نوشته: حضرت استاد حسین انصاریان
در ميان مردم مسلمان، بخصوص آنانكه از بيدارى نصيب دارند و از وضع جوامع اسلامى نگرانند، كمتر كسى را ميتوان يافت كه پاسخ اين پرسش را نخواهد، همه ميخواهند بدانند چرا مسلمانان بدردهاى گوناگون تربيتى، اجتماعى، اقتصادى، سياسى، فكرى، فرهنگى گرفتارند، مگر آئين آنان نارساست، مگر نيروى انسانى اينان كم است مگر از مواد اوليه و بنيادهاى اقتصادى و معادن لازم محرومند؟ نه هيچكدام از اينها نيست، پس علت چيست، بهتر اين است كه پاسخ تمام سئوالات و اشكالات را باز از سخنان گهربار على عليه السلام بشنويم آن انسانيكه بىترديد در حل مشكلات و گرهگشائى پس از پيامبر بزرگ نظير نداشته.
على عليه السلام همانند همه انبياء و مخصوصا پيامبر عزيز اسلام و خلاصه به پيروى از خط نورانى وحى عقيده داشت كه: دشمن بيدار و نيرومند بر مسلمان غافل و سست صددرصد پيروز است امام عليه السلام بطور مفصل اين معنا را در ضمن خطبه 96 نهج البلاغه بيان ميدارد، و در متن اين سخنرانى تاريخى بعلل مشكلات مسلمين در تمام دورهها اشاره مينمايد، متن خطبه را در نهج البلاغه ببينيد، من ببرگردان فارسى آن بسنده ميكنم. بر ماست كه با دقت هرچه تمامتر سخنان امام را بررسى كرده، و راه خود را از كلمات آن حضرت يافته، بجبران خسارتهاى سنگين برخيزيم.
و اين متن گفتار امام است، و آن زمان كه عراق بخاطر سستى و غفلت نيرويش را از دست ميداد، و شام خطرناك و خونخوار بسرعت بر تمام برنامهها مسلط ميشد.
«بدون ترديد اگر ستمكار مهلت يابد، و مدتى دراز بر تاخت و تازش ادامه دهد، از مؤاخذه و بازپرسى حق راه فرارى نخواهد داشت، هنوز بدرستى و راحتى، كام از زندگى نگرفته كه دست الهى گلويش را آنچنان خواهد فشرد، كه توان فروبردن قطرهاى از آب دهانش را نخواهد داشت، خداوند كه انتقام گيرنده داد مظلومان از ستمپيشگان ميباشد در كمين مردم متجاوز و خائن است.
بخداوندى كه جان على در اراده اوست، معاويه با تمام افراد و نقشههايش بر شما پيروز خواهد شد، نه بخاطر اينكه آنان از شما باين حق سزاوارترند. بلكه بعلت اينكه ملتش در فرمان بردن از او بر يكديگر پيشى جسته، و در پياده كردن برنامههايش عجله و سرعت دارند، ولى شما بخاطر اختلاف و نفاق، و گرايش سخت ببرنامههاى مادى صرف، از پيروى من كه محور حق و حقيقتم روگردانيده تمام طرحهايم بزمين مانده، و شما هيچيك از برنامههايم را پياده نميكنيد.
اقوام و ملل شب را روز ميكنند، در صورتيكه از تجاوز و ظلم دولت و رؤساى خود وحشت دارند، ولى من شب را صبح ميكنم درحاليكه از ستمكارى رعيتم در ترس و اضطرابم!! عجب ملتى هستيد، شما را براى مبارزه و جنگ با شيطانصفتان دعوت كردم اجابت نكرديد، گوشزد نمودم نشنيديد، در نهان و آشكار دفع دشمن را از شما خواستم وقعى ننهاديد از پند و اندرزم گريختيد، با اينكه اجتماع حاضرى هستيد و جمعيت شما انبوه است، اما انگار يكنفر حاضر نيست و من كسى را نمىبينم، تنهاى تنهايم، شما مگر رعيت نيستيد مگر اطاعت از والى حق بر شما واجب نيست، امّا آه كه هريك از شما براى خود رئيسى هستيد، و خويش را در تمام برنامهها صاحب رأى ميدانيد، و عقيده و طرح مرا نميپذيريد.
