اخلاص در برابر حضرت حق يعنى اين كه همه مردم در تمامى امور زندگى از خرد و كلان و فردى و اجتماعى و مادى و معنوى و فكرى و فرهنگى و مذهبى و اخلاقى و نظامى و صنعتى و سياسى و اقتصادى و تربيتى و خانوادگى دربست و خالصاً به چرخ او بچرخند و از نظام و قانون او اطاعت و تبعيت كنند، و اين اطاعت و تبعيت را در سرتاسر قلمرو زندگى خود شمول دهند و هيچ منطقه و زاويهاى از زندگى را از آن خارج و در قلمرو دخالت غير او قرار ندهند، و براى او در اطاعت و تبعيت و حاكميت وعبوديت و ربوبيت و الوهيت و ديگر حقوق ويژه و انحصارى او رقيب و شريك قرار ندهند و به بيانى كوتاه فقط فرمان و اراده او را حاكم و تعيين كننده راه و رسم زندگى فردى و اجتماعى خويش قرار دهند و هر گونه تحكم و تصرف در وجود و زندگى و جامعه و جهان خود را حق خالص او دانند، و همه زندگى و شئون خود را تسليم در برابر حكم و اراده او دارند، و هر دست دستانداز نده اى! به اين نواحى را چه از ناحيه هواى نفس باشد، و چه از ناحيه طاغوت و شيطان، مشمول حكم دست سارق سازند.
اخلاص به خلاف آن كه بعضى سطحى نگران خامانديش و برخى عالمنمايان محدود به قلب و نيتش وانمود مىكنند نه صرف نيت كه سرتاسر ميدان انديشه و عمل را فرا مىگيرد.
منظور از اخلاص عمل در نگاه قرآنى اين است كه عملت، كارت، هر كارت و هر عملت، تمامى اعمالت و تمامى كارهايت حتى غذا خوردنت، نفس كشيدنت و زنده بودنت خالص براى خدا يعنى براى راه خدا باشد:
راهى كه پيامآور او با رستاخيز اجتماعى خود آن را به جهان و جهانيان نشان داد، و قرآن او همى نشان مىدهد، و اگر در اين راه نيست غذا مخور، نفس مكش، زنده نمان، بمير ...... آرى بمير كه در چنين صورتى
بطن الارض خير لكم من ظهرها.
منظور اين است كه آن گونه زيست كن كه زيستنت خالص براى خدا و در راه خدا باشد وگرنه مزى آن گونه كار كن كه كارت از تمامى جهات خالص براى خدا و در راه خدا باشد وگرنه مكن.
آنچه را بدار كه دربست براى خدا و در راه خدا باشد والّا مدار. آن راه را برو كه يكسر براى خدا و در راه خدا باشد وگرنه مرو.
آنچه را بگو، بشنو، بخوان، بنويس، بگير، بده، بخواه، بساز كه يك ريز براى خدا و در راه خدا باشد وگرنه مگو، مشنو .........
اگر جوانى، اگر پيرى، اگر زنى، اگر مردى، اگر عالى هستى، اگر دانى مىباشى، اگر اهل سياستى، اگر نظامى هستى، اگر روحانى، اگر كاسب، اگر ادارى، اگر فرهنگى، اگر اهل صنعت، اگر دانشجو، اگر استاد، اگر سخنور، اگر فقيه، اگر عالم و .... و اگر هر چه هستى كارت را آنجا، آنگاه و آن گونه انجام بده كه خالص براى خدا باشد، و در راه خدا و نظام خدائى قرار گيرد وگرنه انجام مده، گِردش مگرد، تعقيبش مكن، يا تبديلش كن به آنچه براى خدا و در راه خدا باشد يا تعطيلش كن يا بمير:
تن به اين كه ولو گوشهاى از آن براى غير خدا باشد مده كه اين شرك است، براى غير خدا و به چرخ غير خدا هيچ مچرخ، چه پول باشد، چه هواى نفس، چه زن چه فرزند، چه عشق و شهوت و لذت، چه مقام و قدرت و ثروت و چه بت و شيطان و طاغوت باشد.
اگر مىنشينى، اگر برمىخيزى، اگر مىنويسى، اگر مىخوانى، اگر مىزنى، اگر مىخورى، اگر توليد مىكنى، اگر مصرف مىكنى، اگر فرزند مىپرورانى، اگر فرزند به مرگ مىدهى، اگر صله رحم مىنمائى، اگر قطع رحم مىكنى، اگر آباد مىكنى، اگر خراب مىكنى، اگر زنده مىمانى، اگر مىميرى، اگر ..... و اگر هر چه انجام مىدهى حساب كن، حسابگر باش ببين در راه خدا قرار مىگيرد، به تحقق هدفهاى خدائى كمك مىكند، طاغوت زدائى دارد انجام ده وگرنه ترك كن و يا به قول رسول خدا
بطن الارض خير لكم من ظهرها
و اينك اصل روايت:
هر گاه حاكمان شما نيكان شما باشند، و توانگرانتان بخشندگان شما، و زمامدارى و كارهايتان به مشورت و شوراى همه شما پس روى زمين براى شما بهتر از شكم زمين است، و چون امراى شما اشرار و بدكاران شما باشند، و توانگران شما بخيلان شما و سررشته كارهايتان در دست زنان شما پس شكم زمين از پشت آن برايتان بهتر باشد.
يعنى بايد همه چيز را در راه خدا قرار دهيد تا يا شق اول: زندگى روى زمين تحقق يابد يا جان به خدا و تن به زمين بسپاريد كه در هر صورت به إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ نايل آئيد كه غير اين شرك است.
از على آموز اخلاص عمل يعنى اين ...... يعنى شكل و صورت زندگى فردى و اجتماعى على معناى تبلور يافته عينى و عملى اخلاص عمل لله است، كه يك لحظه از لحظات عمر پربار و توفنده خود را به غير خدا و براى غير خدا نداد و سر تا سر آن را در راه ايجاد نظامى خالصا خدايى و جامعهاى خالصا الهى به كار گرفت، كه علاوه بر عمل فرد، نظام جامعه را نيز بايد خالصا خدائى كرد و خالصاً بر پايه قانون او نهاد و خالصا در قابل مقررات او ريخت و خالصا شكل و قيافه مورد نظر او را به آن داد و اين است معناى:
«و كمال توحيده الاخلاص له»
آيات قرآنى اخلاص در هر سه شاخه نيت، عمل و نظام اجتماعى را مىخواهند و براى تخلف از هر سه فرجامى ناگوار اعلام مىكنند.
آيات قرآنى مربوط به دين حق، اخلاص را تا بدان پايه ضرور دانسته و مهم مىشمارند كه داشتن آن را معناى توحيد و عامل همه نيك فرجامىها و تعالى و سعادتها اعلام مىكنند، و نداشتن آن را شرك و كفر و بازيچه هوس بودن و آلت دست شيطان و طاغوت گشتن و سبب تمامى تيرهبختىها و ذلتها و كيفرها.