هدايت تكوينى و تشريعى - جلسه نوزدهم (2) – (متن کامل + عناوین)

انواع نعمت‏هاى بهشتى

نعمت‏هاى بهشت در آيات قرآن بيان شده است:

« جَنَّـتٌ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَـرُ خَــلِدِينَ فِيهَا »[7]

« عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا »[8]

« إِنَّـآ أَعْطَيْنَـكَ الْكَوْثَرَ »[9]

كه مربوط به آشاميدنى‏ها است.

يك مقدار هم خوراكى‏ها و آشاميدنى‏ها است كه در سوره مباركه واقعه مطرح است:

« فِى سِدْرٍ مَّخْضُودٍ * وَ طَـلْحٍ مَّنضُودٍ * وَ ظِـلٍّ مَّمْدُودٍ * وَ مَآءٍ مَّسْكُوبٍ * وَ فَـكِهَةٍ كَثِيرَةٍ * لاَّ مَقْطُوعَةٍ وَ لاَ مَمْنُوعَةٍ * وَ فُرُشٍ مَّرْفُوعَةٍ »[10]

يك مقدار از نعمت‏هاى بهشت، پوشاك‏ها است كه قرآن مجيد مى‏گويد: 

« مِّن سُندُسٍ وَ إِسْتَبْرَقٍ »[11]

يك مقدار از نعمت‏هاى بهشت، مسكن بهشتى‏ها است:

« وَمَسَـكِنَ طَيِّبَةً فِى جَنَّـتِ عَدْنٍ »[12]

يك قسمت از نعمت‏هاى بهشت هم مسأله ازدواج است:

« وَأَزْوَ جٌ مُّطَهَّرَةٌ »[13]

زنانى كه در پاكى و پاكيزگى باطن و در جمال ظاهر بى‏نظير هستند، براى مردانى كه در پاكى باطن و جمال ظاهر بى‏نظير هستند.

يك مقدارى از نعمت‏هاى بهشت هم اثاث است كه باز در قرآن مى‏گويد:

« فِيهَا سُرُرٌ مَّرْفُوعَةٌ * وَ أَكْوَابٌ مَّوْضُوعَةٌ »[14]

فنجان‏هاى خيلى عالى، ليوان، كوزه، فرش و تخت است.

تفاوت نعمات دنيايى و بهشتى[15]

اين نعمت‏ها را كه عنايت فرموديد، در بهشت است. از خانه و زن و خوراكى و پوشاكى و اثاث و تخت و پشتى و متكاهايى براى تكيه دادن و فرشهاى پهن شده. مى‏گويد: وقتى اهل بهشت وارد بهشت مى‏شوند:

« كُلَّمَا رُزِقُواْ مِنْهَا مِن ثَمَرَةٍ رِّزْقًا قَالُواْ هَـذَا الَّذِى رُزِقْنَا مِن قَبْلُ وَ أُتُواْ بِهِ مُتَشَـبِهًا وَ لَهُمْ فِيهَآ أَزْوَ جٌ مُّطَهَّرَةٌ وَ هُمْ فِيهَا خَــلِدُونَ »[16]

هر ميوه و نتيجه و محصولى كه در بهشت به آنها اعطا كنند، به همديگر مى‏گويند: ما اين خانه، اين زن، اين ميوه‏ها، اين فرش و متكا، اين تخت و اين آشاميدنى‏ها را نداشتيم؟ چرا، همه را داشتيم. يعنى آنجا هم عين همين جا است كه قرآن مى‏گويد: وقتى بهشتى‏ها چشمشان به نعمت‏ها مى‏افتد، مى‏گويند: ما همه اين‏ها را داشتيم.

الگوپذيرى از پيامبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله، راه رسيدن به بهشت

براى مردمى كه در اتصال به معنويتِ رسول خدا  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله بودند، رابطه‏اى بين تمام نعمت‏هاى بهشت و دنيا است.

« لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِى رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كَانَ يَرْجُواْ اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْأَخِرَ وَ ذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا »[17]

دقت كنيد: در آيه‏اى كه فقط مربوط به پيغمبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله است، كلمه «اليوم الآخر» را آورده؛ آخرت مى‏خواهى، آن هم يك آخرت آباد؟ راه رسيدن به آخرت آباد، رسول الله، پيغمبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله من است.[18]

برگشت نعمات دنيايى در بهشت

اين همان خانه و فرش و خوراك هست، اگر در سايه فرهنگ پيغمبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آلهبه دست آمده و در سايه فرهنگ پيغمبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله مصرف شده، به وسيله پروردگار قبول مى‏شود، آن قبولى پروردگار به انسان به صورت بهشت برمى‏گردد.

مى‏گويد: اين تخت و فرشى كه دارى، همانى است كه يك عمر در دنيا رويش نماز مى‏خواندى.

پيغمبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله مى‏فرمايد: براى نماز در خانه خود يك جا را انتخاب كنيد و در همان نقطه نماز بخوانيد و اگر مريض شديد، رختخوابتان را آنجا بياندازيد، يا هنگام مردن بگوييد: آنجا رختخوابتان را بياندازند.

ترتيب واسع و عليم بودن خدا در آخرت

همان قطعه‏اى كه روى آن عبادت كرده‏ايد، زمين و خانه شما در قيامت است، الا اين كه:

« اللَّهَ وَ سِعٌ عَلِيمٌ »[19]

است. آن خانه صد مترى در قيامت، واسع و عليمى خدا در آن تجلى مى‏كند كه پيغمبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله مى‏فرمايد: اين‏هايى كه به بهشت مى‏روند، گداترين‏شان كه بعد از آنها ديگر كسى نبوده كه وارد بهشت بشود، جايى كه در بهشت به عنوان مزد عمل مى‏گيرد، از سطح كره زمين بيشتر است. اين براى واسع و عليم بودن خدا است.

برگشت بركت عمل به خود انسان

همان لباس‏هايى كه با آن يك عمر نماز خوانده‏اى، همان‏ها براى بدنت « سُندُسٍ وَ إِسْتَبْرَقٍ »[20] مى‏شود.

همان غذاهايى كه خوردى و عبادت كردى و روز هم بيرون رفتى و پاك برگشتى، همان غذاها كه تبديل به عمل شده، چون مصرف صحيح شده است، همان‏ها در روز قيامت تبديل به نعمت‏هاى بهشت مى‏شود و به خودت  برمى‏گردد:

« إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لِأَنفُسِكُمْ »[21]

تمام لباس‏هايى كه در دنيا پوشيديد، و در آن عبادت كرديد، در قيامت به صورت لباس بهشتى مى‏شود. زمينى كه در آن عبادت كرديد، ميوه‏ها و غذاهايى كه خورديد و عبادت كرديد، همان‏ها كه عبادت، نماز، روزه و جهاد شد، همان‏ها در قيامت به صورت بهشت به شما برمى‏گردد. اين معنى بركت است.

شير دار شدن سينه خشكيده حليمه

حليمه مى‏گويد: وقتى من اين بچه را به زندگى‏ام آوردم، تمام زندگى من پر از بركت شد. دو تا برنامه در زندگى‏ام مانده بود: يكى بچه خودم كه با يك طرف سينه بايد شير مى‏دادم و اين بچه ـ پيغمبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله ـ كه گرفته بودم شير بدهم. يك سينه دو بچه را سير نمى‏كرد. يك طرف سينه‏ام كه شير نداشت، اما آن هم حل شد؛ وقتى بچه را به من دادند، من او را به طرف چپ سينه‏ام خواباندم، جدّ اين بچه به من گفت: از طرف راست شيرش بده، گفتم: شير ندارد. هر كارى هم كردم كه اين بچه طرف چپم را بگيرد، نگرفت.

خدايا! چه كار كنم؟ اين قدر هم مهر اين بچه در دلم افتاده كه دلم نمى‏آيد او را پس بدهم. گفتم: حالا او را به طرف سينه راست برمى‏گردانم، همين كه بگيرد كافى است. برگرداندم، ديدم گويا به طرف راست سينه‏ام هجوم دارد مى‏برد، اين دو تا لب كوچك را كه بر سينه‏ام گذاشت، عين چشمه اول بهار شروع به شير آمدن كرد.

من اين دو برنامه‏ام حل شد، اما مات و مبهوت شدم، چون در دنياى عرب و دنياهاى ديگر هم سابقه نداشت.

پيغمبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله سه حرف مى‏خواست بزند، اما با عمل نشان داد كه؛ اى حليمه سعديه! تو مرا از خانواده‏ام گرفته‏اى كه شير بدهى، خودت هم كه بچه دارى، با يك طرف سينه يك نفر سير مى‏شود، من به دنيا نيامده‏ام كه حق كسى را بخورم، تو دارى طرف چپ سينه‏ات را در دهان من مى‏گذارى؟ اين حق بچه خودت است، من حق خور كسى نيستم. حق او مال او است.

حالا كدام يك از ما اين قدم را كامل برمى‏داريم كه حق هر كسى مال خودش محفوظ باشد؟ آيا واقعا مردان متدين ما حقوق همسرانشان را داده‏اند؟ يا خانم‏ها نسبت به شوهرها تمام حق و حقوق آنها را ادا كرده‏اند؟ يا پدرها و مادرها همه حق و حقوق بچه‏ها، و بچه‏ها همه حق و حقوق پدر و مادر را ادا كرده‏اند؟

حقوق متقابل خدا و انسان‏ها

قرآن مجيد در رابطه با حق و حقوق، با رعايت ترتيب مى‏گويد:

« وَ قَضَى رَبُّكَ أَلاَّ تَعْبُدُواْ إِلاَّ إِيَّاهُ وَبِالْوَ لِدَيْنِ إِحْسَـنًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَآ أَوْ كِلاَهُمَا فَلاَ تَقُل لَّهُمَآ أُفٍّ وَ لاَ تَنْهَرْهُمَا وَ قُل لَّهُمَا قَوْلاً كَرِيمًا »[22]

اول: حق خدا، به اين كه غير او را نپرستى.

دوم: حق پدر و مادر كه بايد مورد احسان قرار بگيرند؛ اگر ندارند كه خرجشان را اداره كنند و تو دارى، از اداره كردن آنها دريغ نكن. اگر پدر و مادرت پير شده‏اند، بى‏حوصله هستند، اعصابشان ضعيف و ظرفيت‏شان كم و بهانه‏گير شده‏اند، باز هم شما احسان كنيد.

با آنها كه روبرو شدى، تمام وجودت در مقابلشان گذشت و عفو باشد و درگفتار با ايشان متين و آرام سخن بگو.

اما به پدر و مادر هم سفارش شده كه اسم بچه‏هايتان را اسم خوب بگذاريد، به بچه‏هايتان قرآن ياد بدهيد.[23] مواظب محل درس و مدرسه‏شان باشيد. سر كار مى‏خواهد برود، ببينيد كجا مى‏رود. دختر اگر نياز به شوهر دارد، شوهرش بدهيد. پسر اگر نياز به زن دارد، زنش بدهيد.[24] اما چه كسى اين حقوق را ادا مى‏كند؟

اولين حرف پيغمبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله عملاً اين بود: من نيامده‏ام كه حق كسى را پايمال كنم.

راه رسيدن به حقانيت پيامبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله

ما چگونه « وَشَهِدُواْ أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ » بشويم؟ امام رضا  عليه‏السلام به اسماعيل بزنطى فرمود: با مراجعه به قرآن.

خداوند متعال تمام موجوديت پيغمبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله را در قرآن نشان داده كه او كيست. خداوند متعال در قرآن خودش كه كتاب آسمانى و الهى است استدلال دارد. شما با ديدن قرآن مجيد « وَشَهِدُواْ أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ » مى‏شويد.

همه جا تعريف كردند كه اين بچه چه كرد! سينه طرف راست حليمه خشك بود، دهان مباركش را روى آن گذاشت، سينه شيردار شد. پيغمبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله نخواست حق بچه حليمه را بخورد.

تا سن شش هفت ساله شد:

« أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَـٔاوَى »[25]

بچه شش هفت ساله بود كه هر چشمى كه او را مى‏ديد، مى‏گفت:

«جهانى است بنشسته در گوشه‏اى»

اعتراف نخبگان به حقانيت پيامبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله

دانشمندان آمريكايى و اروپايى كتابهاى متعددى درباره پيامبر اعظم نوشته‏اند و من نزديك به دويست نظريه جمع كرده‏ام، كتابهايى مثل «الابطال» نوشته كارلايل و يا كتاب «عذر تقصير به پيشگاه محمد  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله» و يا دو جلد كتابى كه در پاريس نوشته شده به نام «محمد رسول اللّه  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله».