داد ميزنم، فرياد ميكنم، سخن ميگويم، دعوت مينمايم، درد دل دارم، ولى همچون حيوان وحشى رم ميكنيد، نصيحت آغاز ميكنم فرار ميكنيد، شما را براى كوبيدن تبهكاران و ستمكاران تشويق مينمايم، كلامم به آخر نرسيده، همانند فرزندان سبا پراكنده ميشويد.
دور يكديگر نشسته به نصيحت هم اقدام ميكنيد و به پند دادن بهمديگر خويش را ميفريبيد، ولى كارى نميكنيد.
هر بامداد، از طريق ارائه معارف الهى شما را همچون چوب شمشاد مستقيم نموده، چون شامگاهان بسويم بازميگرديد مانند كمان قد خميده داريد (كنايه از اينكه تصميم قطعى داريد به برنامه حق گوش ندهيد) از پس گفتهام گوئى نيرويم از دست رفته، رنجور و ناتوانم و با اينهمه معلوم نيست چه شده كه شما هم اندرز مرا نميپذيريد. جامعهاى كه بدنت حاضر، عقلت غائب، انديشهات مضطرب است مرا سخت مبتلا و ناراحت كردهايد، امير شما على بن ابيطالب بنده خالص خداست، اما شما از او فرمان نميبريد، و رئيس اهل شام كافر بخداست ولى ملتى مطيع اويند.
سوگند بپروردگار، علاقه دارم معاويه مانند صراف با من بدادوستد و معامله برخيزد، ده نفر از شما را از من بگيرد، و يكنفر از سربازان فرمانبرش را بمن بدهد.
آه اى جامعه من بخاطر سه چيز و دو برنامه از دست شما غرق در اندوهم، اما آن سه چيز گوش داريد ولى نميشنويد، زبان داريد اما حرف نميزنيد، چشم داريد ولى كور هستيد، اما آن دو برنامه، يكى اينكه بهنگام جنگ مانند مردان آزاده و آزاد، ثابت قدم نيستيد ديگر اينكه در حوادث و پيشآمدها مورد اطمينان نميباشيد. خير نبينيد اى ملتى كه مانند قطار شترى كه ساربانشان از آنها دور گشته شدهايد، چون از جهتى بازآيند، شتران از سمت ديگر پراكنده شوند، قسم بخدا، اگر جنگ شود و شعله مبارزه برفروزد همانند زنى كه از طفل رحمش جدا ميگردد، از اطراف پسر ابيطالب پراكنده و جدا ميشود منكه از جانب حق بر درستى خود گواه دارم، منكه مطابق نقشه پيامبر در راه راست زندگى ميكنم، منكه در راه مستقيم حقم و راهم روشن است، منكه از ابتدا حق را جسته، و واقعيت را يافته بسوى آن در حركتم.
بيائيد راه اهل بيت پيامبر را بنگريد، و در زندگى آنان دقت نمائيد، از طريق ايشان بيرون نرفته، و از كردارشان پيروى كنيد، اينان شما را بهيچوجه از راه راست بيرون نبرند و بهلاكت و گمراهى نرسانند.
هان اى ملت من اگر ما از پاى نشستيم شما هم بنشينيد، و اگر در راه اعلاى حق قيام كرديم شما هم برخيزيد، از ما سبقت نگيريد، براى خود عمل نكنيد، و از برنامههاى ما عقب نمانيد، اگر نه بيچاره شده و بهلاكت ابدى گرفتار خواهيد آمد.
