نمونه‏هايى از برگشت اثر عمل در قرآن

يك مورد زشتى و يك مورد خوبى از متن قرآن مجيد، همراه برگشت منفعت خوبى، و اثر زشتى آن را بيان مى‏كنيم. خداوند به فرشتگان امر فرمود:

 « فَإِذَا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِى فَقَعُواْ لَهُ سَـجِدِينَ »

وقتى اعضا و جوارح اين مخلوق را به نام آدم كامل و تمام كردم، اعتدال به اين هيكل دادم و حيات به او بخشيدم، همه بر او سجده كردند:

 « إِلاَّ إِبْلِيسَ أَبَى »

 مگر يك موجودى به نام ابليس، كه او از فرشتگان نبود، قرآن مى‏فرمايد: از يك جنس ديگر بود، ولى اميرالمؤمنين  عليه‏السلام در نهج البلاغه مى‏فرمايد: چون شش هزار سال خدا را عبادت كرده بود، خدا او را در مقام فرشتگان پذيرفته بود. او خوشش نيامد از سجده كردن. اين كه من از فرمان پروردگار خوشم نيايد، خيلى حرف زشتى است. من بايد در برابر حكيم عادل، سر تعظيم فرود آوردم. چون وجود مقدس او مستجمع جميع صفات كمال است. زيبايى بى‏نهايت است، حرف و جلوه‏اش هم مثل خودش زيبا است. من نبايد بى انصافى كنم و بگويم خوشم نمى‏آيد، «ابى» يعنى رضايت به سجده نداد، از اين خواسته من خوشش نيامد.

 « أَبَى وَ اسْتَكْبَرَ »

 بزرگ بينى به او دست داد، گفت: من در مقابل اين موجود خاكى سجده نمى‏كنم.