استادهاى دانشگاه هاروارد در منچستر، و در كشورهاى بزرگ علمى دنيا، تازگى‏ها به دنبال بررسى اين مسأله افتاده‏اند كه اين اسلامى كه ايران مى‏گويد، چيست؟ ما كه اسلام عربستان و مصر و اردن را شنيده بوديم، اما اين اسلام چيست؟ حالا دارند مى‏بينند كه « وَشَهِدُواْ أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ » بله، او حق است.

آيات قرآن را مى‏بينند، بعد فرمايش‏ها و فرهنگ پيغمبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله را مى‏بينند، شما مى‏دانيد اين «قال رسول الله»ها را كه جمع كنيم، چقدر مى‏شود؟ ما جمع كرده‏ايم و جداگانه از طريق ائمه  عليهم‏السلام نقل كرده‏ايم. اهل سنت هم جمع كرده‏اند و از طريق روات خودشان مثل عايشه، ابن عباس، سمرة بن جندب، ام سلمه، ابو درداء، على بن ابيطالب  عليه‏السلام نقل كرده‏اند.

يكى ديگر از كتابها كه به زبان عربى است و شانزده جلد است و فقط هم «قال رسول الله  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله» است. پيغمبر  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله بيست و سه سال حرف زده است، تازه همه‏اش هم به دست ما نرسيده است، انسان اين كتابها را كه مى‏بيند، مبهوت مى‏شود كه يك شخص كه نه يك خط نوشته بود، نه مكتب و مدرسه ديده بود، اصلاً مكتب و مدرسه نبود كه ببيند، چگونه اين همه حرفهاى ناب از او مانده است؟

پی نوشت ها: 

[1] ـ آل عمران 3 : 86؛ «و به حقّانيّت رسول اسلام شهادت دادند.»

[2] ـ العدد القوية: 122، نبذة من أحوال الرسول الأعظم  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله؛ بحار الأنوار: 15/340، باب 4،
حديث 12؛ «... قَالَتْ حَلِيمَةُ السَّعْدِيَّةُ كَانَتْ فِي بَنِي سَعْدٍ شَجَرَةٌ يَابِسَةٌ مَا حَمَلَتْ قَطُّ فَنَزَلْنَا يَوْماً عِنْدَهَا وَ رَسُولُ اللَّهِ  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله فِي حَجْرِي فَمَا قُمْتُ حَتَّى اخْضَرَّتْ وَ أَثْمَرَتْ بِبَرَكَةٍ مِنْهُ وَ مَا أَعْلَمُ أَنِّي جَلَسْتُ مَوْضِعاً قَطُّ إِلاَّ كَانَ لَهُ أَثَرٌ إِمَّا نَبَاتٌ وَ إِمَّا خِصْبٌ وَ لَقَدْ دَخَلْتُ عَلَى امْرَأَةٍ مِنْ بَنِي سَعْدٍ يُقَالُ لَهَا أُمُّ مِسْكِينٍ وَ كَانَتْ سَيِّئَةَ الْحَالِ فَحَمَلَتْهُ فَأَدْخَلَتْهُ مَنْزِلَهَا فَإِذَا هِيَ قَدْ أَخْصَبَتْ وَ حَسُنَ حَالُهَا فَكَانَتْ تَجِيءُ كُلَّ يَوْمٍ فَتُقَبِّلُ رَأْسَه... .»

[3] ـ شيخ محمود شبسترى.

[4] ـ قسمتى از زيارت جامعه كبيره.

[5] ـ شيخ محمدحسين غروى اصفهانى كمپانى.

[6] ـ اعراف 7 : 96؛ «و اگر اهل شهرها و آبادى‏ها ايمان مى‏آوردند و پرهيزكارى پيشه
مى‏كردند ، يقيناً [ درهاىِ ] بركاتى از آسمان و زمين را بر آنان مى‏گشوديم.»

[7] ـ آل عمران 3 : 15؛ «از زيرِ [ درختانِ ] آن نهرها جارى است ، در آنجا جاودانه‏اند.»

