ارتباط عقل جزئى با عقل مطلق

ارتباط ميان عقل جزئى و عقل مطلق براى همه امكان پذير است. در یک فراخوان عام، قرآن مجيد انسانها را به انديشه و تفكر درعالم طبيعت دعوت کرده است؛ هم‌چنین، به اندیشه در نفس و آفرينش خود انسان كه يكى از مهم ترين و بزرگ ترين كارخانه هاى عالم آفرينش است.

مرحله دیگر انديشه تفکر در قرآن كريم است كه درياى بى نهايت معارف و مسائل الهى است؛ كتابى كه پيامبر اسلام درباره اش مى فرمايد:

«لا تحصى عجائبه ولا تبلى غرائبه».

یعنی اگر بخواهند عجايب آن را بشمارند، به عدد در نمى آيد و اگر بخواهند درباره نكات عظيم آن تحقيق كنند، مى بينند هيچ نكته اى از نكات آن در طول زمان كهنه نمی‌شود.

مرحوم علامه مجلسى مى فرمايد: حاصل آن مقدار كه من توانستم تحقيق کنم اين بود كه از پانصد سال پيش تا زمان حاضر (قرن 11 هجری) نزديك به بيست هزار تفسير بر قرآن مجيد نوشته شده است.

از آن زمان تاكنون نیز، محققان در بسيارى از كشورها بر اين كتاب تفسير نوشته اند؛ در هندوستان، عربستان، افغانستان، عراق، مصر، و به ويژه در ايران تفسيرهاى گوناگونى نوشته شده است كه آخرين آنها تفسيرالميزان به زبان عربی و تفسير نمونه به زبان فارسی است.

با این حال، علامه طباطبائى كه يكى از متفكران بزرگ كشور ما در معارف الهى است و تفسیر ایشان از تفاسیر ممتاز تاریخ اسلام است مى فرمودند: اگر ما تمام تفسيرهاى قرآن كريم و زحمات مفسران درباره قرآن را جمع آورى و ارزيابى كنيم، به اين نتيجه مى رسيم كه ما تنها توانسته ايم خود را به كنار ساحل اين دريا برسانيم، اما هنوز نتوانسته ايم داخل دريا برويم و ببينيم چه خبر است و چه درى از انديشه به روى ما باز می‌شود.