آیا همه انسان هایی که می میرند فشار قبر دارند؟

‏از بعضى احادیث استفاده مى‏ شود که فشار قبر براى همه بدون استثنا وجود دارد، منتهى برای بعضى شدید است و کیفر اعمال محسوب مى ‏شود، و برای برخی ملایم ‏تر و به منزله کفاره گناهان و جبران کوتاهى ها است.

رسول اکرم‏ صلی الله علیه و آله هنگام دفن صحابى معروف «سعد بن معاذ» فرمود: «هیچ مؤمنى نیست مگر این که فشار قبر دارد» امام صادق‏ علیه‏ السلام فرمود: «فشار قبر براى مؤمن کفاره ضایع کردن نعمت ‏ها توسط او است».از روایات دیگر استفاده مى‏ شود که بعضى از مؤمنان فشار قبر ندارند و بعضى از اعمال خیر سبب مى‏ شوند که انسان فشار قبر نداشته باشد. در حدیثى آمده: «هر کس به قرائت سوره زخرف مداومت کند، از فشار قبر در امان است».

رسول الله‏ صلی الله علیه و آله فرمود: «هر کس روزى صد مرتبه بگوید: لا اله الا الله الملک الحق المبین» از فقر و وحشت قبر در امان است، و درهاى بهشت برایش باز مى‏ شود» .امیرمؤمنان‏ على علیه السلام فرمود: «هر کس در هر جمعه سوره نساء بخواند، از فشار قبر در امان است».

این قبیل روایات ، گستره روایاتى را که مى ‏گوید فشار قبر براى همه است، محدود می کند، در نتیجه مى ‏توان از این روایات استفاده کرد که بعضى از مؤمنان فشار قبر ندارند.

در روایات، اسباب و عواملی برای عذاب و فشار قبر ذکر شده است، مانند: سخن چینی، بدرفتاری با خانواده، کمک نکردن به هم نوع، کفران نعمت، غیبت، سبک شمردن نماز و بی اعتنایی به ضعیف.
دربارة «سعد بن معاذ» که گرفتار فشار قبر بود، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله دلیلش را بدزبانی با اهل خانه ذکر فرمود.
در روایات به برخی عوامل جلوگیری کننده از فشار قبر اشاره شده که عبارت اند از:

1ـ اعمال صالح؛ امام صادق علیه السلام می فرماید: «چون مؤمن وارد قبرش شود، نماز در جانب راست و زکات در طرف چپ او قرار می گیرد و نیکی بر او سایه می افکند و صبر در گوشه ای قرار گیرد. هنگامی که دو فرشته برای پرسش بر او داخل شوند، صبر به نماز و زکات و نیکی گوید: مواظب صاحب خود باشید و اگر شما عاجز از مواظبت او هستید، من از او مواظبت می کنم».
2ـ اتمام رکوع؛ امام باقر علیه السلام می فرماید: «کسی که رکوعش را تمام و کمال به جا آورد، وحشت قبر او را نمی گیرد».
3ـ کمک به همنوعان؛ امام صادق علیه السلام می فرماید: «کسی که غم و اندوه مؤمنی را بر طرف کند، خداوند غم و غصه آخرت او را بر طرف می کند و از قبرش در حالی که دلی شاد دارد، خارج می شود».
4ـ چهار بار به حج رفتن؛ امام صادق علیه السلام می فرماید: «کسی که چهار حج به جا آورد، هیچ گاه او را فشار قبر نمی گیرد».
5ـ مرگ هنگام نزول رحمت؛ امام صادق علیه السلام فرمود: «کسی که بین زوال شمس روز پنج شنبه تا ظهر روز جمعه بمیرد، خداوند او را از فشار قبر محافظت می کند».
6ـ خیرات بازماندگان؛ امام صادق علیه السلام می فرماید: «میت در فشار به سر می برد اما به خاطر نماز برادرش خداوند قبر او را وسعت می دهد».
7ـ نماز و استغفار و صدقه بازماندگان؛ پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرماید: «سخت ترین شب ها اوّل قبر است که می توانید با پرداخت صدقه به مردگان خود ترحم کنید. اگر مالی برای صدقه نداشتید، لااقل دو رکعت نماز بخوانید و به روح او هدیه کنید که خداوند از آن لحظه هزار فرشته به سوی قبرش می فرستد که با هر فرشته ای لباسی است و قبر او را از تنگی و فشار رهانیده و وسعت می بخشد».
8ـ زیارت امام حسین علیه السلام؛ در روایت است که یکی از پاداش هایی که خداوند به زائر قبر امام حسین علیه السلام می دهد آن است که از عذاب و فشار قبر او را نجات می‌دهد.