عرشيان فرش نشين، و عاشقان با معرفت‏

اميرالمؤمنين عليه السلام مى‏فرمايد: «1» با بدن خاكى خود در دنيا زندگى مى‏كنند، ولى روح آنان در محلّ اعلا و در كنار خداست و از آنجا دارند به بدن فرمان مى‏دهند كه براى عبادت- به معناى جامع- اين مقدار بخور، براى رفع خستگى و ايجاد نشاط در عبادت، اين مقدار بخواب، براى هدايت كردن مردم، اين مقدار بگو، براى سبك زيستن، اين مقدار نگو. اين كارِ عشق است.

وقتى روح به چنين نقطه‏اى مى‏رسد، تنها منظرگاه او براى تماشا، جلوه معشوق است و از غير او رويگردان شده است. اين مسأله به هيچ عنوان جايى براى عيوب نمى‏گذارد. اين اشخاص وقتى با دشمن‏ترين دشمنان روبه‏رو مى‏شوند، تمام برخوردهاى آنان بى‏عيب است.

در آخرين درگيريى كه حضرت يوسف عليه السلام با زليخا پيدا مى‏كند، در حالى كه خطر صد در صد بوده است، ولى پروردگار مى‏فرمايد: 

«لَوْ لا أَنْ رَأى‏ بُرْهانَ رَبِّهِ» «1»

او در جايگاه تماشاى «برهان رب» بود، لذا در درگيرى با زليخا، بدون كوچك‏ترين اشتباه، لغزش و عيب مقابله كرد؛ يعنى هيچ زمينه‏اى براى اثبات ذره‏اى تهمت براى حضرت يوسف عليه السلام پيدا نشد به خاطر اين كه در جايگاه «برهان رب» بود.

 (1)- نهج البلاغة: خطبه 184 (خطبه همام)؛ «فَالْمُتَّقُونَ فِيهَا هُمْ أَهْلُ الْفَضَائِلِ مَنْطِقُهُمُ الصَّوَابُ وَ مَلْبَسُهُمُ الِاقْتِصَادُ وَ مَشْيُهُمُ التَّوَاضُعُ غَضُّوا أَبْصَارَهُمْ عَمَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ وَقَفُوا أَسْمَاعَهُمْ عَلَى الْعِلْمِ النَّافِعِ لَهُمْ نُزِّلَتْ أَنْفُسُهُمْ مِنْهُمْ فِي الْبَلَاءِ كَالَّتِي نُزِّلَتْ فِي الرَّخَاءِ وَ لَوْ لَاالْأَجَلُ الَّذِي كَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ لَمْ تَسْتَقِرَّ أَرْوَاحُهُمْ فِي أَجْسَادِهِمْ طَرْفَةَ عَيْنٍ شَوْقاً إِلَى الثَّوَابِ وَ خَوْفاً مِنَ الْعِقَابِ عَظُمَ الْخَالِقُ فِي أَنْفُسِهِمْ فَصَغُرَ مَا دُونَهُ فِي أَعْيُنِهِمْ فَهُمْ وَ الْجَنَّةُ كَمَنْ قَدْ رَآهَا.»

غرر الحكم: 304، حديث 6962؛ «الجاهل عبد شهوته.»

غرر الحكم: 75، حديث 1177؛ «الجاهل من انخدع لهواه و غروره.»

غرر الحكم: 73، حديث 1097؛ «الجهل فساد كل أمر.»