جايگاه انسان در كلام رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله

اميرالمؤمنين  عليه‏السلام مى‏فرمايد: «يك روزى رسول خدا  صلى‏الله‏عليه‏و‏آله در باره ارزش انسان  در جلسه‏اى صحبت مى‏كردند، كه فرمودند:

 «ما من شى‏ء اكرم على اللّه من ابن آدم»

 كلمه «شى‏ء» شامل همه موجودات عالم مى‏شود. لغتى است كه هر موجودى مى‏تواند مصداق اين لغت باشد، همه چيز را مى‏توان گفت شى‏ء، آسمان شى‏ء است، يعنى حقيقتى است، رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله فرمودند: «ما من شى‏ء» در اين عالم وجود چيزى وجود ندارد، كه ارزشش بالاتر و بيشتر از انسان باشد! همه انسان‏ها ارزش دارند؟ ما در بين انسان‏ها، بى دين و متخلف داريم، اهل گناه و معصيت داريم، اهل ظلم داريم، اين مطلبى است كه قرآن فرموده:

 « لَقَدْ خَلَقْنَا الاْءِنسَـنَ فِى أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ »

 رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله فرمود:

 «ما من شى‏ء اكرم على اللّه من ابن آدم»

 بالقوه شامل همه انسان‏هاست، يعنى ما انسانى را كه از اين دايره خارج باشد نداريم، انسانى كه خدا بى قدر و قيمت و بى ارزش و پست آفريده باشد وجود ندارد! خداوند متعال اصل تمام درختان را در پايين‏ترين جاى وجودشان قرار داده كه ريشه است و حركت ريشه حركت نزولى است، يعنى به زمين فرو مى‏رود، اين تنه و شاخ و برگش است كه بالا مى‏آيد، يا تمام حيوانات را طولى آفريده يعنى كل حيوانات وجودشان طولى است، تنها موجودى كه اصل   وجود و شكلش را مستقيم و به طرف مقام رفعت و ملكوت آفريده، انسان است. كف پاى انسان رو به زمين است، سر و قامت به جانب رفعت است، شكل و صورت وجود انسان به جانب پروردگار بزرگ عالم است.

در بين تمام موجودات فقط انسان است كه اين شكل جالب را دارد. بعد اميرالمؤمنين  عليه‏السلام مى‏فرمايد كه پيامبر فرمود:

 «و لا الملائكة»

 يعنى ملائكه هم ارزش انسان را ندارند! با اينكه در بين ملائكه جبرئيل، ميكائيل، اسرافيل و امناى الهى هستند، ملائكه مكرم و ملائكه مقرب و ملائكه عرش هستند! پيغمبر اكرم فرمودند: نه! در ملائكه هم اكرم از انسان وجود ندارد!

 «قال الملائكةُ مَجْبُورونَ بمنزلة الشمس و القمر»