مربيان و پنج دوره حيات انسان‏

اسلام نه تنها براى غريزه دوست يابى تدبير و نقشه استوار ارائه نموده است بلكه براى همه غرائز و اميال و كشش‏هاى درونى و فطرى و نهايتاً براى همه دوره‏هاى حيات و كشش‏هايى كه در آن دوره‏ها نسبت به امور زندگى ظهور مى‏كند، راهنمايى‏هايى محكم و متين و ثمر بخش پيش بينى كرده است.

به آيه شريفه سوره مباركه حديد با كمال دقت توجه كنيد، آيه‏اى كه زندگى انسان را به پنج دوره تقسيم كرده است بدين گونه:

[اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَياةُ الدُّنْيا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ زِينَةٌ وَ تَفاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَ تَكاثُرٌ فِي الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ كَمَثَلِ غَيْثٍ أَعْجَبَ الْكُفَّارَ نَباتُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَراهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَكُونُ حُطاماً وَ فِي الْآخِرَةِ عَذابٌ شَدِيدٌ وَ مَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوانٌ وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ الْغُرُورِ] .

بدانيد كه زندگى دنيا [يى كه دارنده‏اش از ايمان و عمل تهى است،] فقط بازى و سرگرمى و آرايش و فخرفروشيتان به يكديگر، و افزون خواهى در اموال و اولاد است، [چنين دنيايى‏] مانند بارانى است كه محصول [سبز و خوش منظره‏اش‏] كشاورزان را به شگفتى آورد، سپس پژمرده‏ شود و آن را زرد بينى، سپس ريز ريز و خاشاك شود!! [كه براى دنياپرستان بى‏ايمان‏] در آخرت عذاب سختى است و [براى مؤمنان كه دنياى خود را در راه اطاعت حق و خدمت به خلق به كار گرفتند] از سوى خدا آمرزش و خشنودى است، و زندگى دنيا جز كالاى فريبنده نيست.

يقيناً اگر مربيان آگاه و دلسوز به ويژه پدران و مادران اين دوره‏هاى پنج‏گانه را هماهنگ با نقشه‏هاى قرآنى و معارف الهى و روايات و احاديث اسلامى جهت دهند و همه اين امور را ابزار و عناصرى براى پرورش شخصيت انسان و رشد روحى او و تربيتش به كار گيرند، نتيجه و محصول زندگى در آخرت، آمرزش و خوشنودى حق است و اگر به اين دوره‏هاى پنج‏گانه جهت صحيح و اسلامى داده نشود پس از شادابى و طراوت اوليه به خشك شدن نهال انسانيت مى‏انجامد و از آدمى موجودى بى‏شخصيت، بى‏تريبت، شرور، حسود، حريص، زورگو، متجاوز به حقوق ديگران بار مى‏آيد و براى ارضاى غرائز بى‏مهار و اميال بى‏جهتش دست به هر فسادى و هر گناهى مى‏زند و آخرتش را با عذاب سخت و آتش سوزنده دوزخ كه فروزنده‏اش خود اوست روبه رو مى‏كند.

انسان در دنيا براى بهره‏ورى از كالاها و نعمت‏ها و عناصر مادى، حق مسلّم دارد ولى اين حقّ بايد به زلف هدايت و راهنمايى خدا و پيامبران و امامان گره بخورد و با ريسمان ملكوتى قناعت كه از فضايل اخلاقى است مهار شود.

نياز انسان به خوراك و پوشاك و مسكن و مركب و نوشيدنى و آشاميدنى و تهيه آنها از طريق كسب و تجارت مشروع و ابزار و وسائل، نيازى طبيعى و فطرى است و هر انسانى- چنانكه در معارف الهى آمده- بايد به بر پاكردن زندگى و زمينه‏سازى آسايش و آرامش براى خود و اهل و عيال و هم‏نوعانش تا جايى كه قدرت دارد بكوشد و از دنبال كردن اين امور دريغ نورزد.

كوشش در راه تأمين نيازمندى‏هاى زندگى به اندازه لازم و استفاده و بهره‏ورى از نعمت‏ها به قدر حاجت و دستگيرى از ديگران به وسيله مازاد بر درآمد اقتداى به پيامبران و امامان عليهم السلام و اولياى خداست.

يقيناً اين‏گونه زيستن علاوه بر اين كه عامل پاك ماندن همه جوانب زندگى و مايه آسايش و آرامش است، سبب آمرزش و خوشنودى حق براى انسان در قيامت است و زندگى جداى از هدايت حق و ناهماهنگ با فرهنگ اسلام، مايه سيه‏روزى در دنيا و عذاب سخت در آخرت است.

مربيان به ويژه پدران و مادران با توجه به اين كه فرزندان، نهال سرزمين پاك انسانيت هستند، بايد با آگاهى از شؤون اين نهال و قوانين جامعى كه آن را به رشد و تكامل صحيح مى‏رساند، پنج دوره زندگى دنيا را به دقت زير نظر داشته باشند و در هر دوره تلاش كنند اين نهال را با ظرافت خاص و هزينه كردن محبت و در فضايى آرام با قوانين الهى و انسانى و نقشه‏هاى عاقلانه و سازنده و روشى حكيمانه رهبرى كنند و حركات نهال سرزمين انسانيت را جهت مثبت و صحيح دهند.