آيا مجازات افرادی كه در دنيا به ديگران ظلم مي كنند، در دنيا داده مي شود يا واگذار به عالم آخرت مي شود؟
عناوین این مقاله
با کلیک روی هر عنوان به محتوای مربوط به آن هدایت می شویددر اعتقادات شیعه، مسئله مجازات ظالمان با استناد به قرآن، سنت پیامبر صلی الله علیه و آله و روایات اهل بیت علیهم السلام به صورت جامع و دقیق تبیین شده است. این دیدگاه شامل هر دو جنبه مجازات دنیوی و اخروی است.
مجازات در دنیا
در آیات متعدد، عذاب اقوام ظالم مانند قوم نوح، عاد، ثمود، فرعون و... به عنوان "مجازات دنیوی" ذکر شده است. (مانند سوره هود، آیات ۲۵-۱۰۲) به طور مثال خداوند متعال در مورد قوم ثمود می فرماید:
وَأَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيَارِهِمْ جَاثِمِينَ (هود: 67)
آن فریادِ مرگبار، ستمکاران را فراگرفت، پس در خانههایشان به رو درافتاده، جسمی بیجان شدند.
و اما در مورد مجازات افراد ستمکار در قرآن این طور آمده است:
وَمَا أَصَابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ (شوری: 30)
هر آسیبی به شما برسد به سبب اعمالی است که مرتکب شدهاید، و [خداوند] از بسیاری [از بدیهایتان هم] گذشت میکند.
پس در دنیا نیز برخی از مجازات ها به انسان بر اساس اعمالش می رسد. و این آیه رابطه ظلم و گناه با بلایای دنیوی را نشان می دهد.
وجود مبارک امیرالمومنین علیه السلام می فرمایند: تَوَقُّوا الذُّنوبَ ، فما مِن بَلِيَّةٍ و لا نَقصِ رِزقٍ إلاّ بذنبٍ ، حتّى الخَدشِ و الكَبوَةِ و المُصيبَةِ ، قالَ اللّه ُ عزّ و جلّ : «و ما أصابَكُمْ مِنْ مصيبةٍ فَبِما كَسَبَتْ أيْدِيكُمْ» . (بحار الأنوار : ج73 ص 350 )
از گناهان دورى كنيد ؛ زيرا هيچ بليّه اى رخ ندهد و هيچ رزقى كم نشود، مگر به سبب گناهى ، حتى خراش برداشتن و به سر در آمدن و مصيبت . خداوند عزّ و جلّ مى فرمايد «و هر مصيبتى كه به شما رسد ، به خاطر كارهايى است كه مى كنيد » .
همچنین خداوند متعال در قرآن در مورد چگونگي هلاكت و سرانجام ظالمان می فرماید:
فَتِلْكَ بُيُوتُهُمْ خَاوِيَةً بِمَا ظَلَمُوا ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ (52)
این خانههای آنان است که به سبب ستمشان خالی مانده، یقیناً در این [سرگذشت] برای دانایان پندی است (۵۲)
در رابطه با مورد سوال یعنی ظلم امام صادق علیه السلام می فرمایند: عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: الذُّنُوبُ الَّتِي تُغَيِّرُ النِّعَمَ الْبَغْيُ وَ الذُّنُوبُ الَّتِي تُورِثُ النَّدَمَ الْقَتْلُ وَ الَّتِي تُنْزِلُ النِّقَمَ الظُّلْمُ وَ الَّتِي تَهْتِكُ السِّتْرَ شُرْبُ الْخَمْرِ وَ الَّتِي تَحْبِسُ الرِّزْقَ الزِّنَا وَ الَّتِي تُعَجِّلُ الْفَنَاءَ قَطِيعَةُ الرَّحِمِ وَ الَّتِي تَرُدُّ الدُّعَاءَ وَ تُظْلِمُ الْهَوَاءَ عُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ. (کافی ج 2 ص 448)
گناهى كه نعمتها را دگرگون مىسازد، تجاوز (به حقوق ديگران) است... و گناهى كه كيفرها را فرود مىآورد، ستمكارى است... و گناهى كه روزى را باز مىدارد، زناست؛ و گناهى كه عمر را نابود مىكند، قطع رَحِم (بريدن از خويشاوندان) است؛ و گناهى كه دعا را برگردانده و فضاى (آسمان) را تاريك مىگرداند، عاقّ والدين (يعنى عدم مراعات حقوق پدر و مادر) است.
