كر و كور شدن باطن زليخا

در اين سوره صحبت از زنى است كه داراى عشق نفس امّاره‏اى شديد و آتشين است كه شعله اين عشق، تمام ارزش‏هاى انسانى اين زن را سوزانده، كه ديگر نسبت‏ به شوهر و پاكدامنى خود، و لطمه زدن به موقعيت جنس زن حسابگر نيست. اميرالمؤمنين عليه السلام مى‏فرمايد: عشق او را كور كرده است، نمى‏بيند. نه خدا را مى‏بيند، نه قيامت و نه عاقبت خود را. ديگر پاكى خودش را لحاظ نمى‏كند و حقوق شوهرش را نمى‏بيند. در مسيرى افتاده است كه فقط مى‏گويد: اين جوان بايد كام مرا برآورد. همين و بس. ديگر نمى‏فهمد كه اين كار خيانت به خود و شوهر است. خرابى دنيا و آخرتش است و اين شهوت او را به گناهى مى‏كشد كه اگر اين گناه اتفاق بيفتد، در قيامت عذابش دو برابر ديگر گناهان است. در حالى كه بى‏نماز، روزه خوار و قاتل را دو برابر عذاب نمى‏كند. «عباد الرحمن» زير بار سنگين گناه نمى‏روند: «وَ عِبَادُ الرَّحْمنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا وَ إِذَا خَاطَبَهُمُ الْجهِلُونَ قَالُواْ سَلمًا»  وقتى با زبان نفهم‏ها برخورد مى‏كنند، درگير نمى‏شوند؛ چون آن درگيرى را به سود خود نمى‏بينند. وقتى با كسى درگيرى علمى پيدا مى‏كند، سود دارد؛ چون طرف مقابل از اشكال و شبهه‏اش مجاب مى‏شود. وقتى با كسى درگيرى اخلاقى پيدا مى‏كند، در آن درگيرى عملًا به طرف مقابل، درس رعايت ادب مى‏دهد كه طرف مقابل خجالت زده مى‏شود. عباد واقعى خدا با زبان نفهم‏ها، جاهلان و آنهايى كه بر نادانى خود مصرّ هستند، درگير نمى‏شوند و مى‏گويند: ما با شما بحث و حرفى نداريم. برو به سلامت. «وَ إِذَا مَرُّواْ بِاللَّغْوِ مَرُّواْ كِرَامًا» هنگامى كه به شخص بى‏هنر و گفتار و كردار بيهوده مى‏رسند، با بزرگوارى عبور مى‏كنند و خود را در معرض مسخره مسخره‏كنندگان قرار نمى‏دهند. كرامت و بزرگوارى دارند. بعد صفات ديگر آنان را بر مى‏شمارد و مى‏فرمايد: «وَ لَايَزْنُونَ» عباد خدا اهل رابطه نامشروع با نامحرم نيستند. تا چه وقت؟ تا وقتى جوان هستند؟ نه، تا آخر عمر؛ زيرا نگاه اهل معرفت به همه مسائل، نگاهى روشن‏بينانه و درست است.
 دو برابر بودن گناه زنا
اهل بندگى خدا، زنا را تنها زنا نمى‏بينند كه هوس كنند انجام بدهند، بلكه آنها در باطن خود زنا را عذاب مضاعف و دو برابر مى‏بينند، لذا براى آنان هيچ لذتى ندارد، بلكه از زنا فرار مى‏كنند. «وَ لَايَزْنُونَ وَمَن يَفْعَلْ ذَ لِكَ يَلْقَ أَثَامًا* يُضعَفْ لَهُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيمَةِ»  كسانى كه مرتكب زنا شوند خود را درگير دوزخ و عذاب دو برابر كرده‏اند. بى‏نماز، روزه‏خوار، رباخور، قاتل و مانند آن يك عذاب دارند. اما آن كسى كه‏ دامن پاك خود را به زنا نجس مى‏كند، چون اين دامن پاك براى خدا خيلى ارزش دارد، از اينرو دو برابر عذاب مى‏شود.
اين نوع عشق، زن را كور كرده و در جايگاه حضيض و پستى قرار مى‏دهد و او را به اسفل سافلين جهنم سوق مى‏دهد. آيا نمونه چنين زنانى لياقت دارند كه مردان و زنان از آنها تقليد كنند. اين يك طرف داستان است، اما طرف ديگر جوانى قرار دارد كه در اوج جوانى است، ولى نگاه او به زندگى و هستى، همان نگاهى است كه خدا دارد.