مراحل تجارت‏

اما اصل اين تجارت را بگوييد كه چيست؟ اين تجارت، دو مرحله دارد؛ مرحله باطنى و ظاهرى. اما مرحله باطنى آن را اول مى‏آورد، چون ارزش باطن با ارزش‏ ظاهر فرق مى‏كند. دنياى باطنِ انسان، دنياى ملكوت، عرش، جبروت و خليفة اللهى است و غير از بدن مى‏باشد. بدن ابزار ظهور آن حقايق باطنيه است كه اگر آن حقايق باطنيه نباشند، تمام حركاتى كه از بدن صادر مى‏شود، بى‏ارزش است، و لو ظاهر خوبى داشته باشد.
منافقان در نماز جماعت پيغمبر صلى الله عليه و آله شركت مى‏كردند. تمام بدن آنها در نماز بود. ماه رمضان روزه مى‏گرفتند و با پيغمبر صلى الله عليه و آله به حج مى‏رفتند، ولى خدا در قرآن مى‏فرمايد:
 «إِنَّ الْمُنفِقِينَ فِى الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ» يعنى كل اين نماز جماعت‏هاى با امامت پيغمبر صلى الله عليه و آله، روزه‏هاى ماه رمضان و حج آنها همه پوچ و باطل بود. حقايق باطن بايد حركات ظاهر را بدرقه كند، يعنى زلف كل حركات ظاهر بايد به زلف واقعيات باطن گره خورده باشد و الا وزن و ارزشى پيدا نمى‏كند. همه وزن اعمال به خاطر درون است، لذا اول مرحله باطنى اين تجارت را مطرح مى‏كند.