علم و معرفت‏

به فرموده قرآن مجيد دانايان، با نادانان در هيچ زمينه مساوى نيستند.

هل يستوى الّذين يعلمون، والّذين لايعلمون.

و به فرموده رسول اسلام (صلى الله عليه وآله وسلم) روزى كه بر من برسد، و دانش و علمى كه مرا به مقام قرب حق برساند به من اضافه نشود، در آن روز دميدن روز بر من مبارك نيست.

اذا اتى عَلَىَّ يَوْمٌ لاازْدادُ فيهِ عِلْماً يُقَرِّبُنى الَى اللّهِ تَعالى فَلابُورِكَ لى فى طُلُوعِ الشَّمْسِ ذلِكَ الْيَوْمَ.

و نيز آن حضرت فرمود:

قَلْبٌ لَيْسَ فيهِ شَىْ‏ءٌ مِنَ الْحِكْمَهِ كَبَيْت خَرِب، فَتَعَلَّمُوا وَ عَلِّمُوا وَ تَفَقَّهُوا وَ لاتَمُوتُوا جُهّالًا فَإِنَّ اللّهَ لايُعْذِرُ عَلَى الْجَهْلِ.

قلبى كه چيزى از حكمت در آن نيست چون خانه‏اى خراب است، ياد بگيريد، و ياد بدهيد، و بفهميد، جاهل از دنيا نرويد، همانا خداوند در قيامت جاهل را معذور نمى‏داند.

اميرالمؤمنين (عليه السلام) در كتاب باعظمت غررالحكم دانش و معرفت را بدين صورت وصف مى‏كند:

علم پيروزى مى‏آورد، دانش سدّى در برابر آفات و حوادث است، معرفت بالاترين بى‏نيازى است، دانش چراغ عقل، دليلى نيكو، برترين هدايت، زيبائى آشكار، بهترين انيس، شريفترين حسب، گمشده مؤمن، راهبر حلم، بامنفعت‏ترين گنج، شريفترين حقيقت است.

رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) در يك جمله تمام واقعياتى كه در دنيا و آخرت محصول علم و معرفت است بيان فرموده:

الْعِلْمُ رَأْسُ الْخَيْرِ كُلِّهِ.

دانش و بينش، بصيرت و معرفت سر تمام خوبيهاست.

على (عليه السلام) ثروت مادى و معرفت را با هفت فرق اصولى مى‏شناساند.

1 دانش و بينش ميراث انبياء و ثروت و مال ميراث فراعنه است، علم با انفاق كم نمى‏شود، مال با خرج شدن رو به نقصان مى‏رود، ثروت نياز به نگهبان دارد، معرفت از انسان نگهبانى مى‏كند، دانش همراه انسان به آخرت منتقل مى‏گردد، ثروت در دنيا بجا مى‏ماند، بدست آوردن مال براى همگان ميسّر است، دانش و معرفت و نورانيت و بصيرت مخصوص مردم مؤمن است، تمام مردم در امر دين محتاج صاحب علم و بى نياز از صاحب ثروتند، دانش عبور از صراط قيامت را تقويت، و ثروت جلوى انسان را براى حساب پس دادن مى‏گيرد.

كشتى خالى در ميان دريا با خطر موج گرفتگى، شكستن، گم شدن، سرنگون شدن روبروست، كشتى پر و سنگين موج‏شكن، راهرو، مطمئن و همراه با امنيت، و در مسير به مقصد رسيدن است.

كشتى خالى مثل انسان جاهل، و كشتى پر مثل انسان بينا و آگاه و بصير و بامعرفت است.

باطنى كه به نور توحيد منوّر است، قلبى كه به حقيقت مطمئن است، دلى كه در گرو قيامت است، و مى‏داند آن روز، روز

فمن يعمل مثقال ذرّه خيراً يره، و من يعمل مثقال ذرّه شراً يره.

است، انسانى كه خود را در دنيا مسافر مى‏داند، و آخرت را خانه ابدى براى حيات اخروى، آدمى كه تمام نعمت‏هاى حق را امانت به حساب مى‏آورد، و خود را نسبت به هر نعمتى موظّف و مسئول مى‏داند، انسانى كه زن و فرزند، خانه و تجارتخانه، ثروت و مال همه و همه را داده حق مى‏بيند و خلاصه رابطه‏اش با تمام برنامه‏ها از طريق معرفت است چگونه رفتار مى‏كند؟

رفتارش عين حكمت، كردارش عين نورانيت، حركاتش محض حقيقت، و برخوردش با همه چيز بخصوص با زن و فرزند بر اساس صلاح و سداد و رأفت و رحمت، و اصالت و كرامت است، از چنين انسانى در خانه و

خانواده و در خارج از خانه، دريا دريا امنيت و آرامش مى‏ريزد، و همه در كنار او مطمئن و راحت و باآرامش و همراه با اعتماد زندگى مى‏كنند، و اسلام مرد خانه، شوهر زن، و پدر فرزندان را اينگونه مى‏خواهد.