2. اصلاح قلب

هدف دوم نبوت و بعثت انبيا اصلاح قلب مردم بوده است. مردم ممكن است عقل خود را از علم پُر كنند، اما اگر قلبشان نپذیرد، در نهایت دزدان کلاه بر سری خواهند شد که به قول شاعران قديم، با چراغ به زندگى مردم می‌زنند:

چو دزدى با چراغ آيد گزيده تر برد كالا.

اگر عقل درستى در وجود انسان نباشد و قلب با واقعيات الهى كنترل نشود، علم در دست انسان چنان خنجر تيزى خواهد بود كه هر کسی را با آن از پشت هدف قرار می‌دهد. از این رو، نبوت تنها بر علم تكيه ندارد. قرآن مى فرمايد:

«وما يعقلها إلا العالمون».[6]

ولى جز اهل معرفت و دانش در آن‌ها تعقّل نمى كنند.

در جاى ديگر مى فرمايد:

«يوم لا ينفع مال ولا بنون * إلا من أتى الله بقلب سليم».[7]

روزى كه هيچ مال و اولادى سود نمى دهد، مگر كسى كه دلى سالم [از رذايل وخبايث ] به پيشگاه خدا بياورد.

يكى از عقل هاى پرقدرتی كه ضررش از حيوانات شرور نیز براى بشر بیشتر بوده، در سوره اعراف به مردم معرفی شده است. قرآن از بلعم باعورا، دانشمند معروف بنى اسرائيل كه قلب خود را كنترل نمى كرد، به سگ هار تعبير کرده است:

- «فمثله كمثل الكلب إن تحمل عليه يلهث أو تتركه يلهث».[8]

پس داستانش چون داستان سگ است [كه] اگر به او هجوم برى، زبان از كام بيرون مى آورد، واگر به حال خودش واگذارى [باز هم] زبان از كام بيرون مى آورد.

آيا كسانى كه از زمان فتحعلى شاهتا بهمن 57 كشور را به باد دادند انسان‌های بى سوادى بودند؟ سيصد سال در اين كشور قراردادهای استعمارى زیادی امضا شد که سند آن‌ها هم در ايرانو هم در انگلستانموجود است. همه این قراردادها را هم مهندس‌ها و دكترها و رجال باسواد حکومت امضا كرده اند.

در تمام دوره حكومت قاجار، فقط چند نفر این قراردادها را امضا نكرد‌ند و در برابر آن‌ها ایستادند که سرنوشت خوبی هم در انتها نداشتند: يكى قائم مقام فراهانىبود که در باغ بهارستانخفه‌اش کردند؛ يكى ميرزا تقى خان امير كبيربود که در حمام فیناو را کشتند؛ ديگرى شهيد شيخ فضل اللّه نورىبود که در تهرانبه دارش کشیدند؛ و اين اواخر هم سيد حسن مدرسبود که در تبعید به قتلش رساندند! تنها کسی كه از همه قوى تر در برابر گرگ استعمار ايستاد و موفق شد، رهبر كبير انقلاب اسلامیبود.