول مى‏كشد تا غروب كند ، ولى در زمين كه طلوع مى‏كند ، در متعادل‏ترين محل مانند عربستان ، دوازده ساعت بعد غروب مى‏كند .

 اميرالمؤمنين عليه السلام مى‏فرمايد :

 شما خبر نداريد كه آن شش هزار سال ، آيا مطابق با سال كره زمين بوده است يا مطابق با سال غير از كره زمين . اگر مطابق با سال غير از كره زمين باشد ، شش هزار سالش شايد شش ميليون سال زمين باشد .

 بنابراين خوب آفريده شد و خوب بندگى كرد ، اما بعد ، به انتخاب خودش ، راه شرّ را انتخاب كرد .(139) پس خدا ابليس را شيطان خلق نكرد كه ما ايراد كنيم كه خدايا ! ما كه مى‏خواهيم اهل هدايت ، اسلام و بهشت باشيم ، براى چه شيطان را در مسير ما قرار دادى ؟ جواب اين است كه او قرار نداده است .

 جمله بسيار دقيقى در دعاى كميل ، كه خيلى اين حرف استوار است :

  » فباليقين أقطع لولا ما حكمت به من تعذيب جاحديك و قضيت به من اخلاد معانديك لجعلت النار كلّها برداً و سلاماً «

  اميرالمؤمنين عليه السلام هم يقين و هم قطع را مطرح مى‏كند . يعنى »نورٌ على نور« ، » فباليقين « كه قبلاً جاحد - منكر - و  معاند نبوده ، چون فهميده كه جاحد و معاند باشد . اگر ما همه بچه‏ها را جمع كنيم و بگوييم : خدا را دوست داريد ؟ مى‏گويند : آرى ، خيلى دوست داريم .

 طبيعى است ، چون معاند نيستند . بعد معاند مى‏شوند . قرآن راجع به ابليس نيز همين را مى‏گويد : كه معاند نبود و بعد شد .

 اگر منكر و معاند پيدا نمى‏شد ، هفت طبقه جهنم نيز بهشت بود . اين‏ها اين هفت طبقه را جدا كردند ، و الا بهشت به گستره جهنم گسترده بود . اين‏ها نگذاشتند ساخته شود .

 طبق قرآن ، ابليس ذاتاً پاك بوده است . او از جنس ملائكه نبود ، بلكه قرآن مجيد صريحا مى‏گويد : ابليس از طايفه جنّ است و به خاطر پاكى و عبادت بسيار شديد ، به او اجازه دادند تا همنشين ملكوتيان شود .