تشبيه قلب به سگ‏

اما آن كسى كه منفى هزينه مى‏شود:«ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُم مّن بَعْدِ ذَ لِكَ فَهِىَ كَالْحِجَارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً» عزيزترين و پرقيمت‏ترين عضو شما كه درى به سوى خدا بود، مانند سنگ يا سخت‏تر و بسته‏تر از سنگ شد؛ يعنى اگر منفى هزينه شويم، بسته مى‏شويم. اما اگر مثبت هزينه شويم، شكوفا مى‏شويم.
 تشبيه انسان به نبات‏
اما مثل زدن به نبات. آن كسى كه درست هزينه شود: «ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا كَلِمَةً طَيّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيّبَةٍ أَصْلُهَا ثَابِتٌ وَ فَرْعُهَا فِى السَّمَآءِ* تُؤْتِى أُكُلَهَا كُلَّ حِينِ بِإِذْنِ رَبّهَا»
اما آن كسى كه درست هزينه نمى‏شود:«وَالَّذِى خَبُثَ لَايَخْرُجُ إِلَّا نَكِدًا»
مانند علفى است كه هرزه است. بايد اين علفها را جمع كنند و درون جهنم بياندازند و درب آن را ببندند.
آن چيزى كه رشد ندارد و چشم برايش نمانده كه ببيند، دهان حلال خورى براى خود نگذاشته است، من چگونه او را در بهشت ببرم؟ دهانش براى لقمه‏هاى بهشتى باز نمى‏شود. آن كسى كه قدم ندارد تا در راه مستقيم برود، در قيامت نمى‏تواند اصلًا حركت كند.
تشبيه انسان غافل به حيوان‏
اما تشبيه كردن انسان به حيوان:«وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مّنَ الْجِنّ وَالإْنسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لَّايَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَّايُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ ءَاذَانٌ لَّايَسْمَعُونَ بِهَآ أُوْلئِكَ كَالأْنْعمِ بَلْ هُمْ أَضَلُ‏ أُوْلئِكَ هُمُ الْغفِلُونَ»
دل بسته، چشم بدون بينايى واقعى، گوش بدون شنوايى، اين‏ها مانند خران و گاوان هستند. اما آن كسى كه درست هزينه مى‏شود، پيغمبر مى‏فرمايد: «المؤمن كالنحلة»  مؤمن مثل زنبور است. خدا زنبور را چگونه نگاه مى‏كند: «أَوْحَى‏ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِى مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشُونَ* ثُمَّ كُلِى مِن كُلّ الَّثمَرَ تِ فَاسْلُكِى سُبُلَ رَبّكِ ذُلُلًا»
اين مسير را كه طى مى‏كند تا: «يَخْرُجُ مِن بُطُونِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَ نُهُ فِيهِ شِفَآءٌ لِلنَّاسِ» داروى دردهاى جامعه است. مؤمن مانند زنبور است، دوا است، يا به تعبير اميرالمؤمنين عليه السلام: «صار من مفاتيح ابواب الهدى»  مؤمن كليد است، قفل نيست. اين مثل زدن به جماد، نبات و حيوان.