سخن در این بود که اتصال به رحمت الهی، در دنیا موجب حیات طیبه میگردد و حیات طیبه یعنی زندگی کردن در دنیا به گونهای که: «أَلْخَیرُ مِنْهُ مَأمُولٌ وَ الشَّرُّ مِنْهُ مَأْمُونٌ». در آخرت هم که فعلاً برای ما قابل درک نیست، اما میفرماید: «و لنجزینهم اجرهم باحسن ما کانوا یعملون»[11] و نیز میفرماید: «ان الذین آمنوا و عملوا الصالحات سیجعل لهم الرحمان ودا».[12]
در آیه دوم از عمل صالح سخن میگوید و عملی صالح است که مطابق مقررات الهی انجام گیرد و نتیجهاش نیز این میشود که: «سیجعل لهم الرحمان ودا». البته نمیفرماید که: «سیجعل لهم الله»، چرا که جاگیری کلمات در آیات، بسیار دقیق است و واقعاً عمل صالح با همین رحمانیت سازگار است، نه با لفظ الله، چون «الله» مستجمع جمیع صفات است و حتی با عذاب کردن نیز سازگار است. خداوند در قرآن نمیفرماید که رحمان، آنان را عذاب میکند، بلکه لفظ «الله» را به کار میبرد و میفرماید: «یعذبهم الله بایدیکم».[13] بنابراین، کلمات آیات همه سرجای خودشان است. مثلاً آنجا که میفرماید: «الحمدلله رب العالمین» فقط جای کلمه رب بوده و جای کلمه رحیم و رحمان نبوده است که مثلاً بگوید: الحمد لله رحیم العالمین و اگر میگفت آیه غلط میشد.
چند سال پیش کشیشی در اروپا گفته بود من نظیر قرآن را میآورم. او هفت آیه به زبان عربی و به سبک سوره حمد درست کرده بود و بعد هم ارائه کرده بود که ای مسلمانان که میگویید اگر میتوانید مثل قرآن را بیاورید، من آوردهام. این سوره را من هم دیدم و این هفت آیهای که ساخته بود جدای از غلطهای محتوایی و معنایی، حدود پنجاه غلط ادبی داشت.
بنابراین، آنجا که میفرماید: «الذین آمنوا و عملوا الصالحات سیجعل لهم الرحمان ودا»، چون عمل صالح یعنی انجام مقررات، و از سویی مقررات هم رحمت پروردگار است، پس سروکار شما بعد از عمل مطابق مقررات، با رحمت پروردگار است. این مقررات نیز در زبان وحی و در زبان انبیاء و ائمه (ع) بیان شده است. اگر یادتان باشد پیش از این، از تابلوی زیبایی از پیامبر اسلام (ص) یاد کرده بودیم که میفرمود: «رحم الله امرءً قدّم خیرا» رحمت خدا از آن کسی است که اقدام به خیر بکند و قدم در راه خیر بردارد.