پایگاه اطلاع رسانی

استاد حسین انصاریان

مفهوم زهد

مفهوم زهد

زاهد در اين معارف به كسى اطلاق نمى‏شود كه از همه خلق بريده است و كارى به كار دنيا و امور دنيوى ندارد و حوائج جسمانى‏اش را فقط تا حد ضروريات حياتى رفع مى‏كند و زندگى‏اش عبارت از دو لقمه نان خشك و يك لباس مندرس و يك سرى عبادات است. چنين زاهدى در آيين اسلام وجود ندارد.

زاهد در فرهنگ اسلام انسانى است كه ميل، خواسته، شهوت و محبت دنيوى‏اش منطبق بر طبيعت و عدالت است و بايد هم اين‏گونه باشد.
چون اگر اين محبت و شهوت و خواسته در وجود انسان نباشد، به دنبال كسب و جذب متاع و ابزار مادى نمى‏رود. زاهد، در اين تعريف، وقتى محبت‏هاى دنيوى را تحصيل كرد، آن‏ها را در طريق عبادت حق و خدمت خلق به كار مى‏گيرد و ابزارهاى مادى را در غير اين دو مسير مصرف نمى‏كند. به تعبير قرآن مجيد، زاهد نه «مبذّر» است نه «مسرف» و نه «مترف».
طبق تصريح كلام الهى، مردمى كه كالاى دنيا را تبذير مى‏كنند، يعنى در غير جاى خود به مصرف مى‏رسانند، برادران شيطان هستند:
«إن المبذّرين كانوا إخوان الشياطين».
بى‏ترديد اسراف كنندگان و ولخرجان، برادران شياطين‏اند.
گروهى ديگر نيز نعمت‏هاى خدا را مسرفانه يعنى خارج از حد شرعى‏اش مصرف مى‏كنند؛ مثلا، اتومبيلى مى‏خرند به بهاى دويست ميليون تومان، مسكنى تهيه مى‏كنند به قيمت دو ميليارد تومان، اثاث زندگى از قبيل فرش و مبلمان و غيره تهيه مى‏كنند به قيمت يك ميليارد تومان. اين‏ها از نظر خداند عالم مسرف هستند و حبّ خداوند شامل حال آنان نمى‏شود.
«إن اللّه لا يحب المسرفين».
قطعا خدا اسراف‏كنندگان را دوست ندارد.
اين در حالى است كه مردان خدا مركب و خانه و لباسى در حد نياز همين تن خاكى تأمين مى‏كنند.
مترفين نيز كسانى هستند كه نعمت‏هاى خدا را با قهقهه و خنده‏هاى مستانه در گناه و معصيت خرج مى‏كنند. 
اين سه طايفه مردود هستند. اينان كسانى هستند كه عشقشان به كالاى دنيا افراطى است و متاع دنيا معبود آن‏هاست. به عبارت ديگر، دنيا آنان را بنده خود كرده است.

منبع
  • پایگاه عرفان