جايگاه جغرافيايى كعبه‏

 كعبه در جايگاهى بنا شده است كه هيچ‏گونه وسيله تفريح و مناظر طبيعى خوشايندى ندارد، سنگلاخى در ميان اقيانوسى از ريگزارها و ديدگاه‏هاى خشن كه مجالى به انديشه‏هاى گسترده و عميق و فوق ضرورت‏هاى زندگى معمولى نمى‏دهد.

حكمت بالغه‏ايست كه كعبه را در اين جايگاه خسته كننده قرار داده است كه انسان‏ها از محيطهاى زيبا و خوش آب و هواى بهشتى روى به آن بياورند و هدفى جز چشيدن طعم تكليف نداشته باشند.

در حج خانه خدا هيچ يك از عوامل طبيعى و نفسانى و اجتماعى دخالتى در انجام تكليف ندارد، بلكه در آن تكاپو، انسان است و خدايش كه رويارويش قرار گرفته است.

همين نكته را اگر انسان در اين سفر ملكوتى بفهمد، به جايى مى‏رسد كه چشمى نديده و گوشى نشنيده، در آن صورت است كه تمام وجود انسان فرياد دوست دوست خواهد زد.

         من از سر همه عالم گذشتم الا دوست             نعيم دنيى و عقبى تو را و ما را دوست‏

             مراد هر دو جهان مى‏كنند بر ما عرض             دل از ميان همه مى‏كند تمنا دوست‏

             رسد به مرتبه‏اى اتحاد ما با او             كه هيچ فرق نماند ميان ما با دوست‏

             طواف كعبه دل كن كه هست خانه او             نه هر كجا كه كنى فرض باشد آنجا دوست‏