توبه واقعی چيست؟

 قرآن کریم می فرماید: ناامید نشوید که خدا همه ی گناهان را می آمرزد, زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است.
توبه شعبه ای از فضل عظیم الهی و دری است از رحمت رحیمی خداوند که بروی بندگان خود باز فرموده است.اما زین العابدین علیه السلام در مناجات تائبین فرمود: خدایا تو کسی هستی که برای بندگانت دری به سوی عفوت گشوده ای و نامش را توبه نهاده ای , و فرموده ای باز گردید به سوی خدا و توبه کنید, توبه ی خالص , حال که این درِ رحمت باز است عذر کسانی که از آن غافل شوند, چیست ؟
غالباً انسان ها گرفتار لغزش هایی می شوند و اگر در توبه بسته بود رستگاری برای کسی میسر نمی شد, از این رو خدای حکیم و رحیم توبه را دوای دردهای معنوی و علاج امراض قلبی و پاک کننده ی انواع آلودگی ها قرار داده است تا انسان پس از گرفتاری به گناه به برکت توبه پاک کننده ی انواع آلودگی ها قرار داده است تا انسان پس از گرفتاری به گناه به برکت توبه پاک شده و اهل نجات گردد. خوش بخت کسی است که از این باب رحمت قدردانی کرده و از آن استفاده کند. جالب این است که خداوند علاقه ی فوق العاده ای به توبه ی بندگانش دارد چرا که توبه آغاز تمام خوش بختی های انسان است. در حدیثی از امام باقر علیه السلام می خوانیم:
خود را در بیابان (خطرناکی ) در یک شب تاریک گم کرده و سپس آن را بیابد.لازمه ی توبه و پشیمانی از گناه , تصمیم بر ترک معصیت در آینده و جبران مافات است یعنی اگر آن گناه حق اللّه بوده مانند ترک نماز, روزه و... قضای آن ها را به جا آورد, و اگر حق الناس بوده رضایت آنان را جلب کند, حتی اگر کاری را که موجب قصاص است مرتکب شده , خود را تسلیم کند تا صاحب حق , قصاص یا عفو کند. شخصی درحضور حضرت علی علیه السلام گفت: استغفراللّه. حضرت فرمود: مادرت عزادارت گردد, آیا می دانی استغفار چیست ؟(چون استغفارش به زبان تنها بود و دلش از حقیقت آن خالی بود). پس فرمود: استغفار درجه ی بلند مقامان و صدرنشینان عالم اعلا است و در معنای استغفار شش چیز لازم است:
1 پشیمانی و حسرت از کردار گذشته
2 عزم بر ترک آن برای همیشه
3 ادا کردن حقوق مردم به طوری که هنگام مردن پاک باشد و (رحمت ) خدا را ملاقات کند. در حالی که حق کسی بر عهده اش نباشد
4 هر واجبی که ضایع کرده تدارک نماید
5 آن چه گوشت بدنش از حرام روئیده با حزن بر آخرت آبش کند تا پوست به استخوان بچسبد و گوشت نو دربدنش پیدا شود
6 زحمت عبادت را به بدن خود بچشاند, چنان چه خوشی و شیرینی گناه را چشانیده است و هرگاه این شش چیز در تو پیدا شود آن گاه بگو: استغفراللّه.
نتیجه این که توبه ی واقعی , پشیمانی و حسرت از کردار و گناه گذشته است که لازمه ی آن , عزم بر ترک آن در آینده وجبران مافات اعم از حقوق الهی و حقوق مردمی می باشد و وقتی توبه واقعاً انجام گرفت , به نظر همه ی علمای اسلام درپیشگاه خداوند مقبول است. خداوند نه تنها به وسیله ی توبه , گناه را از بین می برد, بلکه آن را به حسنه مبدل می کند.