مجازات در آخرت
اما در آخر عدالت نهایی و مجازات کامل که برخی در دنیا امکان پذیر نیست برای ظالمان اتفاق می افتد.
خداوند متعال در سوره عنکبوت آیات 45 تا 47 می فرماید:
قُلْ إِنَّمَا أُنْذِرُكُمْ بِالْوَحْيِ ۚ وَلَا يَسْمَعُ الصُّمُّ الدُّعَاءَ إِذَا مَا يُنْذَرُونَ (45)
وَلَئِنْ مَسَّتْهُمْ نَفْحَةٌ مِنْ عَذَابِ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ يَا وَيْلَنَا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ (46)
وَنَضَعُ الْمَوَازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيَامَةِ فَلَا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئًا ۖ وَإِنْ كَانَ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنَا بِهَا ۗ وَكَفَىٰ بِنَا حَاسِبِينَ (47)
بگو: من فقط شما را بهوسیلۀ وحی هشدار میدهم، ولی کران، [بانگ] دعوت را هنگامی که هشدارشان دهند نمیشنوند (45)
اگر [سهم] اندکی از عذاب پروردگارت به آنان برسد مسلّماً خواهند گفت: وای بر ما که بیتردید ستمکار بودیم! (46)
روز قیامت ترازوهای عدالت را نصب میکنیم، پس به هیچکس کمترین ستمی نخواهد شد، اگر [عملِ انسان] هموزن دانۀ خردلی باشد آن را [برای سنجش به عرصۀ قیامت] میآوریم، و بس است که ما حسابگر باشیم. (47)
یا در سوره ابراهیم آیه 44 تا 48 خداوند متعال می فرماید که ما از ظالمان در قیامت انتقام خواهیم گرفت:
وَأَنْذِرِ النَّاسَ يَوْمَ يَأْتِيهِمُ الْعَذَابُ فَيَقُولُ الَّذِينَ ظَلَمُوا رَبَّنَا أَخِّرْنَا إِلَىٰ أَجَلٍ قَرِيبٍ نُجِبْ دَعْوَتَكَ وَنَتَّبِعِ الرُّسُلَ ۗ أَوَلَمْ تَكُونُوا أَقْسَمْتُمْ مِنْ قَبْلُ مَا لَكُمْ مِنْ زَوَالٍ
و مردم را از روزی که عذاب به سویشان می آید، هشدار ده. پس کسانی که ستم ورزیده اند، می گویند: پروردگارا! ما را تا [سرآمدی نزدیک؟ و] مدتی کوتاه مهلت ده تا دعوتت را اجابت کنیم، و از پیامبرانت پیروی نماییم. [ولی به آنان گویند:] شما نبودید که پیش از این سوگند یاد می کردید که هرگز برای شما زوال و فنایی نیست؟!
وَسَكَنْتُمْ فِي مَسَاكِنِ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ وَتَبَيَّنَ لَكُمْ كَيْفَ فَعَلْنَا بِهِمْ وَضَرَبْنَا لَكُمُ الْأَمْثَالَ
و در مساکن کسانی که به خود ستم کردند، ساکن شدید، در صورتی که برای شما روشن و آشکار است که ما با آنان [به سبب ستم هایشان] چه کردیم و برای شما مثال ها [یِ پندآموزی از جامعه هایی که به وسیله عذاب نابود شدند] ذکر کردیم.
وَقَدْ مَكَرُوا مَكْرَهُمْ وَعِنْدَ اللَّهِ مَكْرُهُمْ وَإِنْ كَانَ مَكْرُهُمْ لِتَزُولَ مِنْهُ الْجِبَالُ
و آنان [نهایت] نیرنگشان را [بر ضدِّ خدا و پیامبران] به کار گرفتند، و [کیفر عقوبت دنیایی و آخرتی] نیرنگشان نزد خداست و هر چند که از نیرنگشان کوه ها از جا کنده شود.
فَلَا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسُلَهُ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ
پس مپندار که خدا در وعده اش با پیامبرانش وفا نمی کند؛ زیرا خدا توانای شکست ناپذیر و صاحب انتقام است.
English