موانع فریب‌دهنده

البته ما بعد از این که علم به نعمت‌های حق پیدا کردیم، ممکن است در مقام اجرای عمل و مسئولیت در برابر نعمت‌ها به چهار مانع سنگین روبه‌رو شویم و این موانع جلوی ما را بگیرد و به قول امیرمؤمنان (ع) ما را فریب بدهد و مغرور کند و در حین مغرورشدن‌مان هم ضربه‌هایش را بر ما وارد کند.

اولین کار این چهار مانع این است که ما را مغرور می‌کند و همه چیز را از یادمان می‌برد و ما را وادار می‌کند که فقط به تن خودمان و به لذت‌های‌مان برسیم.

لذت‌ها هم دو نوع است؛ یکی لذت‌های حسی است که از پوشاک و خوراک و اعمال غرائز جنسی نصیب انسان‌ می‌شود و دیگری لذت‌های خیالی است که از ناحیه پول، مقام و شهرت و مانند آنها به انسان می‌رسد. به قول امام صادق (ع)  آدم در این لذت‌ها مانند کرم ابریشم که در پیله گیر کرده است،[4] تصور‌ می‌کند جای او خیلی عالی است. درست مانند جنینی که در رحم مادر است و هیچ جا را ندیده و خیال می‌کند همه عالم فقط همانجاست و کل لذتها هم به همان تغذیه او در آنجا محصور است. او به خیال خودش خیلی دنیای خوبی دارد و نمی‌داند که غیر از رحم مادر، جای دیگری هم هست که در آن چشمه‌ها، باغ‌ها، درخت‌ها، منظره‌ها، مدرسه‌ها، دانشگاه‌ها و کتابخانه‌ها وجود دارد و خیال‌ می‌کند غذایی بهتر از آن غذا دیگر وجود ندارد و از همان خون استفاده می‌کند و لذت‌ می‌برد.

این موانع سه کار انجام‌ می‌دهند: اول مردم را مغرور‌ می‌کنند؛ یعنی مردم را متکی به خیالاتشان‌ می‌کنند، خیالاتی که از دل آنها، یقین قلابی و دروغین به مردم‌ می‌دهند که تصور‌ ‌کنند زندگی و راه و سرمایه منحصر به همین تن مادی است. در حالی که غیر از این عالم تن، عالم عقل، عالم روح، عالم نفس، عالم قلب، عالم لاهوت، عالم جبروت، عالم عرش، عالم ملکوت، عالم برزخ، عالم سر و عالم سُرِّ السّر وجود دارد و عده‌ای هم قبل از این که از این دنیا بروند، این عوالم را به دیدن حقیقی و واقعی، و نه خیالی دیده‌اند.