درخواست مهر و رحمتِ دنيا و آخرت

 اهل قرآن كه هم اهل رحمت خدايند و هم با تمام وجود انتظار و توقع رحمت خدا را دارند ـ كه انتظار و توقع مثبتى است ـ به تعليم قرآن از جان و دل و از راه حركت و كوشش تا زنده هستند از خدا درخواست مى‏كنند :
. . . رَبَّنَا آتِنَا فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِى الاْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ  .
. . . پروردگارا ! به ما در دنيا نيكى و در آخرت هم نيكى عطا كن، و ما را از عذاب آتش نگاه دار .
علامه مجلسى در توضيح اين آيه شريفه نقل مى‏كند : حسنه در دنيا ، مهر و رحمت نيكويى است كه همه امور دنيايى انسان به آن نظام يابد و در آخرت ، مهر و رحمت و نعمتى است كه همه امور آخرت به سبب آن اصلاح شود27 .در سفرى كه به شهر همدان رفته بودم حكيم الهى مرحوم آيت اللّه‏ حاج شيخ هادى تألهى روايتى از حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام به اين مضمون نقل فرمودند كه : هرگاه مال دنيا از طريق كسب و كار و زراعت نصيب او مى‏شد ، به آن مال مى‏گفت : تا نزد منى مالك تو نيستم ، هنگامى كه از نزد من به اختيار و علاقه خود من در راه خدا قرار گرفتى و تبديل به عملى مثبت شدى مالك تو خواهم بود .
اميرالمؤمنين عليه السلام كه از حسنات كامل دنيا از جانب خدا برخوردار بود ، نسبت به مال چنين نگاه مثبتى داشت كه نظام حقيقى آن را در اين مى‏دانست كه به صورت مثبت در راه خدا قرار گيرد و از تكاثر و انباشته شدن روى هم كه محصول تلخ بخل است پاك بماند .
اميرالمؤمنين عليه السلام از طريق امور معنوى هم ، آن چنان امور آخرت خود را به اصلاح و آبادى رسانيد كه پس از پيامبر صلي الله عليه و آله احدى از اولين و آخرين ، آخرتى چون آخرت او نخواهد داشت .
ما بايد به اين حقيقت هم توجه داشته باشيم كه حضرت حق بى‏ترديد در امور دنيايى و آخرتى ، انسان را امتحان مى‏كند تا اگر انسان به اراده و اختيار خود با امتحان صحيح برخورد كند ، حسنه دنيا و آخرت از افق وجودش طلوع نمايد .
ثروت و مال ، امتحان الهى است ، اگر انسان بخل نورزد و از مال و ثروت به وسيله انفاق و صدقه و پرداخت حقوق مالى و رسيدگى به محرومان بهره گيرد ، در حقيقت از امتحان حق سرفراز بيرون آمده و به حسنه دنيايش تحقق داده است .
آنان كه نسبت به امتحانات و آزمايشات الهى بى‏تفاوت‏اند يا برخورد صحيحى با امتحان حق ندارند يا عكس آنچه را كه از آنان خواسته‏اند عمل كنند ، در حقيقت مانع تحقق حسنه دنيا و آخرت خود مى‏شوند و ضربه غير قابل جبرانى به خود مى‏زنند .
اى كاش همه انسان‏ها در صراط مستقيم حق بودند تا با ارادهو اختيار خود نسبت به همه امتحانات الهيه برخورد صحيح مى‏كردند و از اين راه حسنه دنيا و آخرت خود را تأمين مى‏كردند و علاوه بر آن ، از اين كه براى ديگران سختى و مشكل ايجاد نمايند پرهيز مى‏نمودند .
حضرت امام صادق عليه السلام در توضيح آيه شريفه :
اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ  . ما را به راهِ راست هدايت كن .
فرمودند : « أرشِدْنَا لِلُزُومِ الطَّريقِ المُؤَدِّى إلَى مَحَبَّتِكَ وَالمُبَلِّغِ إلَى ( رِضوَانِكَ وَ ) جَنَّتِكَ وَالمَانِعِ مِن أنْ نَتَّبِعَ أهوَاءَنَا فَنَعْطَبَ أوْ نَأخُذَ بِآرَائِنَا فَنَهْلِكَ  .»
ما را به پايبندى نسبت به راهى كه به محبتت مى‏كشاند و به رضوان و خشنودى و بهشتت مى‏رساند و مانع از پيروى خواسته‏هاى بى‏محاسبه و بيجايمان مى‏شود كه سبب فساد و نابوديمان مى‏گردد يا مانع از تكيه كردن به آراء باطلمان خواهد شد كه موجب هلاكتمان مى‏شود ، راهنمايى كن .
و نيز حضرت در روايتى مصداق « صراط مستقيم » را اميرالمؤمنين عليه السلام و شناخت آن حضرت به شمار مى‏آورد و به عبارت ديگر كسى كه در همه امورش آن وجود مبارك را مقتدا و پيشوا قرار دهد و به همان راهى برود كه او رفت ، در صراط مستقيم قرار گرفته است .
حضرت امام عسكرى عليه السلام در تفسير اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ مى‏فرمايد : پروردگارا ! آن توفيقى كه به وسيله آن در گذشته روزگارمان تو را اطاعت كرديم بر ما تداوم بخش تا به همان صورت تو را در آينده از عمرمان اطاعت نماييم .
صراط مستقيم دو صراط است صراطى در دنيا و صراطى در آخرت ، اما صراطى مستقيم در دنيا صراطى پاك و دور از افراط و تفريط است و در آن كم‏ترين انحرافى به سوى باطل وجود ندارد و در آخرت راه اهل ايمان به سوى بهشت است كه از آن به سوى دوزخ انحرافى ندارد و جز به بهشت منتهى نمى‏شود .و از رسول خدا صلي الله عليه و آله روايت شده است :
صراط مستقيم ، دين خداست كه جبرئيل آن را به محمد صلي الله عليه و آله نازل كرده است  .
آرى ؛ كسيكه بر اساس اين روايات از توفيق خدا و شناخت اميرالمؤمنين عليه السلام و اقتداى به آن حضرت و متدين بودن به دين پروردگار برخوردار باشد ، در همه امتحانات چه مالى ، چه بدنى ، چه معنوى از عهده بيرون خواهد آمد و حسنه دنيا و آخرت او تأمين خواهد شد ،
. . . رَبَّنَا آتِنَا فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِى الاْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ  .
. . . پروردگارا ! به ما در دنيا نيكى و در آخرت هم نيكى عطا كن، و ما را از عذاب آتش نگاه دار .