[8] ـ انسان 76 : 6؛ «آن جام از چشمه‏اى است كه همواره بندگان خدا از آن مى‏نوشند و آن را به
دلخواهشان هرگونه كه بخواهند جارى مى‏نمايند .»

[9] ـ كوثر 108 : 1؛ «بى‏ترديد ما به تو خير فراوان [ كه بركت در نسل است و از فاطمه ريشه
مى‏گيرد ] عطا كرديم .»

[10] ـ واقعه 56 : 28 ـ 34؛ «در سايه درخت سدر بى‏خارند ، * و درختان موزى كه ميوه‏هايش
خوشه خوشه روى هم چيده شده است ، * و سايه‏اى گسترده و پايدار ، * و آبى ريزان ، * و ميوه‏اى فراوان ، * كه پايان نپذيرد و ممنوع نشود ، * و همسرانى بلند مرتبه.»

[11] ـ كهف 18 : 31؛ «از ديباى نازك و سِتبر.»

[12] ـ توبه 9 : 72؛ «و نيز سراهاى پاكيزه‏اى را در بهشت‏هاى ابدى [ وعده فرموده ].»

[13] ـ آل عمران 3 : 15؛ «و [ نيز براى آنان ] همسرانى پاكيزه.»

[14] ـ غاشيه 88 : 13 ـ 14؛ «[ و ] در آنجا تخت‏هايى بلند و با ارزش قرار دارد * و [ در كنار
چشمه‏هايش ] قدح‏ها نهاده شده است.»

[15] ـ معانى الأخبار: 408، حديث 87؛ بحار الأنوار: 92/135، باب 97، حديث 7؛ «عَنِ الشَّحَّامِ
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ  عليه‏السلام قَالَ النَّعِيمُ فِي الدُّنْيَا الْأَمْنُ وَ صِحَّةُ الْجِسْمِ وَ تَمَامُ النِّعْمَةِ فِي الآْخِرَةِ دُخُولُ الْجَنَّةِ وَ مَا تَمَّتِ النِّعْمَةُ عَلَى عَبْدٍ قَطُّ لَمْ يَدْخُلِ الْجَنَّة.»

[16] ـ بقره 2 : 25؛ «هرگاه از آن بهشت‏ها ميوه‏اى آماده به آنان دهند ، گويند : اين همان است كه
از پيشْ روزىِ ما نمودند ، و از ميوه‏هاى گوناگون كه [ در طعم و گوارايى و زيبايى ] شبيهِ هم است ، نزد آنان آورند ؛ در آنجا براى ايشان همسرانى پاكيزه [ از هر آلودگى ] است ؛ و در آن بهشت‏ها جاودانه‏اند .»

[17] ـ احزاب 33 : 21؛ «يقيناً براى شما در [ روش و رفتار ] پيامبر خدا الگوى نيكويى است
براى كسى كه همواره به خدا و روز قيامت اميد دارد ؛ و خدا را بسيار ياد مى‏كند .»

[18] ـ اميرالمؤمنين  عليه‏السلام در زمينه تأسى به پيامبر اسلام  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله مى‏فرمايد:

نهج البلاغه: خطبه 159؛ «... وَ لَقَدْ كَانَ فِي رَسُولِ اللَّهِ  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله كَافٍ لَكَ فِي الْأُسْوَةِ وَ دَلِيلٌ لَكَ
عَلَى ذَمِّ الدُّنْيَا وَ عَيْبِهَا وَ كَثْرَةِ مَخَازِيهَا وَ مَسَاوِيهَا إِذْ قُبِضَتْ عَنْهُ أَطْرَافُهَا وَ وُطِّئَتْ لِغَيْرِهِ أَكْنَافُهَا وَ فُطِمَ عَنْ رَضَاعِهَا وَ زُوِيَ عَنْ زَخَارِفِهَا ... فَتَأَسَّ بِنَبِيِّكَ الْأَطْيَبِ الْأَطْهَرِفَإِنَّ فِيهِ أُسْوَةً لِمَنْ تَأَسَّى وَ عَزَاءً لِمَنْ تَعَزَّى وَ أَحَبُّ الْعِبَادِ إِلَى اللَّهِ الْمُتَأَسِّي بِنَبِيِّهِ وَ الْمُقْتَصُّ لِأَثَرِهِ قَضَمَ الدُّنْيَا قَضْماً وَ لَمْ يُعِرْهَا طَرْفاً أَهْضَمُ أَهْلِ الدُّنْيَا كَشْحاً وَ أَخْمَصُهُمْ مِنَ الدُّنْيَا بَطْناً عُرِضَتْ عَلَيْهِ الدُّنْيَا فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَهَا وَ عَلِمَ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى أَبْغَضَ شَيْئاً فَأَبْغَضَهُ وَ حَقَّرَ شَيْئاً فَحَقَّرَهُ وَ صَغَّرَ شَيْئاً فَصَغَّرَهُ وَ لَوْ لَمْ يَكُنْ فِينَا إِلاَّ حُبُّنَا مَا أَبْغَضَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ تَعْظِيمُنَا مَا صَغَّرَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ لَكَفَى بِهِ شِقَاقاً لِلَّهِ تَعَالَى وَ مُحَادَّةً عَنْ أَمْرِ اللَّهِ تَعَالَى... .»

