ملاصدرا و تبیین مسئولیت‌شناسی

از آیات قرآن مجید و از روایات و اخبار معصومین: استفاده می‌شود که جهل به مسئولیت در برابر نعمت‌ها، از بدترین امراض است. جهل به تکلیف و مسئولیت در برابر نعمت‌ها مثل مرض خوره است که اگر به جان انسان بیفتد از درون وجود انسان را می‌خورد و نابود می‌کند و راه علاج هم ندارد.

به نظر بنده، کمتر کسی این مسأله جهل به مسئولیت در برابر نعمت‌ها و مسأله معرفت و عرفان نسبت به این مسئولیت را مثل صدرالمتالهین شیرازی توضیح داده است. ایشان در کتابش به ناماسرار الآیات که به زبان عربی نوشته شده و عربی نسبتا مشکلی هم دارد، در این زمینه با استفاده از آیات قرآن مجید، خیلی خوب و عمقی مسأله را تحلیل کرده است. مرحوم صدر المتالهین استاد بسیاری از بزرگان دین ما بوده و البته خودش نیز از شاگردان بزرگان دین نظیر میرداماد از فلاسفه بزرگ اسلامی، میر فندرسکی و شیخ بهائی بوده است. ایشان نزد این سه بزرگوار حکمت الهی می‌خوانده و مخصوصا آنطور که در احوالات او نوشته‌اند، نزد شیخ بهائی اسرار قرآن را ‌خوانده است. اسراری را که ملاصدرا در کتابهای خود از شیخ بهایی نقل می‌کند بسیار عالی است و انسان از بینش شیخ نسبت به بعضی از آیات قرآن مجید تعجب می‌کند.

ملاصدرا می‌گوید: اگر کسی در مقابل معارف و در مقابل حقایق، عقلش را معطل بگذارد و این عقل را زیر پوشش جهل خود حبس بکند، او در حقیقت درخت وجودش را در کف جهنم و در اسفل السافلین جهنم کاشته است.