قلب، محل ايمان به حق و قيامت‏

منابع مقاله:

کتاب : تفسير و شرح صحيفه سجاديه جلد سوم

نوشته: حضرت آیت الله حسین انصاریان

 [اللَّهُمَّ وَصَلِّ عَلَى التَّابِعِينَ مِنْ يَوْمِنَا هَذَا إِلَى يَوْمِ الدِّينِ وَعَلَى أَزْوَاجِهِمْ وَعَلَى ذُرِّيَّاتِهِمْ وَعَلَى مَنْ أَطَاعَك مِنْهُمْ «14» صَلَاةً تَعْصِمُهُمْ بِهَا مِنْ مَعْصِيَتِك وَتَفْسَحُ لَهُمْ فِي رِيَاضِ جَنَّتِك وَتَمْنَعُهُمْ بِهَا مِنْ كَيْدِ الشَّيْطَانِ وَتُعِينُهُمْ بِهَا عَلَى مَا اسْتَعَانُوك عَلَيْهِ مِنْ بِرٍّ وَتَقِيهِمْ طَوَارِقَ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ إِلَّا طَارِقاً يَطْرُقُ بِخَيْرٍ «15» وَتَبْعَثُهُمْ بِهَا عَلَى اعْتِقَادِ حُسْنِ الرَّجَاءِ لَك وَالطَّمَعِ فِيمَا عِنْدَك وَتَرْكِ التُّهْمَةِ فِيمَا تَحْوِيهِ أَيْدِي الْعِبَادِ]

خدايا! از امروز تا روز قيامت، بر تابعين و همسران و فرزندانشان و بر هر كه از آنان كه تو را اطاعت كرده، درود فرست؛ درودى كه به سبب آن از معصيت بازشان دارى، و به آنان در باغ بهشت، وسعت و گشايش دهى و از نيرنگ شيطان مانعشان گردى، و به هر كار نيكى كه نسبت به آن از تو مدد جويند، ياريشان دهى، و از حوادث شب و روز حفظشان كنى، مگر حادثه‏اى كه به خير مى‏آيد، و آنان را به سبب آن درود، بر اساس اعتقاد به اميد نيك و نسبت به عنايات و لطفت، و طمع به آنچه نزد توست و ترك بدگمانى درباره آنچه بندگان مالك و صاحب آنند، برانگيزى.

آرى، وقتى قلب محل ايمان به حق و قيامت و مركز انوار و فيوضات الهيّه شد و نفس متخلّق به اخلاق حسنه گشت و براى روح فضاى پروازى جز فضاى ملكوت نماند و اعضاى رئيسه جسم كه چشم و گوش و زبان و دست و شكم و شهوت و قدم است آراسته به اعمال صالحه شد، رحمت خاصّ حضرت رحيم، آدمى را احاطه مى‏كند و وى را در حصن حصين لطف محبوب جاى مى‏دهد، در اين موقعيّت از سرپيچى از دستورهاى حضرت معبود محفوظ مى‏ماند، مستحقّ بهشت عنبر سرشت مى‏گردد، از حيله و مكر شيطان درونى و برونى در امان مى‏ماند، در تمام امور خير و برّ منصور به نصرت حق و مؤيَّد به تأييدات الهى مى‏گردد، از پيشامدهاى خطرناك كه در شب و روز بر دشمنان مى‏بارد محفوظ مى‏شود، به عنايت و لطف دوست اميد نيك پيدا كرده، به رضوان و رحمتش رغبت شديد نشان مى‏دهد و از اين كه حضرت حق را در قسمت كردن روزى به عبادش متَّهم به تقسيم بر خلاف عدل كند پرهيز مى‏نمايد.

عبد در چنين منزلى كه منزل ايمان و رضا و تسليم و توكّل و عشق و محبّت است، چشم دلش باز مى‏شود و تمام جهان را چون نقشه‏اى منظّم و بنائى محكم و گلستانى پر از گل و لاله مى‏بيند و به نظر قلب مى‏آورد كه همه چيز در جاى خود درست و صحيح است و هيچ گونه جاى اتّهامى به پروردگار بصير و خبير و عليم و كريم و ودود و غفور و مُعطى و رحيم و لطيف و عزيز نيست.