[19] ـ بقره 2 : 115؛ «يقيناً خدا بسيار عطا كننده و داناست .»

[20] ـ كهف 18 : 31.

[21] ـ اسراء 17 : 7؛ «اگر نيكى كنيد به خود نيكى كرده‏ايد.»

[22] ـ اسراء 17 : 23؛ «و پروردگارت فرمان قاطع داده است كه جز او را نپرستيد ، و به پدر
و مادر نيكى كنيد ؛ هرگاه يكى از آنان يا دو نفرشان در كنارت به پيرى رسند [ چنانچه تو را به ستوه آورند ] به آنان اُف مگوى و بر آنان [ بانگ مزن و ] پرخاش مكن ، و به آنان سخنى نرم و شايسته [ و بزرگوارانه ] بگو .»

[23] ـ الكافى: 6/48، باب حق الأولاد، حديث 1؛ بحار الأنوار: 71/85، باب 2، حديث 100؛ «عَنْ دُرُسْتَ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ مُوسَى  عليه‏السلام: قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا حَقُّ ابْنِي هَذَا قَالَ تُحْسِنُ اسْمَهُ وَ أَدَبَهُ وَ ضَعْهُ مَوْضِعاً حَسَناً.»

نهج البلاغه: حكمت 399؛ «قَالَ  عليه‏السلام إِنَّ لِلْوَلَدِ عَلَى الْوَالِدِ حَقّاً وَ إِنَّ لِلْوَالِدِ عَلَى الْوَلَدِ حَقّاً فَحَقُّ الْوَالِدِ عَلَى الْوَلَدِ أَنْ يُطِيعَهُ فِي كُلِّ شَيْءٍ إِلاَّ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ حَقُّ الْوَلَدِ عَلَى الْوَالِدِ أَنْ يُحَسِّنَ اسْمَهُ وَ يُحَسِّنَ أَدَبَهُ وَ يُعَلِّمَهُ الْقُرْآنَ.»

[24] ـ الكافى: 5/328، باب في الحض على النكاح، حديث 1؛ «عنْ صَفْوَانَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ  عليه‏السلام قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ‏تَزَوَّجُوا وَ زَوِّجُوا أَلاَ فَمِنْ حَظِّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِنْفَاقُ قِيمَةِ أَيِّمَةٍ وَ مَا مِنْ شَيْءٍ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ  عز و جل مِنْ بَيْتٍ يُعْمَرُ فِي الاْءِسْلاَمِ بِالنِّكَاحِ... .»

بحار الأنوار: 100/218، باب 1، حديث 10؛ «قَالَ أَمِيرُ الْمُؤمِنِينَ  عليه‏السلام تَزَوَّجُوا فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله كَثِيراً مَا كَانَ يَقُولُ مَنْ كَانَ يُحِبُّ أَنْ يَتَّبِعَ سُنَّتِي فَلْيَتَزَوَّجْ فَإِنَّ مِنْ سُنَّتِيَ التَّزْوِيجَ وَ اطْلُبُوا الْوَلَدَ فَإِنِّي أُكَاثِرُ بِكُمُ الْأُمَمَ غَداً.»

[25] ـ ضحى 93 : 6؛ «آيا تو را يتيم نيافت ، پس پناه داد ؟»

ادامه دارد . . .