من يكنفر از شما را مانند اصحاب پيامبر نمىبينم، آنان بر اثر فعاليت زياد بهنگام رور ژوليده مو و غبارآلوده بودند، و شب را به بيدارى و سجده به پيشگاه حق ميگذراندند، بخاطر بخاك افتادن در برابر حق ميان پيشانى و رخسارشان نوبت گذاشته بودند، و از ياد كردن قيامت مانند اخگر و آتشباره سوزان ميشدند، بر اثر طول سجده پيشانى آنان از بسكه پينه داشت گوئى مانند زانوى بز بود، هرگاه ياد حق ميكردند از ترس دوزخ يا اميد ببهشت، دو ديده آنان چون چشمهسار اشگ ميريخت، بطوريكه گريبانشان تر ميشد، از ذكر خدا ميلرزيدند، چنانچه درخت از تندباد ميلرزد» يكبار ديگر، سخنان مولا را از نظر بگذرانيد، و در آن دقت كنيد و انديشه كرده و فكر نمائيد، تا باين حقيقت پيشتر پى ببريد كه پيروزى ملت اسلام بدون در اختيار داشتن نيروى تقوا و خودنگهدارى، و نيروى مادى و اقتصادى و سياسى، منهاى مسلح بودن آنان بسلاح جنگ و مبارزه عليه هر نوع دشمنى، ميسر و ممكن نيست.
اسلام مبراى از هر عيبى است، قرآن و اسلامى كه هم اكنون در اختيار ماست، همان قرآن و دينى است كه سيصد و سيزده نفر را بر بزرگترين امپراطوريهاى جهان پيروز كرد، همان اسلامى است كه كمتر از يك قرن ملتش را بر جهان تسلط داده و در نزديك بدو قرن باعث توليد بسيارى از علوم شد، و وسيله رشد و تكامل علوميكه آن روز در اختيار بشر بود، تا جائيكه منصفين از دانشمندان اروپا نوشتهاند پيشرفت تمدن و دانش، و پديدههاى شگفتانگيز امروز محصول زحمات و پيروزى ملت اسلام است.
ما در اين عصر نزديك بيك ميليارد نفريم، اكثر معادن و ذخائر مادى جهان زير پاى ماست، از نظر فرهنگى باداشتن قرآن و نهج البلاغه و صحيفه و ساير كتب روائى و حقوقى اسلامى، غنىترين مردم روى زمينيم ولى با اين جمعيت افزون از چين، و ذخائر مادى و فرهنگ غنى، دچار هزاران بلا و بدبختى هستيم، اين مشكلات را بايد در سستى و غفلت جامعه از اسلام، بيدينى و استعمارزدگى دولتهاى بظاهر اسلامى، و نيرومندى دشمن جستجو كرد، با اين وصف ادامه سستى و تنبلى، و سكوت و سكون، و پيش نگرفتن راه مبارزه را بايد بزرگترين گناه نسل بحساب آورد، خوشبختانه اين سطور را در روزهائى مينويسم كه جامعه شيعه بسرپرستى روحانيت بيدار، بعلل بدبختى پى برده، و بمبارزه بر عليه بيدادگرى برخاسته، و خويش را براى رهائى از دشمنان درونى و بيرونى و بخصوص استعمارگران گرگ و نوكرانشان آماده ميكنند، آرى ما راهى جز بازگشت باسلام براى پيروزى نمىبينيم، و پيروى از قرآن و ايجاد وحدت و شناخت راه، و آراسته شدن بتربيت الهى و تهذيب نفس و آمادگى كامل براى مبارزه با دشمنان تا مرز پيروزى بايد در سرلوحه تمام برنامههاى ما قرار بگيرد.
نكتهاى كه نبايد از آن غفلت داشت اين است، كه قرآن مجيد تقوا و خويشتندارى و خلوص را لازمه پيروزى و فتح در هر ميدانى ميشناسد و قبولى اعمال، و بدست آوردن نور دل، و روشنگرى و روشنبينى و پايدارى و ثبات، و پاكى و طهارت و خلاصه غلبه بر هر نوع دشمنى اعم از شيطان، هواى نفس، طاغوت، استعمارگر، غاصب و ... همه را محصول و نتيجه تقوا و خويشتندارى و خودنگهدارى ميداند انسان بىتقوا اگر با تكيه بر نيرومندترين سلاح اخلاقى يا ادى بر دشمن پيروز شود، پيروزيش از نظر خدا اعتبار ندارد، و از نظر ظاهر دوام نخواهد داشت، و اين پيروزى مولد خير دنيا و سعادت در آخرت نيست.
مطالب فوق برگرفته شده از
کتاب : نظام تربيت در اسلام