استاد انصاریان در دومین جلسه سخنرانی خود در مسجد امام رضا علیه السلام تهران در رابطه با نعمت زیبای عقل که خداوند متعال به انسان ارزانی داشته است، اشاره فرمودند و به بیان روایات و جریانهای تاریخی استفاده از این موهبت الهی به ایراد سخن پرداختند.
این استاد حوزه فرمودند: از نعمتهای ویژه و با ارزش پروردگار که به انسان عنایت شده، عقل است و نزدیک به هزار بار در قرآن مسألة عقل با تعبیرات مختلف بیان شده است. بعد از قرآن، کتاب شریف کافی که بر اساس فرهنگ پاک اهل بیت علیهم السلام نوشته شده است، در ابتدا به بحث عقل پرداخته است. هیچ مکتب، مدرسه و آیینی مانند قرآن مجید به بحث عقل نپرداخته و حتی بعضی از مکاتب عقل را قبول ندارند. بعضی از مکتبها هم مسیر عقل را به اشتباه درک کردهاند و از قرن هفدهم نیز به خطر حسگرایی دچار شدهاند. این حسگرایی سبب شد تا حقایق ماورای عالم، آخرت و بسیاری از حقایق را نفی کنند. با چنین مکتبی، اقتصاد سالم، حلال، حرام و بسیاری از خطوط قرمز نفی شد.
این دسته از افراد نفهمیدند که نورافکن عقل، همة زوایا را روشن نمیکند و مشکل است که بتوان این گروه را از ظلمت نجات داد.
استاد خاطر نشان کردند که من در کشورهای اروپایی و غربی با افراد زیادی صحبت کردم و خودشان بیان میکردند که ما فقط به دنبال لذت هستیم و نمیتوانیم از این حسگرایی خارج شویم. حتی حاضرند به بیماریهایی مانند ایدز مبتلا شوند ولی به تفکر خودشان ادامه دهند.
این استاد فرزانه فرمودند: همانطور که با چشم نمیتوان همه عالم را دید، با عقل هم نمیتوان به همه زوایای این عالم هستی پی برد. با این گوشی هم که داریم، نمیتوانیم همة صداها را بشنویم و نمونه آن صدای انفجار شدید خیلی از ستارگان است و قابل شنیدن نیست. با تفکر در اعضای بدن و عقل میفهمیم که این اعضاء و جوارح با همه شگفتی، جزئی هستند و قابلیت درک همه مسائل را ندارند.
درکتاب شریف کافی روایتی را از امام کاظم(ع) نقل میکند که اشاره به استفاده بهینه از عقل دارد و مخاطب این روایت هشام است. در این روایت به دو چراغی که خداوند برای هدایت مردم قرار داده است اشاره دارد:
1. چراغ بیرونی و ظاهری که همان انبیاء و ائمه طاهرینعلیهم السلام هستند.
2. چراغ درونی و باطنی که همان عقل است. این عقل واسطه بین ما و انبیاء و ائمه علیهم السلام است وگرنه که انسان دیوانه قادر به برقراری این ارتباط نیست.
استاد در خاتمه فرمودند: حداقل چیزی که باید قبول کرد، این است که پیمودن این راه با افرادی مثل انبیای الهی بهتر است یا افراد گمراهی که در جامعه نابینا هستند. ما باید به آیات و روایات دل ببندیم و متوجه شویم که همه لذات در گرو بهرهگیری از این کلمات نورانی است و لذات مادی زودگذر امروزی هیچ بهره و ارزشی برای انسان ندارد.