اگردرآيه بيست و دوم سوره مباركه ابراهيم عليه السلام دقت كرده باشيد ، خداوند متعال در آن آيه به اين حقيقت اشاره مىكند كه شيطان در هر لباس و هر شكلى باشد ، هنگامى كه ضربه و زخم غير قابل درمان وارد كند و ارزشهاى انسانى و الهى شخص را به باد دهد او را رها مىكند . آن گرهى كه به كار شما مىزند ، اگر در دنيا با توبه باز نكنيد ، در قيامت باز شدنى نيست .
خداوند هشدارهاى جالبى نسبت به اين دشمن داده است ؛ در اوايل سوره مباركه ص به شيطان خطاب مىكند :
» لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنكَ وَ مِمَّن تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ «
از حالا بگويم : به خودم سوگند ، در قيامت ، دوزخ را از تو و كسانى كه از تو پيروى كنند ، پر مىكنم .
از آيه استفاده مىشود كه منظور اين آيه ، پيروىِ اختيارى است . مردم مىتوانند پيرو شياطين نباشند ، دعوت گمراهان را اجابت نكنند و در بند اين بندبازان حرفهاى نيافتند . يقيناً اگر در اينجا مسأله اجبارى در كار بود ، اين آيه نازل نمىشد .