(صفا اصفهانى)

مرتبه عين اليقين يا بلوغ عيان‏

«سالك چون با قدم صدق به كمك قرآن و قواعد شرعيّه در سايه نبوّت نبىّ و ولايت ولى صراط مستقيم را بپيمايد، به رحمت خاص رسد و به توسط آن رحمت، مشكلات درونى و بيرونيش حل شود و آنچه به نظر وى اشكال مى‏آمد مرتفع گردد، كه اين مرتبه را عين اليقين گويند و بلوغ عيان.

انواع بلوغ نزد عرفا

عرفا مى‏گويند: بدان كه بلوغ چهار نوع است:

يكى‏ بلوغ اسلام‏ است كه مقام تقليد و انقياد است، و در اين مقام است كه سالك خداى را به زبان يكى مى‏گويد.

و يكى‏ بلوغ ايمان‏ است كه مقام استدلال و علم است، و در اين مقام است كه سالك خداى را به دل يكى مى‏داند.

و يكى‏ بلوغ ايقان‏ است كه مقام اطمينان و آرام است، و در اين مقام است كه سالك خداى تعالى را گوئيا يكى مى‏بيند.

و يكى‏ بلوغ عيان‏ است كه مقام كشف غِطا و شقّ شقاق است، و در اين مقام است كه سالك خداى تعالى را يكى مى‏بيند.

مدّت فراق گذشت و وقت وصال آمد، شب هجران نماند و روز ديدار ظاهر شد.

لَقَدْ كُنْتَ فِى غَفْلَةٍ مِنْ هذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ‏ حَدِيدٌ» «1»

[به او مى‏گويند:] تو از اين روز بزرگ در بى‏خبرى و غفلت بودى، پس ما پرده بى‏خبرى را از ديده [بصيرت‏] ات كنار زديم در نتيجه ديده‏ات امروز بسيار تيزبين است.

كمال انواع بلوغ‏

 بدان كه هر بلوغ كمالى دارد، كمال بلوغ اسلام:

الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسانِهِ ويَدِه. «2»

مسلمان كسى است كه مسلمانان از زبان و دست او آسوده باشند.

و كمال بلوغ ايمان:

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَاناً وَعَلى‏ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ* الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَوةَ وَمِمَّا رَزَقْنهُمْ يُنفِقُونَ* أُوْلئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقّاً» «3»

مؤمنان، فقط كسانى هستند كه چون ياد خدا شود، دل‏هايشان ترسان مى‏شود، وهنگامى كه آيات او بر آنان خوانده شود بر ايمانشان مى‏افزايد، و بر پروردگارشان توكل مى‏كنند.* هم آنان كه نماز را برپا مى‏دارند و ازآنچه به آنان روزى داده‏ايم، انفاق مى‏كنند.* مؤمنان واقعى و حقيقى فقط آنانند.

و كمال بلوغ ايقان:

لَوْ كُشِفَ الْغِطاءُ مَا ازْدَدْتُ يقيناً. «4»

اگر پرده‏ها برداشته شود بر يقينم افزوده نگردد.

و كمال بلوغ عيان: مُعْتِقُ الْعِبادِ وَمُقَطِّعُ التَّعَلُّقاتِ، يعنى كمال بلوغ عيان حرّيت است و حرّيت، آزادى و قطع پيوند است، پس كمال آدمى بلوغ و حرّيت است.» «5»

پی نوشت ها:

______________________________

(1)- ق (50): 22.

(2)- الكافى: 2/ 234، حديث 12؛ من لايحضره الفقيه: 4/ 362، حديث 5762؛ وسائل الشيعة: 12/ 278، باب 152، حديث 16300.

(3)- انفال (8): 2- 4.

(4)- بحار الأنوار: 66/ 209؛ غرر الحكم: 119، حديث 2086.

(5)- كشف الحقايق: 125.