آياتى در باب تسويل نفس‏

در اين زمينه سه آيه از قرآن را ذكر مى‏كنم كه دو آيه‏اش در سوره مباركه يوسف‏ است و آيه ديگر در سوره مباركه طه. قرآن مجيد مى‏فرمايد: يكى از حالات خطرناكى كه براى باطن به وجود مى‏آيد، حال «تسويل» است. تسويل يعنى انحراف خطرناكى كه در نفس پيش مى‏آيد كه باعث مى‏شود تا نفس، زشتى‏ها را در نظر انسان زيبا جلوه دهد و ارتكاب زشتى‏ها براى او آسان شود؛ چون اگر كسى در حال توجه و بيدارى باشد، زشتى را مانند عذاب الهى و سبب نفرت پروردگار مى‏بيند. آن وقت براى او خيلى سخت است كه مرتكب زشتى شود.
 پاكى نفس پاك‏ترين پاكان‏
اميرالمؤمنين على عليه السلام مى‏فرمايند: اگر هفت فلك را با آن چه كه زير اين هفت آسمان هست- كه تا كنون كسى خبر دقيقى از اين كه زير اين هفت آسمان چيست، نداده است، ولى سرمايه‏اى غيرقابل شمردن و ارزيابى است- را به من بدهند، بگويند: اين‏ها ملك تو باشد و شريكى نيز ندارى، در عوض برو از مورچه‏اى كه پوست جو به دهان گرفته، اين پوست جو را بگير كه ديگر اين مورچه به اين پوست جو نرسد، والله من اين كار را نمى‏كنم. اين سطح بيدارى اولياى خدا نسبت به زشتى‏ها است. اما اين همه زشتى در محيط مى‏بينيد كه بعضى از مردم راحت مرتكب مى‏شوند. محرم و نامحرمى را طبق قرآن رعايت نمى‏كنند، حرام‏ها، معاصى و گناهان را ترك نمى‏كنند، چون كه نفس آنان دچار بيمارى تسويل است. زشتى‏ها را نقاشى كرده و چهره زيبايى به او داده كه ارتكابش براى مردم راحت، سهل و آسان باشد. متدين، زير بار گناه نمى‏رود، چون براى او سخت است، ولى ديگران نه. ما حاضر نيستيم مورچه‏اى را زيرپا لگد كنيم، ولى آن كسى كه در كنار بانك كمين مى‏كند، مى‏بيند خانمى، پيرمردى، پيرزنى، چند بسته اسكناس از ماحصل عمرش را از بانك گرفته، دارد مى‏رود، دنبالش مى‏كنند كه اين پول را غارت كنند، اگر مقاومت كند، گلوله يا چاقو مى‏زنند و مى‏برند؛ يعنى هم غارت براى آنان آسان است و هم كشتن. چرا؟ چون دچار بيمارى تسويل نفس هستند. اما براى اميرالمؤمنين عليه السلام كه نفس و باطن خود را با رزق قرار داده شده پروردگار تغذيه صحيح كرده است، چقدر سخت است كه به مورچه‏اى ظلمى كند و پوست جويى را از دهانش بگيرد.